Chương 92: Chấn Động Học Thuật

Chương 92: Chấn Động Học Thuật

JosephGwWn Hooker là5VkD một trong những người bạn thân thiết nhất của Charles Darwin, đồng thời cũng là Viện trưởng23lS Vườn Thực vật Hoàng giae44Q Kew.

Ngay sau khi đọcpfgD xong bản dịch tiếng AnhKDwr do George gửiyW2z tới, ông lậpvvWm tức cho ngăn riêngTDCe mộthXu2 khu thíxs6Y nghiệm chuyên biệt trong nhà kính của Kew, phâni3uQ công vài nghiên cứu sinh trẻ tuổi bắt đầuakQz lặp lại mộtadyT cách hệ thốngbm2d các thíT72Z nghiệmCsl4 laiKuKL đậu Hà Lan củagJPL Mendel.

Trong thưus5Z gửi chok82i George, ông viết: "Nếu dữ6yS5 liệu của vị tu sĩFLEr Brno nàygeeb chịu đựng được sự kiểmO0Gm chứng lặp đi lặplwSb lại,yKjK thì di truyền học sẽ không còn chỉ làs7WM một nhánh phụ thuộc củaxAHK lịch sử tự nhiên, mà sẽzJjg trở thành8VuL một ngành khoa học chính xác,2QRP độcfzuk lập dựa14V0 trênxthz nền tảng toán học."

Thomas Huxley —k4Ws "Chú chó chọi của Darwin", người bảo vệ hăng háiwB3k nhất cho thuyết tiến hóa — lại có phản ứng phức tạp hơn nhiềukTSt trướcppJW bài luận vănPkn3 này.

Thời trẻ, ông từng làmiSzt trợ lý bácLMcQ sĩ quân y trên tàu hải quân, nhưng thành tựu của ông trong lĩnh vực cổOMNh sinh vậtsYn0 học và giảijyHI phẫu họcTYuw so sánh lại vô1Coo cùng thâm sâu. Hàng loạtk7t5 hìnhG2Mh thái quá độWwkM trung gian mà ông phát hiện trongh2I4 các hóa thạchttng chính là9Q5q bằngMmNR chứng đanh thép cho lýZPeH thuyết chọn lọc tự nhiên của Darwin.

Rất tiếc, trong một thời gian dài, ông luôn giữ61EU thái độxtU2 thận trọng đối với cơMfB1 chế di truyền, cho rằngaYkv thuyết phiếm sinh của DarwinSy87 chỉ làsgm1 một giả thuyết mang tính tạm thời,0pRD chưaycOt đủRH03 sức thuyết phục côngLvgC chúng.

Khii00d đọc đượcwZcZ bản dịch tiếng Anh do George gửi đến, ông đang chuẩn bị mộtZwjV bài thuyếtO1xt trình về các phátX1Dr hiện cổ sinh4cKG vật học mới tại Hội Hoàng gia London.

Trong thưOH1S hồi đáp George, ông chiaAIPE sẻ rằng tuy bản thângw0E quen nghiên cứu lịchKQDU sử sinh giới qua cácWwVx tầng đáIDnD hơnZb2S làb3jx qua những hạt9Mym đậuU3i6 Hà Lan, nhưng ông hoàn toànoFE8 đọcVHBb hiểulsCk đượcF4DU logic toánb2hN học của Mendel. Ôngnh0A đặc biệt tán thưởngebdY tinhTARB thầnwmys dùng phương phápbJJ4 định lượng để kiểm chứng giả thuyết sinh học ấy.

Ông còn hóm hỉnh thêm rằng, nếu bản7n1J thân trẻ lại hai mươi tuổi,dTXT ông nhất định sẽ6G64 cânLD0R nhắc tự tay kiểm chứng nhữngsvkQ phát hiện nàya4E9 trong nhà kính củaHW86 viện nghiên cứun7kt mình.

Dẫu77Qy vậy, ông cũng không quên nhắc nhở George rằng trước khii2f9 thu thập đủ dữ liệuGEQB từ các thí nghiệmgSxm lặp lại độc lập, không nên quáZ3yY vội vàng tuyên6low bố thuyếtkFg2 phiếm sinh hay học6vWp thuyết Lamarck đã bị lật đổ. Giới khoa5Pgt học cần8PL2 có thời7Bw7 giancRVa để tiêuSU9h hóa "quả bom" dội ra từxtBB một tuSLnc viện này.

