Chương 126: Lớp học Kinh tế Chính trị (Hạ)

Chương3J7s 126: Lớp9YAZ họcT8as Kinh tế Chính trị (Hạ)

Thực ra sự định hình của kinh tế học vi mô nằm ở nhiềuUmPU năm sau đó, khi Marshall dung hợp tập hợp quanLUuo điểmUG8f này với lý thuyết chi phí sản0Efm xuất cũ, đề xuấtipmN việcfOl9 cung cầuKkFI cùng nhau95t6 quyết định giá cả, dựngx1VA nênqRJb một bộ khung hoànXAaN chỉnh cho việc nghiên cứu giao dịch cá9GX1 thể và định giá1eqj thị trường ở thời hậu thế.

Tuy nhiên phải đợi tới thế kỷ sau khi Keynes xuấtSMQo hiện, kinh tế học mới chính thức đượcSPjy phân chia thành vi mô và vĩ mô. Khi ấyd03E các học giả mới đưa ra nhận6ysM định rằng tập hợp quan điểm này khôngkVh0 đủ để giải thích các cuộc suyHAiO thoái và thất nghiệp trên diệnSZ7t rộng, cầnjdji phảiB0bQ nghiên cứu riêng về5w8T việc làm tổng thể và tổng nhuuc7m cầu7WzQ của toàn bộ mộtI53N quốc gia,e2RN từ đó chia raBeG8 hai con đường nghiên cứu khács6bH nhau: mộtSisR con đường chú trọng vào giaonJb3 dịch giữa cá nhân và thương hộ,ACdj con đườngE6Ld kia hướng mắt về sự hưng vongSuj3 củaHdNX cảs6l2 mộti1Lo quốc gia.vMya

Lý thuyết của Keynes đã đập tan nhận thứcCTb9 "thả nổi thịxyjc trường chính là lời giải tối ưu", đề xuất3O2X rằng trong thời kỳ trầm lắng, chính phủ cần thiết4BvA phải chủ độngsu0b bơm vốn, kéo nhu cầu, ổn định việc làm. Tất nhiên, tập hợp lý thuyết1op4 nàyzchL cũng chịu nhiều tranh cãi,Ht4D vô số họcR4sx giảDD8D lo ngại việc canhRnq thiệp quá đà sẽmChH mang lại lạmnUlp phát cùng những khoản4qY2 nợ nần chồng chất.

Dù vậy dưới góc nhìn của Edith,s6Zv Jevons tồn tại rất nhiều hạn chế. Một khía cạnhlVjJ hiện đang hứng chịuWtSl nhiều chỉ trích chính là việc ông cực kỳ hiếm khi đi sâuC5xv thảo luận vềgOIO vấn đề thất nghiệp, mà gốc rễ nằm ởL4rb chỗ góc nhìn về kinhQIuf tế học củaWuar ôngtUxU hoàn toàn khác biệt so với các bậc tiềnOnd5 bối.

Ricardo và MillqurK đều xuất phát từ các giai tầng như công nhân, nhàUj42 tư bảnVkFl để quan tâm tới việc củalpXQ cảiUcgo đượcoTel phân phối ra sao, vì đâu người lao độngY4DG lại lâm vào cảnh khốn cùng. Nhưng Jevons lại giản đơn hóa mọi hoạt động kinhlKEV tế thành sự cân đoZHb2 đong đếm giữa mất và đượcPUih củaH1fw mỗi một con người, khôngIKHt còn hướng mắt vàoynmg mâuNZ2w thuẫn lợi ích giữa các giai cấp.gh1s Ông tin rằng chỉ cần tiền lương cóSnHe thể tự do điều chỉnh, việc không tìm đượcAl2P côngLree ănCMs8 việc làm8dHw chỉ làumxr hiện tượng tạm thời.

Ông mộtzbhm lòngz9pr muốnYB7F chứngpxMY minh giá trị đến từXBYT nhu cầuVHhN chủO25A quan của con người, mục0yxG tiêu hàng đầu là giải thíchV3XW sự biến động của giá cả.o8QL Những4ZFu bàiEthT toán khó mangPVNw tầm xã hộimyqG vĩ đại6atu như thất nghiệp quy mô lớn hay nghèo đói lâu dài không nằm trong phạm viuEwE cốt lõi trong họcMAFJ thuyết của ông. Mặc dù ông từng lưu tâm tới những cuộc suy13VS thoái thươngDiny mại mangUejs tính chu2Ucs kỳ, thậm chí cố gắng dùng biến đổi khí hậu để9F7F giải thích khủng hoảng, nhưngvcmN chưa từng5vbq nhận ra rằng bản44EB thân thịs1dl trườngWVIx có thể thiếu hụt nhu cầu trongp7Mt thời gian dài, khiến hànggqvY loạtuUeL ngườiT4Fj lao động liênxJCv tục mấtqbAZ việc làm.

