Nàng Bennet Và Thế Giới Mới › Chương 255
Chương 255: Hai phong thư
Chương 255· 2.450 từMiễn phí
Chương 255: Hai phong thư
Edith trở về dinh thự tại Quảng trường St. James, tinh thần căng thẳng suốt chuỗi ngày qua rốt cuộc cũng có thể thả lỏng đôi phần.
Công việc giáo vụ của Nữ viện Calia đã tạm thời bàn giao cho các phụ tá quán xuyến, mọi sự dần dà đi vào nề nếp ổn định.
Bản kỷ yếu của Hội nghị Giáo dục Nữ giới Quốc tế mà cô tham dự trước đó đã được in ấn thành tập san, thông qua đường bưu chính vượt eo biển Manche lục tục gửi về khắp quần đảo Anh quốc.
Không ít bạn bè của cô sau khi đọc xong tập kỷ yếu đã tới tấp gửi thư đến, thăm hỏi về những điều mắt thấy tai nghe cùng tâm đắc của cô trong những ngày ở Paris.
Quý bà Houghton và quý bà Brown cũng đề cập trong thư rằng giới thượng lưu London dạo gần đây đón nhận và phản hồi vô cùng sôi nổi đối với hội nghị Paris.
Trong gian thư phòng tại Quảng trường St. James, một chồng thư từ các nơi gửi về theo bưu tá vừa được đưa tới.
Bên cạnh những công văn hành chính của các quỹ từ thiện và ban quản lý trường nữ sinh, nổi bật lên hai phong thư dày dặn khác thường: một phong là thư tay do đích thân Charles Darwin chấp bút; phong còn lại mang dấu bưu điện đặc trưng của tu viện Brno thuộc Đế quốc Áo - Hung, được gửi tới từ tu sĩ Gregor Mendel.
Ngoài hai bức thư ấy ra, còn có vài lá thư khác lần lượt gửi đến từ các nữ học giả của Học viện Newnham thuộc Cambridge, từ những người bạn gái đang dấn thân vào sự nghiệp phổ biến kiến thức lịch sử tự nhiên cho nữ công nhân, cùng bức thư của Francis Galton – người từng có những cuộc trao đổi học thuật sâu sắc với Edith.
Nói cho cùng, việc cả Darwin lẫn Mendel đều cất công gửi thư riêng cho cô tuyệt nhiên chẳng phải ngẫu nhiên.
Hai bậc học giả ấy từ lâu đã kết mối thâm giao học thuật vượt khỏi khuôn khổ giới hạn thông thường cùng Edith.
Ngay từ nhiều năm trước, Edith đã vô cùng thấu hiểu và tin phục thuyết tiến hóa của Darwin, cũng như những thí nghiệm lai đậu Hà Lan của Mendel vốn bấy giờ còn hiếm khi được người đời đoái hoài coi trọng.
Qua lại trao đổi dăm lần, Edith và gia đình Darwin đã tạo dựng nên một tình bạn học thuật hết sức sâu đậm.
Cô thường xuyên gửi cho Darwin những bài tập quan sát giới tự nhiên thời cô còn theo học tại University College London (UCL), còn Darwin cũng đều đặn gửi tới Quảng trường St. James những tập chuyên khảo nhỏ mới xuất bản cùng danh mục sách vở lịch sử tự nhiên do chính con gái ông dày công hệ thống.
Sau khi Hội nghị Giáo dục Nữ giới Paris bế mạc, bản biên bản kỷ yếu được chuyển giao tới tay Darwin, kết hợp với những năm tháng đàm đạo học thuật lâu nay cùng Edith, ông mới cất lời đọc cho thư ký chấp bút nên bức thư chan chứa chân tình và tâm huyết này.
Thư của Darwin gửi tiểu thư Edith Bennet:
"Kính gửi tiểu thư Bennet kính mến,
Tôi xin chân thành cảm ơn người bạn đã chuyển giao biên bản kỷ yếu của Hội nghị Giáo dục Phụ nữ Paris cho con gái tôi, và tôi đã đọc hết bài tham luận vô cùng sâu sắc của tiểu thư.
