Nàng Bennet Và Thế Giới Mới › Chương 211
Chương 211: Thư bạn đọc (Thượng)
Chương 211· 2.703 từMiễn phí
Chương 211: Thư bạn đọc (Thượng)
Để miêu tả các chi tiết trong truyện một cách chuẩn xác và sống động nhất — chẳng hạn như điều kiện vệ sinh tồi tàn nơi các khu hầm mỏ than, tình trạng lao động trẻ em, những mánh khóe khấu trừ tiền lương tính theo sản phẩm của nữ công nhân, phương thức vận hành của các lớp học xóa mù chữ do công đoàn tổ chức, hay quy trình tiếp nhận và thụ lý các lá đơn thỉnh nguyện của tầng lớp thợ thuyền — Edith đã dành rất nhiều thời gian đến Thư viện London và Phòng lưu trữ tài liệu của Hội Thống kê Hoàng gia để tra cứu vô số bản báo cáo công khai, đồng thời tìm mọi cách đi sâu tìm hiểu, nắm bắt cặn kẽ hoàn cảnh sống thực tế của những người công nhân nơi tuyến đầu lao động.
Kỳ thực, trong suốt quá trình chắp bút sáng tác tác phẩm này, tâm trí nàng luôn nhớ tới cuốn tiểu thuyết "Thế Giới Bình Thường" mà mình từng đọc ở kiếp trước. Có thể nói rằng, nàng đang lấy tinh thần quật cường, nỗ lực phấn đấu của những con người bình dân trong "Thế Giới Bình Thường" làm hệ quy chiếu cốt lõi cho tác phẩm của mình.
Nàng khao khát tối đa việc định hình nên một ý chí sắt đá: không bao giờ cam chịu trước số phận an bài, quyết chí vùng vẫy bứt phá khỏi gông xiềng tăm tối của tầng lớp đáy xã hội.
Tiểu thuyết của nàng không hề hô hào những khẩu hiệu suông đao to búa lớn, cũng chẳng hề biến từng nhà tư bản trở thành những con ác quỷ hung hãn một màu.
Sự lạnh lùng, vô cảm của viên cai quản khu mỏ bắt nguồn từ chính chiếc ghế quyền lực mà hắn đang ngồi; sự thỏa hiệp nhượng bộ của tay quản đốc nhà máy nảy sinh từ những toan tính lợi ích kinh tế thực dụng; còn thái độ thờ ơ, đùn đẩy trách nhiệm của vị nghị viên quốc hội lại xuất phát từ quán tính vận hành thâm căn cố đế của cả một cỗ máy thể chế.
Hầu hết mọi mâu thuẫn nan giải đều bị cài cắm sâu bên trong hệ thống xã hội, nhìn qua bề ngoài dường như vô cùng hợp lý và trật tự, thế nên tất cả những gì Ada có thể làm được chỉ là tạo ra những chuyển biến tích cực trong phạm vi năng lực nhỏ hẹp mà bản thân nàng có thể chạm tới.
Thế nhưng, ngọn lửa phẫn nộ của Ada trước sự bất công của thể chế ấy lại hoàn toàn chân thực.
Có người sẽ thở dài cho rằng nàng quá đỗi ngây thơ, có kẻ sẽ cười nhạo tự giễu đó chỉ là những cố gắng công dã tràng, và phần lớn mọi người rồi sẽ lại ngoan ngoãn cúi đầu cam chịu số phận — bởi lẽ tiếng thét gào tuyệt vọng của tầng lớp cùng đinh xưa nay vĩnh viễn chẳng thể nào xuyên thủng được bức tường thành kiên cố bằng sắt đá của tư bản và giai cấp thống trị.
Trong sách, Edith đã cài cắm một tình tiết then chốt khiến nhân vật Ada Mayhew hoàn toàn tỉnh ngộ và thấu suốt một chân lý tàn nhẫn: Công lý chưa bao giờ đến đúng hẹn, sự nỗ lực hy sinh chưa chắc sẽ được đền đáp xứng đáng, và phần lớn các cuộc đấu tranh bộc phát chắc chắn sẽ chuốc lấy thất bại ê chề.
Thế nhưng Ada tuyệt nhiên không hề dừng bước chân.
Trong những năm tháng dài đằng đẵng tiếp theo của cuộc đời, Ada bắt đầu đứng lớp tại các trường học xóa mù chữ ban đêm do công đoàn lập ra, kiên nhẫn dạy cho toàn bộ công nhân từng mặt chữ, hướng dẫn họ đọc hiểu từng điều khoản giao kèo trong hợp đồng, giúp họ nhìn thấu những cạm bẫy tuyển dụng tinh vi của giới chủ xưởng.
Sự biến chuyển của xã hội dưới thời đại Victoria vốn dĩ vô cùng nặng nề và chậm chạp — những tệ nạn thâm căn cố đế của thể chế cùng hố sâu ngăn cách giai cấp muôn đời chưa bao giờ có thể sụp đổ tan tành chỉ sau vài tiếng hô hào nhiệt huyết của một cá nhân đơn độc.
Thế nhưng, điểm đáng ca ngợi và trân trọng nhất ở con người Ada chính là nàng chưa từng một lần rơi vào trạng thái buông xuôi, thỏa hiệp, và càng không bao giờ chịu nhắm mắt xuôi dòng, cam tâm chấp nhận sự tê liệt vô cảm.
Đến hồi kết của tác phẩm, Ada từ một người nữ công nhân bình thường chỉ biết vùng vẫy đấu tranh vì sự tự cứu rỗi của bản thân, đã từng bước lắng đọng, tôi luyện và trưởng thành vượt bậc, để cuối cùng trở thành một nhà giáo dục bình dân kiêm nhà từ thiện xã hội có uy tín sâu rộng, cắm rễ vững chắc nơi các khu hầm mỏ và nhà xưởng, đem lại ánh sáng tri thức và hy vọng sống cho vô số tầng lớp lao động cùng cực.
***
Văn học hiện thực vào thời điểm này tại nước Anh không những đang vô cùng thịnh hành, mà còn đang vững vàng đứng trên đỉnh cao hoàng kim của sức ảnh hưởng xã hội.
Những năm 1870 vừa vặn là mốc thời gian bản lề cho sự chuyển mình mang tính bước ngoặt từ thời kỳ phồn vinh sang thời kỳ cải cách sâu sắc của trào lưu này. Trùng hợp thay, cuốn tiểu thuyết "Ngược Dòng Vươn Lên" của Edith lại được hoàn thành trọn vẹn vào trung tuần tháng Ba năm 1878.
Biên tập viên Charley Dickens đã từng khẳng định với nàng rằng, việc lựa chọn sáng tác "Ngược Dòng Vươn Lên" vào đúng thời điểm lịch sử này, xét trên một phương diện nào đó, chính là đã đón trúng ngọn gió của một truyền thống văn học sở hữu sức lan tỏa và lay động xã hội vô cùng to lớn.
Bởi vậy, ngay khi "Ngược Dòng Vươn Lên" bắt đầu được đăng tải dài kỳ trên mặt báo, nó đã lập tức vượt ra ngoài khuôn khổ của một tác phẩm hư cấu giải trí đơn thuần, chính thức bùng nổ trở thành một sự kiện công luận thu hút sự quan tâm, thảo luận sôi nổi của toàn xã hội.
Bên cạnh niềm vinh hạnh to lớn, Edith cũng bắt đầu ngồi trầm ngâm trong phòng sách, cẩn thận lật giở từng phong thư bạn đọc gửi về tòa soạn trong số báo mới nhất.
***
"Kính gửi Ban biên tập Tuần báo Quanh Năm:
Đã từ rất lâu rồi tôi mới lại được đọc một tác phẩm chân thành, mộc mạc và hoàn toàn không vương chút giả tạo nào như 'Ngược Dòng Vươn Lên'.
Trên thị trường sách báo ngày nay có quá nhiều cuốn tiểu thuyết hoặc là đua nhau chồng chất những cuộc kỳ ngộ lãng mạn hoang đường, thêu dệt nên những tình tiết gặp được quý nhân phù trợ rồi bỗng chốc đổi đời viên mãn, hoặc là cố tình tô vẽ bi thương sướt mướt để câu kéo lòng trắc ẩn của độc giả, thế nhưng tuyệt nhiên lại thiếu vắng sự khắc họa chân thực nhất về thời đại mà chúng ta đang sống.
Đọc hết cuộc đời của Ada Mayhew, đã không biết bao nhiêu lần tôi phải lặng người đi vì xúc động nghẹn ngào.
Điều khiến tôi rung động sâu sắc nhất chính là việc tác giả đã không hề ban phát cho nàng một sự cứu chuộc giả tạo, dễ dãi — những nỗ lực bôn ba đấu tranh cùng lá đơn thỉnh nguyện tâm huyết của nàng rốt cuộc vẫn chìm nghỉm nơi đáy biển sâu tăm tối; lòng tham lam tàn độc của giới quyền quý cùng sự băng giá vô tình của thể chế hoàn toàn chẳng hề bị bất kỳ sự ấm áp ủy mị nào viết lại.
Đó mới chính là hiện thực trần trụi, chân xác nhất của muôn mặt xã hội chúng ta hôm nay.
Thời đại của những lý tưởng dịu dàng, lãng mạn kiểu Dickens đã thực sự khép lại từ lâu rồi. Người cầm bút cần phải dũng cảm rũ bỏ mọi lớp kính lọc màu hồng mộng tưởng, để thành thực ghi chép lại những nỗi nhọc nhằn, sự kiên trì bền bỉ cùng những nỗ lực dường như vô vọng của những con người bé nhỏ dưới đáy xã hội.
Để tất cả mọi người cùng nhìn thấy góc khuất tăm tối, ngột ngạt nơi những khu hầm mỏ và công xưởng dệt, nhìn thấy lòng dũng cảm cô độc lẫn nỗi bất lực nghẹn ngào của những con người bình dị đang gồng mình ngược dòng vươn lên.
Tác phẩm 'Ngược Dòng Vươn Lên' không mang lại một cái kết hoành tráng, rực rỡ, nhưng chính điều đó lại khiến nó tràn đầy sức mạnh lay động tâm can hơn bất kỳ câu chuyện có hậu giả tạo nào.
Nó giúp tôi thấu hiểu sâu sắc rằng: Cuộc đời thực sự xưa nay chưa bao giờ là một cuộc cứu rỗi chớp nhoáng có thể đạt được trong một sớm một chiều, mà là sau vô vàn lần va đập u đầu mẻ trán, người ta vẫn kiên cường lựa chọn tiếp tục tiến bước về phía trước.
Kính chúc tác phẩm sẽ có thêm nhiều độc giả thấu hiểu được sức nặng hiện thực thiêng liêng này.
— Một độc giả bình thường nơi thị trấn nhỏ kính thư"
***
"Kính gửi Ban biên tập Tuần báo Quanh Năm:
Nhìn nhận một cách tổng thể trên văn đàn hiện nay, dòng sáng tác hiện thực chủ nghĩa trong những năm 1870 đang đứng trước một khúc quanh chuyển mình then chốt, khi giới văn học ngày càng đề cao bút pháp sáng tác điềm tĩnh, khách quan và trực diện đối mặt với bản chất thực sự của thời đại.
Và 'Ngược Dòng Vươn Lên' chính là tác phẩm xuất sắc nhất trong những năm gần đây dung hợp trọn vẹn chuẩn mực thẩm mỹ cùng tiêu chí nghệ thuật của chủ nghĩa hiện thực đương đại.
Biết bao tác phẩm đại chúng tầm thường bấy lâu nay vẫn quen thói rập khuôn trắng đen một chiều khi phân định thiện ác, biến toàn bộ giới chủ tư bản cùng tầng lớp quyền quý thành những kẻ đại ác thuần túy, dùng những xung đột kịch tính được sắp đặt khiên cưỡng để kích động cảm xúc rẻ tiền, từ đó vô hình trung xóa nhòa đi bản chất thực sự của các vấn đề xã hội.
Thế nhưng 'Ngược Dòng Vươn Lên' lại hoàn toàn khác biệt. Tác phẩm đã kế thừa xuất sắc truyền thống mổ xẻ tinh tế phong tục tập quán xã hội cùng tình thế tiến thoái lưỡng nan của con người từ George Eliot, đồng thời mang đậm chất điềm tĩnh, sắc lạnh của chủ nghĩa hiện thực thời đại mới.
Trong trang văn của tác giả không hề có kẻ ác tuyệt đối. Sự lạnh lùng của viên cai quản khu mỏ, sự thỏa hiệp nhượng bộ của người quản lý nhà máy, hay thái độ đùn đẩy tắc trách của vị nghị viên đôi khi chẳng bắt nguồn từ tâm địa xấu xa bẩm sinh của từng cá nhân, mà là kết quả tất yếu sinh ra từ sự cố hóa giai cấp và sự mất cân bằng thể chế dưới thời kỳ công nghiệp hóa bùng nổ.
Bằng ngòi bút hoàn toàn siêu nhiên, kiềm chế, tác giả đã rũ bỏ thói quen trữ tình chủ quan cùng những bài học thuyết giáo gượng ép, trung thực ghi lại hiện trạng sinh tồn của tầng lớp lao động cùng đinh, nắm bắt chính xác hạt nhân cốt lõi trong bước chuyển mình của nền văn học đương thời — không còn đắm chìm trong ảo tưởng ngây thơ kiểu cũ rằng 'cái thiện tất thắng cái ác', mà bình thản, dũng cảm đối diện với sự gian nan, trắc trở cùng tính chất dường như vô vọng của công cuộc cải cách xã hội.
Cuộc đấu tranh của Ada không phải là một bản anh hùng ca huyền thoại viển vông, mà là sự phản kháng nhỏ bé, đơn độc của một con người bình thường chống chọi lại dòng thác cuồn cuộn của thời đại.
Thành công của nàng không nằm ở việc lật đổ các quy tắc hay giành lấy một kết cục viên mãn vẹn toàn, mà nằm ở chỗ bẻ gãy sự ngu muội tăm tối, đánh thức bản ngã cá nhân và thắp sáng niềm tin cho những người xung quanh.
Lối viết trung thực với hiện thực, trung thực với bản chất con người và kiên quyết cự tuyệt việc ban phát những lời an ủi giả tạo này chính là hạt nhân quý hiếm nhất của nền văn học hiện thực nghiêm túc hiện nay, đủ sức nâng tầm tác phẩm thoát ly khỏi phạm trù sách đọc giải trí thông thường để hiên ngang bước vào hàng ngũ những tác phẩm hiện thực kinh điển của thời đại.
— Nhà phê bình sa lông văn học kính bút"
***
"Kính gửi Ban biên tập Tuần báo Quanh Năm:
Tôi là một nữ công nhân bình thường quanh năm còng lưng làm việc trong nhà máy dệt sợi bông. Đọc xong cuốn sách 'Ngược Dòng Vươn Lên', tôi ngỡ như đang nhìn thấy chính bản thân mình, nhìn thấy trọn vẹn cuộc đời của biết bao chị em đồng nghiệp xung quanh.
Từ thuở ấu thơ chúng tôi đã chẳng có cơ hội được học hành, vừa lớn lên một chút đã phải bước chân vào nhà xưởng làm thuê làm mướn, ngày này qua tháng khác chôn vùi tuổi xuân trong những ca làm việc kéo dài bất tận, cạn kiệt sinh lực trong những phân xưởng hầm hập ngột ngạt và mịt mù bụi bông.
Chúng tôi cũng từng cắn răng âm thầm cam chịu mọi bất công ngang trái, mặc định rằng thân phận mình sinh ra là để chịu phận làm thuê cực nhọc, phục tùng và chôn vùi cả đời bên dây chuyền máy móc cùng cuộc sống bần hàn nghèo khổ.
Tôi chưa bao giờ dám mơ tưởng rằng những công nhân thấp cổ bé họng như chúng tôi — những kẻ xưa nay chẳng ai thèm ngó ngàng tới, bị coi rẻ như những hạt cát hạt bụi bên lề cuộc đời — vậy mà những nỗi thống khổ, những sự vùng vẫy cùng những ước mơ nhỏ nhoi của chúng tôi lại được một ai đó trân trọng lắng nghe, thấu suốt và nắn nót viết ra bằng tất cả sự chân thành đến thế.
Thời đại này xưa nay chưa từng ngợi ca sự kiên trì thầm lặng của những con người bình thường, mà chỉ chăm chăm đo đếm lợi ích cùng sự thắng thua của những kẻ quyền quý ra vào có xe ngựa đưa đón.
Thế nhưng những trang văn này đã dõng dạc nói cho chúng tôi biết rằng: Dẫu cho cuộc đấu tranh có thể chưa mang lại kết quả như ý, dẫu cho mọi nỗ lực nhọc nhằn chưa có ai đáp lại, thì những con người không chịu nhận mệnh, không chịu để tâm hồn mình bị tê liệt vô cảm, những người đang ngày đêm gồng mình ngược dòng vươn lên như chúng tôi, trước sau vẫn nắm trọn phẩm giá thiêng liêng của một con người đang sống trên cõi đời này.
— Một nữ công nhân dệt may bình thường kính thư"
Bình luận0
Chia sẻ cảm nhận của bạn về bộ truyện này
Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận.