Chương 93: Lá Thư Từ Mendel

ChươngpfYT 93: Lá Thư Từ Mendel

George chìm vào im9Q1X lặng một lúc lâu.oClW

Những lời của Edith đã mở raIGdZ cho ông rất nhiều hướng tư duyBl4D trên nhiều phương diện.

"Cha tôi luônye6W cảm thấy hôn nhân cận huyết là mộtj79h mầm họa, nhưng ông không thể dùng khoa học để chứng minh cho trực giác đó. Ông ấy đã trồng trongw57u nhà kính mấy năm liềni8vD các loài cây tự thụ phấn và lai xa, ghi chép số liệuKu1q vào mấyqxqT quyển sổ tay, nhưng mãi vẫn không tìm đượcNyAZ một khung lý thuyết nào để giải thích những số liệu ấy. Giờ đây, có lẽ ông2opl sẽ vô cùng an lòng."

Ít ngày sau, GeorgeLOEc gửi bức thư hồit9CN đáp của mình đến nơi ở của Galton.

Trong thư,9JPa ôngrySK trình bày chi tiết các quan điểm của Edith.

Galton nhận được thư thì chìm vào lặng4Fsv im.

Trái ngược với thái độ bao dung đối với các nhà nghiênkUSB cứu nữ của0fwK Darwin hayuNvs Huxley, Galton trước nay luôn cho rằng tư duy của phụ nữ dễ bị cảm tính và trựcSTKf giác làm xao nhược, các số liệu thốngbf3K kê hayR4Ft thiết kế thí nghiệmwoFr doE7VN họ thựceRJQ hiện513N tựbn1R nhiên có độ tin cậy thấpUKoN hơn nam giới.2zbC

Ban đầu, ông vốn không mấyHyDd tin rằngOI5N bài luận vănsYsF mà GeorgeK7pR tán thưởng lại doj7YY một nữ sinhiYN9 củaXu9D UCL đọc hiểu và mổ xẻ sắcofND bén đến vậy, nhưng giờ đâyrnwr ôngJQqG đành phải thừa nhận sự thực.

Trong thư phúckq8x đáp,mDlf ông công nhậnYMyC khung lý thuyết này đứngQyWb vững về mặt logic, nhưng cũng chỉ raiB5Z rằng dok4Z2 thiếu bằng chứng trực tiếp0GZs ở cấp độ tế bào, lý thuyết di truyềnMkA5 hạt hiện tại chỉ dừng lại ởpAbA mứcZCBY suy luận thống kê, chưa thể được chứng minh tuyệt đối. DẫutYPJ vậy, đó vẫn làY7n2 một bước tiến vượt bậc.

Và trongCdgB thâmKK3v tâm, ôngarC9 quả thực vô cùngZduL khâm phục cô nữcmWA sinh này.

Chẳng còn cách nàoFIms khác,nViX dùRrtt đaiSUM số đồngEN0D nghiệpGq1n trong giớikqa1 đều là nam giới, nhưng theo đánh giá khắt khe của Galton, phần lớn họnTmd chỉ là những kẻ ngu đần.

Sau khi đã gặpQqe8 quá2mLj nhiều kẻ u mê, thật khó khăn mới thấy một7S8r ngườit2B7 sởMMs2 hữu tư duyhBEH logicHasu và năng lực thốngXJk9 kê toán học xuất sắcpAYY đến vậy, Galton cảm thấy quả là3tMH một tài2mFn năng hiếmpuyq có.

Cùng lúc đó,Ozdk trong giới cácql6I học giả trẻ5tHL vàQiSR sinh viên,zpk8 làn sóng6jVW chấnpLsJ động khởi nguồnH5IM từ buổi hội thảoQwN5 Cambridge và bài báo trên «TậpHkYL yếu của Hội HoàngB7CH gia» bắt đầu lanNbQZ rộng mạnh mẽ.