Trong cuốn 'Nguồn gốc loài người' (The Descent of Man), tôi từng ghi lại đôi nét suy tư về sự dị biệt trong tâm trí giữa hai giới tính. Đáng tiếc thay, điểm này từ lâu đã bị không ít tác giả trích dẫn một cách phiến diện, thô bạo, dùng nó làm bình phong để biện minh rằng nữ giới không thích hợp với việc rèn luyện học thuật chuyên sâu. Họ rêu rao rằng việc học tập với cường độ cao sẽ làm hao tổn thể chất cùng thiên chức sinh nở thiêng liêng của người phụ nữ. Mỗi khi đọc phải những luận điệu như thế, trong lòng tôi luôn dâng lên một nỗi niềm tiếc nuối khôn nguôi.
Tôi vẫn giữ vững niềm tin rằng yếu tố di truyền ắt để lại dấu ấn lên tâm trí của hai giới tính, song chúng ta tuyệt đối không thể quy kết tất thảy những cách biệt quan sát được trong xã hội hiện tại thuần túy vào thiên tư bẩm sinh.
Môi trường sinh sống, những cơ hội học hành bị tước đoạt trong đằng đẵng tháng năm, cùng những kỳ vọng cuộc đời bị bóp nghẹt, khuôn định ngay từ thuở ấu thơ, đều góp phần khắc họa và nhào nặn nên tâm trí con người một cách sâu sắc không kém. Nếu ai đó chỉ chăm chăm bám víu vào thuyết tiến hóa như một thứ cớ để khước từ quyền được hưởng một nền giáo dục toàn vẹn của các thiếu nữ, thì đó chính là sự lạm dụng khoa học một cách mù quáng và lầm lạc.
Tôi từng có dịp tiếp xúc với không ít nữ giới say mê lịch sử tự nhiên. Họ quan sát thế giới cỏ cây, côn trùng, giun đất bằng con mắt tinh tế, tỉ mỉ đến từng chi tiết nhỏ, tích lũy được khối lượng ghi chép thực địa vô cùng quý báu. Thế nhưng xã hội lại quá đỗi ki bo, hiếm khi chịu trao cho họ cơ hội được công bố công khai hay tự mình thực hiện các cuộc thí nghiệm khoa học.
Các cô gái hoàn toàn xứng đáng có quyền được học tập môn sinh lý học, môn thực vật học một cách đường hoàng hệt như các nam thiếu niên, không việc gì phải lấy lý do 'phụ nữ không thích hợp với giải phẫu, chẳng thể kham nổi tư duy biện chứng' để gạt phăng họ ra bên ngoài ngưỡng cửa tri thức.
Con đường mà Nữ viện Calia đang kiên trì theo đuổi — vừa chú trọng kỹ năng mưu sinh thiết thực, vừa tôi luyện năng lực trí tuệ — quả thực vô cùng đáng quý.
Tuy vậy, tôi cũng xin phép được lưu ý một điều: những giới hạn nhất định về mặt sinh lý là thứ không thể hoàn toàn làm ngơ. Sau chuỗi giờ lao động cật lực, nặng nhọc nơi công xưởng xí nghiệp, nếu tiếp tục ép mình vào những giờ học tập trí óc kéo dài dằng dặc, thể trạng con người ắt sẽ bị vắt kiệt đến mức suy kiệt.
Kèm theo bức thư này, tôi xin gửi tặng cuốn sách chuyên khảo nhỏ mà con gái tôi, Henrietta, vừa mới hoàn thành về sự vận động hướng động của thực vật. Nhược bằng lớp học của Nữ viện có thể dùng đến nó làm tài liệu giảng dạy, tôi sẽ lấy làm vui mừng khôn xiết.