Giữa cơn bão họcefpE thuật do bản tậpOm2e yếu của GeorgeP6Iz Darwin khơi nguồn, có một người mà phản ứng ngayUxKu từ đầu94Pc đã hoàn toàn khácdPVv biệt so với nhữngNluE người ủng hộppsr thuyếtlXUa tiến hóa khác.

Người đó chính làiL8N Francis Galton6voi — emAcgl họvSoW của Darwin, người tiên phong trong lĩnh vực ưuoxdX sinh học và nhânmnIP chủngdMH6 học, đồng thời cũng là một trongO9YK số ít những nhàP4AG nghiênI18m cứu theoIUjI phương pháp định lượng.NFW2

Trong thư, Galton viết rằng ông đã nghiên cứuFQnb kỹF6MC lưỡng bản luận văn vềNFju thíP054 nghiệmnIRw lai đậu Hà Lan của Mendel.

Vốn là người am tường toán học, ông dễ dàng nắm bắtnaPW đượcPkel học thuyết của Mendel. ÔnglKtN đánh giá đây là một luận văn xuất sắc đến ngạt thở, và sựSJQ7 thấtVVpd bại của thuyết phiếm sinh nằm chínhjGbW ở chỗvdaq nó không thểzux3 biểu đạt bằng công thức toán học.

TuyU3Gj nhiên, ông cho rằng vị tu sĩ này rất có thể đã giản đơnKTey hóa mộthPJI cách quá mức tính chất phức tạp củaQtYX hiệnfPnY tượng di truyền.

Bởiv2ZJ lẽLBr1 từ những dữ liệu do chính Mendel cung cấp, một số tínhMQxn trạngpiWS của đậutv7v Hà Lanitpv không phải2Xb2 lúc nào cũngyIof thểY8Yy hiện sự phân ly ba - một rõ rệt,u9Cg mà trongFWId các tổ hợpxdrJ lai khác nhau lại bộc lộ những mức độ quáRaQE độ trung gian khác nhau.

Ông đính kèm bản9Sm7 ghi chép thí nghiệmXjP8 lai đậu Hà Lan do chínhnOlj mìnhjJgS thực hiện vài năm trước vào sau bức thư, dùng dữ liệu cánQ5u nhânDrlH để luận chứng rằng đối với chiều cao cây và màu vỏ hạt, quả thực có quan sát thấy sự phân ly tỷ lệ ba - một; nhưng ở những tínhswZ9 trạng nhưgwVB kích thước hạt đậu hay độ dày của thân cây, những gì xuất hiện lại là một4zBH đường cong phân bố biếnOxuz thiên liên tục, chứ khôngJHUY phảis972 các phân loại rời rạcfOGL rạch ròi.

Ông viết:Gm3t "Nếu mô hình nhânlsvN tố diWYfa truyền rời rạcDwnR của Mendel là đúng,1n37 thì đáng lýAChp tôi phải nhìn thấy mọi tính trạng đều phân minh như thân cao và thân thấp. Nhưng những gì tôiBh1z chứngAbwh kiến lại làGVtA sự phân bố liên tục tương tựkFQZ như chiều cao ởU4uG con5ctP người — chayzSd mẹ cao ráo có xu hướng sinh con cái cao ráo,vROH nhưng chiềuqP17 cao của đứa trẻ sẽ dao động xung quanh giá trị trung bình của chaLmoM mẹ. Hiện4zru tượng quy về mức trung6xxP bình này,Wnit tôi đã thu thập vô số dữlRBS liệuqELn gia hệ về chiều caojo9I con người để kiểmxgdc chứng, và những dữ liệu đó rất khó giải thích bằng các nhân tố di truyền rờicYw3 rạc. Cho nên,be69 cơ chế diCAK0 truyềnTdJU e rằng9CC9 khôngtjl7 đơnfM5R giản như Mendel tưởng tượng."

Lá thư này khiến GeorgeLXNc chìmk7sp vào suy tưiI1u sâuhtM0 sắc.JSH2

Uy danhYbBG học thuậtNcOl và năng lực nghiên cứu định lượng của Galton thuộc hàng hàng đầu trong toànKG1u bộ giới khoa học Anh quốc.pZ1u SựlPaZ nghi vấn của ôngES6X đối với Mendel khôngyChF xuấtIZMn phát từ5ctw định kiến lý thuyết, mà dựamc1H trên chính những số liệuO0EN thực nghiệm vô cùng vững chắc của bản thân.QEAr

Nếu khôngNLXj thểvQMc giải thích rõ ràngzP4W — tạilqsI sao cùng là đậu Hà Lan mà cóQxXN nhữnge3QQ tính trạngv49R lại biểu hiện6QyG sự phân ly rời rạc, trongh6TU khi những tính trạng khác lạiIpJU biến thiên liên tục — thì mô hình củazFMA Mendel sẽ8TnQ luôn tồn tại mộtuiJq điểm mùofZs logic khôngcLMu thểS0Uf lấp đầy.

Lá thư của Galton nằm trên bàngjJj làm việc của George Darwin suốt gần mườiupsr ngày.

ÔngMA9L liên tụcYU01 giở đi giở lại các bảng số liệu lai đậu Hà LanI1B6 và biểu đồ giap1yA hệ chiều cao conkPbd người,TVSk cố gắngNWEB tìm kiếm một khung toán họcsVUb cójW9J thể dungfLJl hòa dữ liệu của cảC0oW hai bên.

Cuối cùng,ZKqL ông mang theo9rNz bức thư đến London, hẹn gặp Edith tại mộtFIrR thư viện tư nhânYrg8 gần UCL để cùng thảo luận7RGF về vấn đề này.

Edith đọcXzfw xong bức thư, im lặngWotV hồi lâu.

Sự nghi ngờ của Galton trong mắt nàngheFg không hề là sự làmBKQ2 khó cố ý, mà là phản ứng tự nhiên nhất của một nhà thống kê học nghiêm cẩn khi đứng trước hai tậpD66B dữ liệu tưởng chừng nhưv57a mâu thuẫnUiQc — ông cần có ai đó bắc giúp cây3euC cầu logic giữa hai nguồn dữ liệu ấy.

NàngDutx đặt lávnez thư xuống, quay sang nói vớizxlU George: "Nếu như cao hay thấpLKBa không phải do một cặp nhân tố quyết định, mà doqORP nhiều cặp nhân tố cùng đồng thời quyếtSFhS định thìyBVA sao? Một cặp nhân tố tạohAMx ra sự phân ly rờifbEr rạc ba - một, hai cặpxXlV nhâniSOZ tố phân ly độc lập tạo ra tỷuxys lệ kiểu hình phức tạp hơn.l1Nk Nhưng nếu cùng2cVH một tính2mGT trạngfDNf được kiểm soátzHSU đồng thời bởi hàng chục cặpzQlk nhân tố,CKOM mà mỗi cặpSBMi đều tuân theo quy luật phân ly độc lập, thìi64M khi xếp chồng lên1VJC nhau, kiểu hình thu được sẽDaHD không cònDPPO là haiUZmL loại đốioGYB lập rạch ròi nữa, mà làWtid mộtDcPM chuỗi các mứczU1m độ liên tục từ thấp nhất đến cao nhất. Sự biếnXo8S thiêntsLZ liên tục mà chúng ta quan sát được khônge1sW phải là do5Ow8 các nhân tố bị hòa tanGHqC vào nhau, mà là kết quả tích lũyF5At thống kê. Dữ liệua5xo chiều cao củaB38q GaltonTePg không hề bác bỏ Mendel,S7JB ông ấy chỉ mới nhìn thấy hiệnOkeN tượng bề mặtvEdt của sự tích lũyo72A đa gen mà thôi."

"Còn một bằng chứng nữa, bằng chứng nàyxIAO khôngXQ0c cầnBFLL đến đậu Hàk4Fd Lan, cũng chẳng cần đến dữ liệu chiều cao, mà là điều chính ông và gia tộcvofp của ông đã tận mắt chứng kiến." Nàng nhìn thẳng vào mắtMoDe George, "Chay8ZQ của ông luônlbSX nghi ngờ hôn nhân cận huyếtVhCG đã gâyegf4 tổn hại cho cácUcvd con củaTgvB mình. Khi ngườii5u1 chị cả Anne9cT8 của ông qua đời, ôngDxFS ấy còn chưaNytf đầy bốn mươi tuổi, nhưng từ đó về sauhazG ôngPXiF ấy đã dành hàngdSzS chục năm làmO2HS cácILyQ thí nghiệm đối chứngkqmi về sự tự thụ phấn và lai xa ở thựcEVHa vật — ôngFrvA ấy phát hiện ra rằng thế hệ tự thụgPEN phấn thìI1vh còiqXKu cọc, nhiềubpYP bệnh, tỷwRGf lệ đậu hạtzvL2 giảm mạnh,EYkp trong khi thế hệ lai xa lại chống chịu tốt hơn và khỏe mạnh hơn. Chính ông ấy đãZLgn ghi chép lạiTnzo vô số dữ liệu thực nghiệmErje để chứng minh tác hại của hôn2jtO nhân cận huyết, nhưng ông ấy mãi vẫnIxzr không thể giải thíchrTMI được cơ chếcVWv di truyền đằng sau hiện tượng đó."

Nét mặtbh75 George8zKh không có nhiều thay đổi,NoJX nhưng những ngón tay đang cầm bút của ông khẽ siết lại.

"Hiện tượng mà cha ông quan sát được — hôn nhân cận huyết dẫn đến thế hệ sau yếu ớt, nhiều bệnh tật, các dị tật bẩm sinh bộc phát tập trung — là điềuYJfP hoàn toànn5YV khôngRec4 thể giải thích được dưới khung lý thuyết7P41 di truyềnHm6O hòaRRnb nhập. Nếu tính trạng củaD5UB chanAOl mẹ hòa quyệngivp vàoknJ0 nhau nhưA7ZQ các màu sơn, thì tại sao huyết thống càng gần lại càng dễ xuấtZtBq hiện dị tật?wqc0 Về mặt logicL921 đáng lýmGYi phảiedXe hòaNQfs lẫn đồngzBm5 đều hơn8h9x mới đúng chứ. Nhưng nếu dùng mô hình nhân tố di truyền của Mendel để giải thích,e5SU hiện tượng này lại vôkvDY cùngp8dd thông suốt. NhữngLMEN ngườiazop có quan hệ cận huyếtvm44 chia sẻ một lượng lớn các1Mqy gen cùng nguồn,6Hfm tỷ lệ cả hai cùngsqBt mang một loại gen lặnMFJo gây bệnh cao8ZRr hơn rất nhiều so với phối hôn ngẫu nhiên ngoài gia tộc. KhivDTK hai người mang gen lặn sinhVSf5 con, đứa trẻ cóE3Ag một phần tư xác suất nhận cảPDDG hai genP3S1 gâyEy0r bệnh từ chaS4Fr và mẹ, trở thành cá thể đồng hợp tử phát bệnh. Đó chính là lý do vì sao con cáim8g1 của cácLgwX cặp hôn nhân cậnSzlz huyết lại dễ mắc bệnh di truyền.l8Jj Những gen gây bệnh đóUN1w khôngKiPj phải bị 'hòa tan' mà thành,1onW mà chúng vốn đã ẩnmLZU nấp sẵn trong gia hệ, chỉ là ở trạng tháipd0q dị hợp tử thì gen lặn không biểu hiện, còn hônvBaN nhân cận huyết đã trao cho chúng cơOSyI hội trở9Zdb thành đồng hợp tử."

NàngrbtR dừng26AH lạioltG một chút rồi tiếp tục: "TôiqYrJ đã nghiên cứu các công trình của Galton,rhja bản thân ông ấy cũng đang nghiên cứu quy luật truyền lại dịwxZa tật gia tộc.y21n Ông ấy phát hiện ra dòng họ có huyết thống4R3U càng gần thì một số dị tậtyqtI di truyền càng dễFtrm bộc phát tậpQrdm trungjKgl — thể trạng yếuu8WL ớt, khiếm khuyết tinh thần,Tziz chết còi. Những hiện tượng9Xh3 này cha ông đã quan sát, Galton đã thốngb6Xj kê, nhưngtpkO cả hai đều chưakxZ8 tìm rafv6X cơ chế8BfW giải thíchIqi2 hợp lý. LýBNA7 thuyết nhân tốpP0Y di truyền lặnl0La của MendelRpKe đã3gxF cung cấp một mô hình tự thân logic, vừa giải thích đượcTBJv dữ liệu thí nghiệm tựDLgN thụ phấntUMd của cha ông,SAfz vừa giải thích đượcWeHb thống kê dị tậtkaBu gia tộc của Galton, lại vừa hoàn toàn trùng khớp với trựcKor9 giác của cha ông suốt nhiềuz9rC năm qua7yl2 về mốiVHEF nguysaLO hại củaBM1R hônDJf6 nhân cận huyết."