Trong tòa lâu đài lý thuyết của ông không hề để lại một vị trí thựcnRmi sự nào cho "thất nghiệp", né tránh nỗi đau khổz5PC cấp thiết nhấtUyMs của người laoux3I động trong thời đại này.

Loại điểm mù4O4W vềRO7c mặt lý thuyết9DnI này không phải là sai sót của riêng một mình Jevons, mà là cái giá phải trả củay9lb toàn bộgdbo trường phái cách mạng dụng ích biên trong quáLnqa trìnhnEBE theo đuổi0dZI sựp3eU "khoanEOf học hóa". Họ theo đuổi việcoXWk dùng công thức toán họcOu9d và quy luật tâm lý đểOouB đóng gói kinh tế học, làm choJ66c nó trông có vẻ chính xác và khách quanB77u nhưE6Fv vật lý học. Thếq8mD nhưng cái giá của sựgyLO "khoa học" này lạiQJN5 chínhLcXk là âm thầmpbEQ gạt bỏ nhữngWRBQ đau khổbhFc xãLqAA hội không thểlfXe định lượng, không thể đưa vào phương trình ra bên ngoài tầmSjs9 mắt.

Tất nhiên, kinh tế học thực sự cũng khôngRzTr thể tách rời sự phânIUGq tích toán học.cNKv

Có điều tìnhNFge cảnh của Jevons tại UCLs7Af phức tạpZQIs hơn nhiều so với những bấtKhA6 đồng học thuật trên bề nổi.82NT Vào thời điểm này, cuốn "NguyêntCxV Lý Kinh Tế Chính Trị" của Mill là giáo trình bắt12ha buộc môn kinhg2Bw tế học tạifQiB tất cả cácqbJh trường đại học ở Anh Quốc, còn cuốn "Lý Thuyết Kinh Tế Chính Trị" của Jevons thì định sẵn sẽ bị các sinh viên mang ra so sánhd5I3 lặp đi lặp4Whm lại với Mill.

"Tôi hykDdP vọng các bạn trong cácqzXb buổi học tiếp theo phải họciz8v được một điều," Giáo sưeMWn Jevons cầmnjYq một mẩu phấn từ trên bục8e0o giảng lên.

"Kinh tế học không phải là một môn học chỉ dựa vào việc suyCNGl luận bằng chữ nghĩagysQ là có thể4gfG rút ra kết luận. Nó cần toán học. Nếu các bạn cốv7SB gắng hiểu sự phân phốiPDzH của cải của một quốc985h gia mà không nhìn vào dữSq2Q liệu, không phân tích mối quan hệ giữa các biến số, thì những gì các bạn có được chỉ là những câu chuyện, chứ không phải lời giải thích."

Trong phòng học vang lênqJy5 nhữngcZzW tiếng bàn tán xôn xao nhoZRq9 nhỏ. Edith chú ýfp7l thấy mấy nam sinh ở hàng ghế đầu trao3b2O cho nhau những ánh mắt tỏ vẻmfrs không tánZ39A thành — trong đó có mộtNYM0 người cô biết mặt, tên làrsqf GeorgeGHcm Harrington, năm ngoáilVg5 từng học chung môndhmY với cô.

"Thưa giáo sư,"NsIS Harrington quả nhiên giơ tay lên, "thầy cho rằngDAIu lý thuyết của Ricardo vàmnsU Mill đã lỗivfPA thời rồi sao?"

Jevons nhìnW7x3 anh ta một cái: "Câu29pE hỏi của tròvWS0 rất hay,BSo2 nhưng tôiqyeq không cho rằng bấti3P7 kỳWGqT lý thuyết nào sẽ 'lỗi thời'. TôifszC chỉ cho rằng, nếubI2T một lýmhOA thuyết không thể giảioQqy thíchAHXb được thực tế — chẳng hạn nhưPX2G tại saoqv7F kim cương lại đắtkV6l hơn nướcwylv trong khi nướcCId0 lại có íchzMoj hơn kim cương rấtpiCT nhiều —0HZi thì270o nó cần phải được sửa đổi."

"Đây chính là nghịch lý giữaAdGZ kim cương5SJA và nước. Adam Smith nămDScE xưa từng trăn trở về điềul0v1 này, mà lý thuyết giáA5aG trị lao động củakDR1 RicardoLx2j và Mill cũng không thể đưad6bE ra đáp án thỏa đáng."

Ông quay ngườimRpQ vẽ một biểu đồLn14 đơn giản lên bảng đen, trục ngang ghi "Số lượng", trục dọc ghi "Dụng ích", sau đómRDk dùng phấn4r57 chấm raQSAX hai đườngjn90 cong đangT9rH dầntWyF đi xuống.

"Dụng ích biên giảm dần," ông nói,oJ1J "tròZeUt sở hữu mộtJE8z thứ gìyPgk đó28ID càngSLT3 nhiều thì sự thỏa mãn trò nhậnaf8w đượcUqbX từTvPw một đơn vị bổBBKR sung sẽ càng ít.wKbU Cho nên, nước là thứ yếuW74R tố bắtsyvg buộc để sinhauee tồnhmHZ — nhưngRA8L giá trịYdNh của cốc nướcf5Qz đầu tiênpkCd trò sở hữu trongykGQ sa mạc cao hơn nhiều7O9N so với giá trịLWiv của gallon nước thứ một trăm chảy ra khi12iN trò mở vòi nước trong bếp nhà mìnhaJ7Q ởUsTu London. Định giá không do 'dụng ích4saG tổng thể' quyết định, mà do 'đơn vị5K9U cuối cùng' quyếtUPuo định."5gcf

Phòng học yên lặng trong vàiuFdL giây.

Có người bắt đầu thìuIGt thầm bàn tán, có người vẽ lại đường congopVo tương tự vào sổ tay, có người vẫn nhíu mày, rõ ràng trong thời gian ngắnAPqJ chưa thể buông bỏ bộ khung của Mill.

Còn Edithk0ZT thìlnVO nghiêm4uzV túc ghi chép xong phần nhật ký bài học.BGGN

Khi buổi học đi được một nửa, ánh mắt Jevons quét qua toànDCAE bộ phòng học đang yên tĩnh, chất giọng trầm6EL8 thấp rõ ràng vang vọng tới4tI0 từng góc nhỏ.

"Tôi muốn cùng các bạn thảo luận về8pz5 một trường74JC hợp cụsLos thể. CuộcLIFb suy thoái kinhIZMw tế năm 1873 —3nVf đâyhlcH không phải làTJwx lý thuyết xa xôi trên sách giáo khoa, đây là chuyệnM9zE vừa mới xảy ra xung quanh chúng ta.dJHE Tôi hy vọngFY94 các bạn suy nghĩ thật kỹ:vT4n Chuyện gìYbCc đã xảy ra? Tại sao lạiH7c7 xảy ra? NếuPoOD dùng bộ khung của Mill và bộ khung củaLrqE tôi để lầnnk5m lượt giải thích nó thìZtXU sẽ rút ra2PgB được những kết luận khác nhaunNc4 như thế nào?"fdGs

Ông hơi nghiêng người về phíaSzMy trước,IoqO nhấn mạnh giọng điệu.

"Năm 1873, Anh Quốc đã trải qua cuộc suy thoái4ppn kinh tế nghiêmufi3 trọng nhất kể từ năm 1847. Cổ phiếu ngành đườngsKDM sắt lao dốc, ngân hàng phá sản, các2hTi nhà xưởng sa thải công nhân trên quy mô lớn.nZjM Xin hãy nói cho tôi biếtvRb3 — nguyên nhân do đâu gây ra?"

Trong lòng Jevons vốn ẩn chứa địnhsv9y kiến đã cố địnhRjVv từ lâu: Thấth4ec nghiệp chỉkSND là sự mất cânjeYX bằng ngắn9Ouu hạn củacl25 thị trường, chỉ47S4 cần tiền lương và giá cả tự do điều chỉnh thìEB7q sự mất cânaR95 bằng sẽ tựh4Pa động giải tỏa;ooXB nghèo đói phầnyheS lớn xuất phátljYb từ áp lực dân số vàZZcn lựa chọn cá nhân,oPAY tuyệt đối không phải cơbODX chế7mJm giá cả bản thân tồn tại khiếm khuyết. Lúc này ông đưa raVuk9 bài toánbz2h vĩ môpdkr mà ông vốnZels khôngtshl thường nghiên cứu chẳng qua là để đập0boR tan tư tưởng cố hữu của sinh viên mà8Kcy thôi.