Thành viên các câu lạc bộ khoa họcGu9Z tự nhiên tại các trường đại họcG6qH khắp18y1 nước Anh sau khifUuC có được bản dịch tiếng Anh đã tự phát thành lập một nhóm thảo5LjK luậnv76S về di truyềnuw09 học.

Những người trẻ tuổi này đaq5RF phầnp0zG là những tínwUgw đồ trung thành củalupN Huxley và Darwin, nhưng đồng thờiGqX5 họ cũng mang một niềm đam mê mãnhJp0J liệt đốioCkF vớixVGA những nghiên cứu tưởng chừng như ngách và bị giới quyền uycmo3 truyềnpQ3G thống ngó lơ.

Đối với họ, câu chuyện về MendelRZYY — một vị tuQWwT sĩ ở tu viện bịevw9 lãng quên suốtP97Y bao năm — bản thân nó đã là mộtFoD2 biểu tượng của tinh thần phản kháng lại nhữnglfXC địnhkrzU kiến quyền uy.

Trong sốbONC các thành viên0FW8 của nhóm thảo luận tại UCL, cóz3vS vàimB75 người sởpPMb hữu khảRxbM năng hành động cực kỳ5N55 mạnh mẽ.

Họ tận dụng một khoảng đất nhỏ2w8i vốn dùng trồng mẫu vật giảng dạy4z7N trong nhàqHpN kính của viện đểaZWw bắt đầu lặp lại thí nghiệm lairMU8 đậu Hà Lan của Mendel.

Họ miệt mài nghiên cứuXlw1 phương án thíDSj3 nghiệm trong bản dịch tiếngxirE Anh — thời điểm này bộ số liệu thí nghiệm gốc của98Ug Mendel vẫn chưa bị thất lạcQKXI — vàolcj tiến hành từng bước đúngwGTJ theo quy trình được mô tả trong luận văn.

Nhiệt huyết dànhq9P6 cho các thí nghiệm định lượng nhanhDEbX chóng lan rộng trong cộng đồng7148 sinh viên và các giáo sư có hứng thú.4Wga Thậm chí một vài sinh viên vốn chuyên về phân loại học thực vật cũng bắtvKs3 đầu chủdxfU động học0RDu lý thuyếtSw5C xác suất để hiểu sâu hơnzn5k về phương pháp thống kê mà Mendel đã ápCnAY dụng.

Ngay giữa tâm bão học thuật ấy, Edithw5kx lại tỏ ra bìnhiN1Z thản đến lạ kỳ.

NàngvweU biếtrbFx mình đã làm xong những gì có0BSQ thể làm,Vrcn phần việc còn2gTb lạiC8MC nên để cho những nhà nghiên7MyX cứu giàu nhiệt huyết và năng lực hành động5CyY nhấtGMpU thế hệLvAH này hoàn thành.

Vào ngàyJe9f thứ4Cyz Ba của tuần thứ hai1UHp tháng Mười một,rxap một lá thư đến từ Brno đãLdR2 được gửi tới UCL.

Nơi người gửi có kýC7Lo tên: Gregor Mendel.

Edith lặngyNck lẽ phaMZi8 một táchLrEi trà tại bàn trà, đè nén bớt niềmKLgc xúc động đang trào dâng trong lồng ngực.

Sau đó, nàngrg5l mới8w3D cẩn trọng bóc thư.

Lá thưDTdJ dài vài trang giấy, trang nào cũng phủ kín nhữngwunB dòng chữ viết dày đặc.UYp5 Rõ ràng đây làbkmg bức thưgZ0y ông đã thức trắng đêm để viết ngaytfcH sau khi nhận được thư của George Darwin, rồi03CU gửi vượt qua bao biên giới đến London.

Qua từng dòng chữ, nàng cảm2gMz nhậnck6Y được niềm3yDq xúc độngaKQK và hân hoan lắng đọng từljGn rất lâu củaebyw vị tácIrGS giả.

Mendel chia sẻ rằng, năm xưa khi xuất bản bàiHmI1 luậnblIU văn này, ông từng gửi bản sao cho vài nhà thực vật học nổi tiếng thời bấy giờ, nhưng hầu như chẳngGvXt một ai hồi đáp.oeDm

Chỉ có Giáo sư Karl von6StA Nägeli tại Đại học Munich gửi thư lạiTq27 cho ông,sfG7 gợiWEcg ý ông0bby nên1T9z thử lặp8rYG lại thí nghiệm trên cây hoa sơn liễu.

Mendel viết: "Tôi đã7Mc5 tốntMBX vài năm ròng trên cây hoa sơnP66r liễu, nhưng kếtHbbr quả hoàn toàn khôngDGxN thể lặp lại quy luật mà tôi từng quan sátwQyu thấy trênh5Hj đậu Hà Lan. Đã cóaXau lúc6w37 tôi tự dằn dằn mình,LPR8 nghĩ rằng phải chăng các thíE3E6 nghiệm trướclTXW đâySD0r của mình đã xảy ra saikiRn sót nào đó. Giờ đây tôi mới vỡ lẽ — khôngjA3L phải thíPJat nghiệm2yUt của tôi có lỗi,BqaG mà là do tôi đã chọn sai đối tượng thực vật để kiểm chứng.

VàfAc2 khiPj11 lời khuyên củaKXxK Giáo sư Nägeli dẫn tôi vào mộtanJL con đường cụt, xung quanh tôi lạilOd8 chẳng0H2O có mộtBbSr ai bảo1dps với tôi rằng 'có lẽ ôngpQoP nên đổi sang mộtKEEr loại nguyên liệu khác đểyIgN thử0lxT lại'."

"Vì vậy,xoHy tôiKpSk quayBQtG trở về tu viện và bắt đầumKHO lại từ đầu. Tôi tiếp tục làm thí8eMK nghiệmnxM7 lai trên đậu Hà Lan, ngô, hoa tử la, tích lũy thêmC6e1 vô số dữ liệu, nhưng không còn chỉnh lý chúngBAOF thành luậnM2TI văn để gửi đi nữaPzjS — bởiE65X tôi chẳng còn tin rằngRSVz sẽ có aiZDrN bậnWFPr tâm đến những con số này."

Ông1GMn cho biết thời gianxE2w gần đây820o ở Brno, ông đang bận rộn đấu tranh pháp lý với Cụcn9RK Thuế địa phương, bởi Đế quốc vừa ban hành luật thuếxCcV quỹ tônsPOG giáo mới, cưỡngXM1g chếNoql đánhBaMF thuế toàn bộ bấtlahx động sản vàSRSb độngsFhd sảnDuyB của các tu việnSfWA để trợ cấp cho giáo sĩ33rQ Công giáo,daEd khiến gánh nặng thuế0PTs của tu viện tăng vọt.

Cho1i1c rằng đạo luậtgUtT thuế này cực kỳMF8o bất công đốitHK3 với tu viện, ông quyết6Yha liệt từ chối kê khai toàn bộ và từ chối2LmV nộphLQn thuế, chính8pD1 thức bước vào cuộc đốinY7N đầuxasA kiện tụng kéo dài với chính quyền.KTnC

Ông viết: "Cuộc kháng án này đã khiến tôi mệt mỏi cả về thể xác lẫn tinh thần, nhưng khir7NY biết tin cô đã nhắc đếnhOFQ nghiên cứu củaT4I0 tôi tại buổi hội thảocV1H Cambridge, và có biết bao học giả kiệt xuấtjDJg đang9yjJ bắtySar đầu lặpOt57 lạiDPnO thí nghiệmhIAG của tôi, tôiW17Q cảm thấy vô cùng vinhmOXC hạnh và anp93V lòng.RGfc TribdI1 thức không nằm ở chỗ được phátcuFp hiện, mà nằm ởuZy0 chỗ được chiaGiS9 sẻ và trao truyền.

Cảm50CN ơn cô đã giúp nhiều người biết đến công trình của tôi, bởi vì không một ai hiểu0DrQ mình là một cảm giác vô cùng đau đớn.Jw45

Tôi đangxw1k tiếp tục chỉnh lý toàn bộ dữ liệuezI7 thựcl2wM nghiệm gốc đã xuất9SE2 bản và chưaIUpJ xuất bản về lai giốngcOXP đậu Hà Lan, hoa sơn liễu, ngô, ong mật...GP0h SauKGO6 này tôi sẽ gửi trọn gói8j5q bưu kiệnUnSM sangyLoL cho cô, hy vọng côdzX4 sẽ nhận đượcUI54 suôn sẻ.

BảnnZJa thân tôi chỉ giữ lại bản sao để lưu trữ,GNaF với mong muốnwKBJ có thểaTYY giúp ích choeEaj cô và tấtNTUF cảR7y5 các học giả đangKNOU nghiênOgbk cứu vấn đề di truyền. Đồng thời, tôi5YcD rất sẵn lòng duyp4sT trì thư từ lâu dài với cô để thảo0xgH luậnc8P8 sâu hơn về các quan điểm học thuật nhưhw4w didwG2 truyền liên loài."

Bên dưới lá thư là chữ ký:HWhT GregorTfxF Mendel.

Giọng điệu trong thư của Mendel hoàn toàn không giốngB9SG một vị tuk1xA sĩt97W khắcxXlN kỷ, mà giống hơn một vị lão học giả đãSq4c miệt5EZv mài gieo trồng trên mảnh đất mình yêu thích suốt bao năm,PXG2 cuối cùng cũng tìm thấy9hnN tri kỷ. Niềm vuitG0C thuần khiết, phát ra tựpRK5 đáy lòng ấybpys tưởngCI5a chừng nhưmdeT muốn tràn raUncf khỏi trang giấy.

Ông nóiK7lr lời cảm ơnffy7 Edith, nhưng Edith lại cảmviZR thấy người thực sựsfMY đáng0heS được tri ân chính là bản thân ông — người đã dành2KwV từng ấy năm tháng đối3leB diện với hàng vạn hạt đậu Hà Lan8xa9 để thực hiện thí5aqa nghiệm, đắp thêm viênIMSz đá nền móng còn thiếu choTF61 thuyếti8gO tiến hóaBjvw của Darwin.

Edith8A8j gấp cẩn thận lá thư1DHk lại, đặtfbbk vào phong bì, rồi tựaD0R3 lưng vào ghế im4Xgc lặng rấtvqo7 lâu.

Sau đó,ocUI nàng bướcmNbz tới bàn làm việc, trải một tờ giấy thư ra và bắt đầu viết thư hồi đáp cho Mendel:

"Kính gửi ông Mendel,

Hômh1ku nay tôi đãWfZ5 nhậnsj9G được thư phúc đáp của ông. Xin ông hãybyH4 thứ lỗi choDhi5 tôi vìYhQQ không thể dùng từ ngữ bình thản hơneQx8 để bộc lộ cảm xúc lúc này — ngay từ khi đặt nét bút đầu tiên, bàn tay9WqD tôi đã runDMeY lên không ngừng.

BởihBIW lẽ tôi thựcW1Lj sự không thể kìm nén được niềm xúc động trong lòng.

Lá thư của ông đối với tôiSbBA là một kỷ vật vô giá.

Tôi đã đọc đi đọc lại bức thư của ông rấtfWsW nhiều lần, mỗi lần đọcn9PI đến một đoạn,IcbT tôi lạiFa8x phải dừng lại, hít một hơi thật sâu mớiizIS có thể đọc tiếp.

Ông đã viếtxpU8 trong thư rằng:MNYt 'Tri thức không nằm ở chỗ được phát hiện, mà nằm ở chỗ được chia sẻ và trao truyền', nhưng xin choAD5C phépgGGV tôi được mạn phép bổ sung một câu:pOM6 NếuR4N6 nhưaugT trong những năm thángkV19 cô đơn nhất, ông không4Xgs kiên trì gieo từngsW2e hạt đậuOM6s Hà Lan, ghi chép từngsrPw dòng số liệu, thì mọiGHGV sự chia sẻ và trao truyền của thế hệ7HY8 sauR8D5 đều trở thành vô nghĩa.

Tôi chẳng qua chỉ diễn giải lại bài luận vănmeLB của ông tại căn phòng thảo luậndxdu ở Cambridge, trích dẫnpQmT những số liệu thíMApb nghiệm ôngpSXE từng xuất bản trên tạp chí địa phương ở Brno; tôi không sáng tạo ra8tVT điều gì mớiwODg mẻ, tôicgvH chỉ làm công việc truyền bá phát hiện của ông ra thế giớiyZsd mà thôi.

Người thực7sw9 sựsLdb tạo nên phát hiện vĩ đại đóC3Co chínhgHeG là ông.

Chính ông,DdGA trong suốtU49R những51DP năm tháng dàiQc9i đằng đẵng, đã một mìnhhoiI lặp đi lặp lại các thí nghiệmdcrV lai, ghi chépLaaS tính trạng của hàng vạn hạt giống, kiểm chứng tỷ lệ phân lyamPz hết lần nàySUoF đến lần khác,T0Qc dùcXeS không có bấtdW2e kỳZ0il sự công nhận nàoQgOy từvRtI đồng nghiệp, không có bất kỳ phản hồi học thuật nào, ông vẫn kiên trì ghi chép,EzGs kiên trìX8JA phân tích và gửiZnP9 luậnfJEu văn tới những họcKbPZ giả vốnqQUv có thể chẳng bao giờ thèm hồi đáp.

Bởi vậy, xinOe7q ông ngàn lần đừng nói lời cảm ơnL5XJ tôi.

Tất cả nhữngjNxy thế hệqYcD sau này của ngành di truyền học sinh học mới là những người phảiJ3fb khắc ghi lòng biết ơn đối với ông.

Ông có nhắc trong thư rằng năm xưa khi gửi luận văn cho cácCF14 nhà thực vật học5HkQ nổi tiếng, ông hầu như khôngudWs nhận được phản hồi, mà bức thưBCj0 duy nhất lại dẫn ôngZUi0 tới một loài thực vật không phùTRO0 hợp để kiểm5aHY chứng quy luật di44B8 truyền.

Ông đã tốn nhiều năm trời vìpspD điều đó, thậm chí từng hoài nghi kếtCmcz luận ban đầuQs0s của chínhK2qz mình.kFoe

Khi đọc tới đoạn này, lòng tôi đau xót khôn nguôi.

NhưngzLbQ phátmtWU hiện của ôngJbyc là5MJ8 côngS1Mo trìnhsNyY chịu đựng được sự thửTgAH thách của thời gian. Chỉ là thời đại8qbb đó chưa chuẩn bịG0Qw sẵn sàng để6Z8C đón nhận một nhàUpCm khoa học dùng toán học để giảiQgJ2 thích hiện0YJi tượng sự sống mà thôi.

Chân lý có thể đếnz998 muộn,QByn nhưng không bao giờViD8 vắng mặt.TeGQ

Giờ đây, nghiên cứu của ông không còn cô độckTLM nữa.KxGC Nó đang đượcwdon ngày càng nhiều ngườiWtq1 chiêm ngưỡng, kiểm chứng và tiếp nối.

Tôi nghe nói George7XH2 Darwin đang có ý định mời ôngCHcv sang thăm dinh thựIoWA Down House10B9 vào mùa xuândptU năm sau để hội ngộ cùng cha của ông ấy. Tôi tin chắc rằng,fMTV cuộc tương phùng vĩ đại ấyeWpw nhất định sẽ khắc tên mình vào lịch sử!

ChânoIi2 thành hướng về ông,

Edith Bennet"