Đồng thời, tôi cũng gửi kèm bản danh mục các tác phẩm của các tác giả nữ về lịch sử tự nhiên do chính Henrietta cẩn thận sưu tầm, ngõ hầu có thể góp phần làm phong phú thêm tủ sách của thư viện Nữ viện.
Dẫu vậy, tôi thấy mình cũng cần phải thẳng thắn bộc bạch một mối băn khoăn đau đáu trong lòng. Giả như mai này phụ nữ ồ ạt dấn thân vào lao động trí óc cùng guồng quay sản xuất xã hội trên quy mô rộng lớn, thì trọng trách nuôi nấng, dạy dỗ con trẻ nơi tổ ấm gia đình sẽ phải thu xếp đặt để vào đâu?
Trước nan đề hóc búa này, thuyết tiến hóa chẳng thể cung cấp sẵn một câu trả lời trọn vẹn, mà tất cả phải trông cậy vào các thể chế xã hội, các tổ chức dân sự cùng nhau từng bước mày mò, tìm kiếm lời giải đáp thích hợp.
Tôi giãi bày mối trăn trở này ra trang giấy, thuần túy chỉ xem như một cuộc đàm đạo riêng tư giữa những người bạn, tuyệt không hề có ý định đưa ra trước công luận để trích dẫn.
Kính chúc tiểu thư mọi sự bình an.
Người bạn chân thành của tiểu thư,
Charles Darwin"
Bức thư thứ hai đến từ Tu viện Thánh Thomas ở Brno, được viết trên chất giấy mộc mạc, giản dị.
Tu sĩ Mendel vào thời điểm này vẫn ngày ngày vùi đầu vào các luống đậu Hà Lan lai giống cùng những biểu đồ quan sát khí tượng. Lý thuyết của ông dẫu đã bắt đầu được giới học thuật chính thống châu Âu chú ý đến, qua đó nâng cao đáng kể vị thế của ông trên diễn đàn khoa học, song bản thân ông vẫn chỉ duy trì liên lạc thư từ với một số rất ít nhà nghiên cứu ở hải ngoại.
Mendel chưa bao giờ quên người bạn tri kỷ vong niên xa xôi nơi đất nước Anh.
Khi bản trích lục kỷ yếu của Hội nghị Giáo dục Paris được một nữ giáo viên người Áo ghé thăm Brno trân trọng trao tận tay Mendel, kết hợp với những cuộc trao đổi thư từ thâm sâu suốt nhiều năm qua cùng Edith, mối đồng cảm sâu sắc trước tầm nhìn của cô về giáo dục và tiềm năng vô hạn của con người đã thôi thúc ông cầm bút viết nên bức hồi âm này.
Thư của Gregor Mendel gửi tiểu thư Edith Bennet:
"Kính gửi tiểu thư Bennet tôn kính và quý mến,
Một nữ giáo viên đến thăm tu viện đã mang tới cho tôi một phần bản ghi chép từ Hội nghị Giáo dục Paris.
Tôi vốn chỉ là một tu sĩ giản dị, suốt ngày quanh quẩn bầu bạn bên những luống đậu Hà Lan và các trang sổ tay ghi chép thời tiết, rất hiếm khi dính dáng hay tham dự vào những cuộc hội họp biện luận chốn hồng trần thế tục.
Thế nhưng, khi đọc được những luận giải sắc sảo của tiểu thư về sự nghiệp giáo dục nữ giới, trong lòng tôi vẫn trỗi dậy đôi chút cảm nghĩ chân thành, tha thiết muốn được giãi bày cùng người qua nét mực đầu ngọn bút.
Suốt những năm tháng tiến hành các cuộc thí nghiệm lai giống thực vật, tôi đã tận mắt nhận ra một chân lý: những tính trạng cuối cùng hiển hiện ở một cá thể thực vật không bao giờ thuần túy do các nhân tố di truyền tiềm ẩn bên trong hạt giống đơn phương định đoạt. Thổ nhưỡng màu mỡ hay cằn cỗi, ánh nắng chan hòa hay le lói, nguồn nước tưới dồi dào hay khan hiếm — tức toàn bộ những điều kiện môi trường hậu thiên — cũng sẽ tác động vô cùng to lớn đến việc cái cây ấy rốt cuộc sẽ vươn mình lớn lên thành hình dáng ra sao.
Tâm trí của con người, tôi trộm nghĩ, ắt hẳn cũng thuận theo cùng một quy luật tự nhiên ấy.
Cho dẫu thiên phú bẩm sinh của mỗi cá nhân có tồn tại những cách biệt tự nhiên, song nếu mảnh đất nuôi dưỡng quá đỗi khô cằn, chẳng được đón nhận lấy một giọt mưa móc hay tia nắng ấm áp, thì hạt giống dù có ưu tú, tốt lành đến nhường nào cũng vĩnh viễn chẳng có cơ hội bung nở trọn vẹn toàn bộ tiềm năng vốn có của nó.
Tôi không dám mạo muội bàn luận về những cuộc canh tân xã hội to tát, vĩ mô.
Nơi mảnh vườn tu viện thanh vắng này, điều duy nhất tôi có thể gắng sức làm được chỉ là truyền dạy những kiến thức khoa học tự nhiên cơ bản nhất cho các thanh thiếu niên tìm đến cầu học, bất kể người ấy là nam hay nữ.
Tôi đã tận mắt chứng kiến biết bao cô thiếu nữ xuất thân bần hàn cơ cực, chỉ cần được trao cho một cơ hội học tập dẫu là nhỏ nhoi nhất, họ liền lập tức bộc lộ một năng lực quan sát tinh tường, trí nhớ phi thường cùng khả năng suy luận logic vô cùng sắc bén.
Tôi đặc biệt chú ý tới việc trong bài tham luận của mình, tiểu thư đã hết lần này đến lần khác nhấn mạnh rằng tuyệt đối không thể bê nguyên xi một mô hình giáo dục rập khuôn một cách cứng nhắc sang một mảnh đất mang hoàn cảnh và điều kiện hoàn toàn khác biệt. Quan điểm ấy nhận được sự đồng cảm sâu sắc từ tận đáy lòng tôi.
Cũng hệt như cùng một giống đậu Hà Lan, nếu gieo trồng bên sườn phía bắc dãy Alps tuyết phủ, hay gieo xuống vùng đồng bằng khô nóng phương nam, người làm vườn ắt phải linh hoạt điều chỉnh cách thức tưới tiêu và kỹ thuật canh tác cho phù hợp.
Hệ thống giáo dục cũng chẳng thể sao chép máy móc theo kiểu rập khuôn, mà nhất thiết phải bám rễ sâu vào thực tế mưu sinh của chính người dân sở tại.
Mô hình lớp học dành cho nữ công nhân nơi các đô thị công nghiệp sầm uất quyết không thể đem áp đặt y nguyên vào những làng quê hẻo lánh, khép kín chốn thôn dã phương nam.
Gửi kèm theo bức thư này, tôi xin gửi tặng một ít hạt giống đậu Hà Lan và hoa dại do chính tay tôi thu thập, cùng một bản đề cương bài giảng quan sát thực vật được biên soạn giản dị, dễ hiểu. Tài liệu này hoàn toàn không dùng đến những thuật ngữ hàn lâm phức tạp, rất đỗi phù hợp để các thiếu nữ tại Nữ viện dùng làm sách đọc nhập môn về khoa học tự nhiên.
Tôi hằng mong mỏi sẽ có thêm thật nhiều người trẻ tuổi, bất kể là con trai hay con gái, học được cách trân trọng quan sát thế giới tự nhiên xung quanh mình, học cách biết đặt câu hỏi và học cách ghi chép cẩn trọng từng chi tiết.
Kính chúc tiểu thư mọi sự hanh thông, vạn điều thuận toại.
Gregor Mendel, O.S.A."
Bình luận0
Chia sẻ cảm nhận của bạn về bộ truyện này
Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận.