Chương 37

Cái gọiFCfu là Xí hào, chính làUGZZ lều thi nằmnOTo sát ngayx5C4 cạnh hố xíMTFc của trường thi, làHaXG vị trí tồi tệVt06 và3Ncw xúi quẩy bậcwZ8e nhất trong toàn bộ trường thi.

Các sĩ tử đi thi sợ nhất là bốc phải Xí hào. Phàm là những aio2e7 ngồi phải vị trí này, mườimRPD người thìrXT2 có tới tám chín người thiyL38 trượt.4M1S

Thử nghĩ mà xem,NAwr khi ngồi vắt óc làmZ4q5 bài thi mà xung quanh từng đợtlh2d mùi hôi thối nồngddzD nặcGAsY xộc vào mũi, làm sao còn tâm trí đâu mà suy nghĩLmHH chữ nghĩa, không bị hun cho ngất xỉu tại chỗ đã là may mắn lắm rồi.

Bốc phải Xí hào, hoặcHrGH là do số đen tận mạng,PGJG hoặc là có kẻ cố tình giở trò hãm hại sau lưng.

Giờ thi đã cận kề, Trần Nghiên không có thời gianUj9C để suy nghĩ vẩnqdXC vơ. Cậu liền lấyPy0I tay áoLotA bịt mũi miệng,9Zko dùng khănWmYV lau sạch sẽ chiếc bàn ghếHUSt gỗ đã cũ kỹ, rồi lấy chặn giấyXzCu đè ngay ngắn quyển thi lên mặt bàn.

Cậu vốn98PA định nhắm mắtjPIm nhập định3VNU đểW1E8 đánh lừa khứubaKn giác, coi như không ngửi thấy mùij1eN xú uế xung quanh,lvk7 ngặtXS9Q nỗi tâmRnbG tính tu luyệnzMkG chưa đạt đếnhXVp cảnh4I5n giới tối thượng, căn bản không thể làm ngơ trước ngoại cảnh bên ngoài.gt7D

Trần Nghiên dứt khoát lấy miếng vải bọc bánh nướng ra bịt chặt lấyRy1x mũi và miệng, nhưvKpR vậyhlwQ mới cảm thấy dễ9Zmw thở hơnTFtk đôi chút.

Xem ra chỉ còn cách đánh nhanh thắng nhanh,f2zA làm xonggRGT sớm để7Api rời8Gqt khỏi cáixyqk chỗ quỷKxii quái này!

Kỳ Huyện thí tổng cộng3GaR thiuPT1 năm đợt, mỗi ngày thimOBH một đợt, sángwXk4 sớm tinhNP4q mơ bắt đầu làmif0n bài, hoàng hôn buông xuống là thu bài, lấy quy chuẩn không thắp nến ban đêm làm chuẩn.

Khi1ZNB trời vừa sáng rõ, tiếng khánh mây vang lên giònJZE9 giã báolUYw hiệu toàn trường thi giữ trật tự nghiêm trang, đợt thi6E5O đầu tiên củaSSw4 kỳ HuyệnAfsQ thí chính thứcOj5Y bắt đầu.rG8c

Nha dịch giơP6vu cao bảng đề thi đi diễu hànhwLUf quaXuoS từng dãy6HFC lều thi.

Khi đi ngang1zjH qua lều thi củayyri Trần Nghiên, lông mày tên nha dịch nhíu chặt lại, suýt nữa đưa tay lênayNE bịtmI3b mũi. Nhận ra hành động thất thố, gã liền nín thở thậtJ7Hj sâu,P23o chỉ đưa ánh mắt đầy vẻzNJC thương hạivxb6 nhìn0zbv Trần Nghiên mộtjViR cái.

Đợi khi Trần Nghiên9fLp chép xongzDBV đề bài vào giấy nháp, tên nha dịch gần như co giò5OpX tháo chạy thục mạngitH6 khỏiHYar khu vực đó.

Trần Nghiên đổPwEC nước sạch3p0G vào0QmX nghiênPG3s mực, cầm thỏi mực chậm rãi màihouQ mực, ánh mắt lại chămPRBi chú nhìn vào dòng đề bàiRlU3 vừa chép lại trên giấy.SixH

"Học nhi bất tư tắcvUnf võng."

Câu nàyqbBp trích từ thiên 《Vi Chính》 trong sáchAzSJ 《LuậnHU07 Ngữ》.EpmB Việc trực tiếp lấymeE2 một câu ngắn trong Tứ Thư raJg76 làm đề bài đượcfyvB gọi là "Tiểu đề", cóXjOo thểkJCW coi là dạng đề9cQW tương đối đơn giản, dễ nắm9rpj bắt.

Saugi38 bao nhiêu804n năm khoagYE4 cử pháteD47 triển,UQM4 dạng đề tiểu đề đơn giảnun6i này phần lớn chỉ còn xuấtxpRg hiện ở kỳ thi cấp HuyệnUuIP thí mà thôi.AxqG

Rất nhanh sau đó, nha dịch lại giơ bảng đề thiu2p4 thứ6uxc hai đi ngang qua.

Đề thi thứCSJO hai chính là đềgLZ6 Ngũ Kinh.

Triều Đại LươngFpNb giữBeew nguyên quy chếMCTO của9KKB tiền triều, giới sĩ tử9hnH đều chọn một bộ kinhqg0C sở trường trong Ngũ Kinh để chuyên1V98 tâm nghiên cứu sâu, bốn bộ kinh còn lại chỉ cần đọcSBmg hiểu thấuckNo đáo làazrS được.

Khi5Lay đilLdF thi khoato1P cử,6ZJU sĩ tử sẽ căn cứ vàoFMFB bản kinhvMxe của mình mà chọn đề thi tươnggfC3 ứng để làm bài.

Đề thi thứ ba là một bài thơ "Thí thiếp" theo thể ngũ ngôn bát vận.0je5

Thi khoa cử không thi làm thơ tự do,k3Qf nhưng bắt buộctuPs phải thi làm thơ thí thiếp.

Tuy nhiên yêu cầu1qKB của thơ thíNXIC thiếpoNI7 không quáy5K9 khắt khe, chỉ cần gieo đúng vần, câu đối ngẫu chuẩn chỉnh, tuâny2n4 thủ nghiêm ngặt luật bằngXW10 trắc, câuwzXM từ có chút văn thái và ý cảnh nhất định là đạt yêu cầu.6f04

Những quy tắc niêm luật này đối với TrầnG47J Nghiên mà nói chẳng khác nàoqWt0 từng côngRcVg thức toánEbOB học mẫu mực, so với việc làmouOm thơNSny tùy6oK8 hứng bayzRpy bổng không mục đíchOQuQ thì dễ dàng hơn gấp bộilPAm lần.

Dương phuKFBe tử chỉ cầnRsBd dành một tháng trướcoy12 Tết để91yk đặc huấn làm thơ thí thiếp cho Trần Nghiên,PtRo cậu đã có thể viết ra những bài thơ đúng quyK6zw chuẩn,7vty ra dáng ra hình.rO5m

SauFZ1L khi chép xong cảCDm7 ba đề thi vào giấy nháp, khắp trường thi ngoại trừ tiếng bước chân của nha dịch tuần tra ra thì không9T9S còn một tiếng động nào khác.

Bên lềui0cP thi cáchliMm váchHNB3 đã truyền5eLb đến tiếng sột soạtZPKk của tay áo cọ xát vàogwLw trang giấy, rõ ràngfHkf làewGo thí sinh bênGzvB cạnh đãVAzQ nóngVph2 lòng đặt bút làm bài.

Trần Nghiên không vội vã hạ bút, mà chăm7pst chú nhìn đề bài để suy ngẫm mạch văn.

"Học nhi bấtBMGS tư tắc võng" cóTJSr nghĩa là nếu chỉ biết vùi đầutlh4 họcRQd7 vẹt mà không chịu suyzNiU ngẫm, ắtEW9i sẽ rơi vào cảnh u mê, mù mịt.

ĐưajwPt câu này ra làm đề thi HuyệnK10U thí, chứngi8M9 tỏ vị quan Huyện tôn đại98Lp nhân này đang muốn gửi gắm tâm3dNR ý4Fum khuyếnvJMj học, chấn hưng việcQhm3 học hành trong huyện.fbWu

Khoa cử cũng là một trong nhữngmzpf tiêu chí quan trọngJ4E4 để triều đìnhjGRE đánhR0AZ giá thành tích chính trị của quan lại địa phương.GUku Trước đó huyện Bình Hưng vừa xảy ra "vụ án gian lận3YMA thi cử", vị Tri huyện tiền nhiệm bị bắt tống giam, kỳ thi khoa cử7G7K nơi đây chắc chắn đang bị vô số con mắt ở cấp trên dòm ngó. Nếu vị quan kếmN1S nhiệm có thểtZeY làm thay đổi hoànfAR5 toàn5h6L phong khí thi cử củaC3Fb huyện nhà, bồi dưỡng được nhiều sĩ tử đỗ đạt côngn1jl danh,rq30 bản đánhkT9E giá thànhh58N tích cuối năm ắt sẽ đạt loạij8Cw ưuNeQz tuyệt đối, tiềnoC19 đồ chốnvU9s quan trườngZQMl từ đó sẽ rộng mở thênh thang.EoS7

Xem ra vị Huyện tôn đạiuRja nhân đương nhiệmPdUk này là một người có chí5iPV tiến thủasKd rất lớn.

TrầnzfwJ Nghiên suyPXOh ngẫm chốc lát, trong đầu đã địnhq0mK hình xong kết luận.

Đã là Huyện tôn muốn7asm khuyến học,euRl vậy thì cậu sẽ tập trung luận bàn thật sâu về việc đọc sách,lERV nâng tầmljo4 quanZLc7 trọng của việc4Efa học kết hợp vớiX6dF tư duybscO lên tầm cao mới, caoa58k mãi không ngừng!OSS6

Trần Nghiên nhấc bút lông, viết lên giấyMosX nháp câu Phá đề mở màn:JNva

"Duy học nhiSGh3 bất5dnl cầu chư tâm, tắc hônYxrw nhi vô đắcH38V vu471y kỷ."2wKD (ChỉbmBw học mà chẳngpgd1 suy xét nơi tâm,6O9h ắt mờ mịt mà không thu hoạch được gì cho bảnhCCr thân).nCTB

Sau khi3X3W phá đề xong, cái hồn và tông giọng chủ đạo của cả bài văn bát cổ đã4GnZ được định hình vững chắc.I0Mt

TrầnsHpJ NghiênWcPP tiếp tục đặt bút viết phần Thừa đề:

"Cái học quý hồ tư dã, bất nhiên, ninh năng4tl2 miễn phu võng chi thất7gYA tai? Tích thánhyWsL nhân ngôn thử chi ý vị..." (Bởi việc học quýXHe9 ở chỗ suy ngẫm, bằng không, sao tránhyIdY khỏi4JYZ cái vạ mờ mịt u mê? XưaCx2t kiaGJ3c bậc thánh nhân nói lờiDAI8 này ý là...).

Phần tiếp theo,Cpy8 chỉ cầnAzXM lập luậnqefO chặt chẽ, tự chứngUU2Q minh lý lẽ của mình là bài văn sẽ hoàn chỉnh.

Việc ngày ngày khôngAjOb ngừng vungumXd bút luyện tậpEBz6 giúp tốcCcsh độ viếtz4r2 văn của Trầnkh8O Nghiên nhanhm1lt đến kinh1JQJ ngạc, cậuLNQf gần như một hơi viết xongQg11 trọn vẹn cả bàigXcH văncfIc thứ nhất.

Viết xong, cậu nhẹ nhàng thổiSrO8 cho ráo mực rồi đặt sang mộttxcp bên, bắt đầu xem xét đề thi thứ hai.gKyU

Đề thiPct9 thứhwzz hai trích từ sách 《Xuân Thu》: "Tề sư phạt ngã" (Quân Tề đánhDpBT nước ta).hMHt

Quân Tề đánh ai?FiIc

《Xuân Thu》 là bộ sử do nướcjiNo Lỗ biên soạn, đứngqKQq từ gócCCrR nhìn của nước LỗeWFW để ghi chépvRZv sự kiện lịch3b88 sử, nên mớiKJ12 xưngrUeQ là "Ngã" (ta).

Vì sao lại đem quân đánh?3fd5 NướcZGp0 Lỗ đãiM2A ứng0Jym phó rayriN sao?Txia Câu chuyện đó mang lạiklm2 lờixpsO cảnh tỉnh sâuDy67 sắc nàodoV2 cho hậu thế?

Trần NghiêniiSA bóc tách đề bài thành từngnfn5 câu hỏi nhỏ, sau đó tổng hợp,eMzr xâu chuỗi các luận điểm lại với nhau, khung sườn của bài văn lập tức hiện rõ mồn một trong đầu.iC6m

Sau khi đã phác thảo7eJs xong bài vănquYu trongVyvV bụng,193w cậu liền nhấc bút viếtTua1 một mạch lênMO3B giấy.

Kỳ Huyện thí thíoyPB sinh đông đúc,DWyH bài thi gửi lên nhiều9fRf vô kể, quan Huyện tôn tuyệt đối không có đủ thời gian đểhptq đọcVyyW hết toàn bộ. Bởi vậy9b34 Huyện thí chú trọng4POE nhấtXOB6 là bài văn Tứ ThưFEhC ở đợt thi đầu tiên.

Hầu hếtQOv1 cácbgk2 sĩq7qQ tử đều sẽ dồn toàn bộmkVW tâm lựcXuLO vào đề thi Tứ Thư đầu tiênFuxa để màicxBW giũa từngRGtz câuMTtJ từng chữ, cònIjy2 bài thi Ngũ KinhqelW thứy8rV hai chỉ cần câu cú trôi chảy,bF4d gomDn9a đủ số chữ theoBDcj quy định làEuQ8 được, đằngUuSl nào quan HuyệnF4R5 tôn cũng chẳng thèm ngó ngàngQe5y tới.

Thế nhưng TrầnMFug Nghiên tuyệt đối khôngWlHd cho phép bản thânPgar lười biếng,san7 cẩuemJg thảRASn ởTWOB điểm này.

Huyện thí dẫu không coi trọngTPfV đề Ngũ Kinh,3DGR nhưngywPi còn cácHhDZ kỳ PhủPdxP thí,34Er Viện thí, hay thậm chí là Hương thí phía sau thì sao? Triều đình cũng1bib có thểB4nI ngóo1rL lơqjUY được hay sao?

Một khi đãpdy6 hạXnDP bútuu52 viết, cậu nhấtzLtl định phảiU8fw dốc toàn tâm toàn lực.

Viết xong bài thứ hai,6qoZ cậu cảm thấy có chútJyep mệt mỏi rã rời. Nhìn lại canh giờ, lúc này đã gần tới giờ Ngọ, trong trường thi đã có lácYBNS đác vài thí sinhWh84 lôi đồ ăn mang theo ravHfX gặm.

Trần Nghiên liếc nhìn chiếc bánh nướng bọc trong giỏ thi, tay vừaF8gT định thò ra lấy, nhưng mùi hôi thối nồng nặcv09K quanh quẩn nơi chóp mũi lập tức làm cậu mất sạch cảmBlGX giác thèm ăn,Q5JH đành rụtXTTx tay trở lại.

Vừa rồi mải mêIgeC tậpPLYs trung viết văn nên không để ý, giờ đây vừa thả lỏng tinh thần, mùi hôiXfxv thối xộc tới khiếnIK4e cậu buồn nônBX08 muốn27o2 mửa hết toàn bộ đồ ăn sáng ra ngoài.uaP0

Trần Nghiênhc6q hếtzT7o thấy đói bụng, tinh thần8E7e lạiur6l tỉnh táoS9EX hẳn lên. Cậu lập tức cầm bài văn thứ nhất lên rà soát lại cẩn thận, cân nhắc thêm bớt từng từ ngữ chogvIA thật đắt1J1W giá.

Chỉnh sửa xongD2Wv xuôi,PYP5 cậu lại đọc thầm lại hai lượt,Oqzq sauK4pZ khipuGg xác nhận không còn bất kỳtWII sai sót nào mới cẩn thậnqERz nắnUc9o nót chép lại vào tờ giấy thikYWh chính thức (trình văn chỉ).

Làm xong bàiFjTt thơ thí2Nam thiếp, cậu mớitNDP quay sang sửa chữa bài vănKCkp Ngũ Kinh thứ hai. Sau khi chép bài Ngũ Kinh vàomYKq giấy thi xong xuôi, cậu mới quay lại xem xét bài thơ7EFh thí thiếp.

Trần Nghiên trong lòng khá chêD2h0 bai bài thơ thíL0LC thiếp của mình,W9tC ngặt8foR nỗi đây đãKLQL làmLbg trình9GNy độ đỉnh cao nhất của cậu ở thời điểm hiện tại rồi, đành phải chấp nhận.

CáiE5E4 gọi làhvPQ thước có chỗ ngắn tấc có chỗ dài, cậu phải học cách chấp nhậnAnpb sở đoản của bản thân.

Tự anKbSL ủi mình một hồi, nhìn lại bài thơ thíMG7y thiếp vừa làm, cậu lại thấy dườngiO8x như cũngXQbN không đến nỗi nào, liềnE6RU hứng khởi nắn nót chép nốt vào quyểnIInv thi.

Ngước nhìn sắc trời, lúcDqb1 này mới vừa qua giờ Ngọ một chút.

DướifUzt cái nắng banvB12 trưaKlPx gay gắt, mùi hôi từ hố xí bên cạnh càng bốc lên nồng nặc khủng2Xva khiếp. Trần Nghiên không thể nào chịu đựng thêmjA9A được nữa, liền dứt khoát đứng dậy cầm quyểnXdg7 thiPjDq bước lên nộp bài.

Vị quan phụ trách thu quyển thi là7PLf một vị học quan của huyện học. NhìnoOxi thấy Trần Nghiên bước lên nộp bài, ông3hfe theo bản năng liếc nhìn chiếc đồng hồ nước (lậu khắc), phát hiện0MRN lúc này mới chỉ vừahUBb chớm sang giờXb9J Mùi.

Các kỳ Huyện thí hàng năm, những thí sinh muốn nộp bài sớm để lấy may không phải là hiếm,M1MF nhưng nộp bài sớmexRv đến mức kỷzIyW lục như thế nàyguNU thì89gP quảpqPA thực là lầnkoUa đầu tiênFJp6 ông mới thấy.

Vị học quan trong lòng dâng lên mối nghi hoặc, liếc mắt kiểm tra họ tên, quê quánqkLf trên quyển thi, thấy khôngCyg2 có vấn đề gì liền bảol4IR nha dịch dẫn Trần Nghiên ra khu vực cổng Long Môn đứng chờ.

TheokJOi quyXlxS định của trường thi, phải gom đủwG7j mười thíVlAT sinh nộp9uFi bàis7Vr thì mới được mở cửa Long Môn choRI5W ra ngoài một lần. Trần Nghiên chỉ đành đứng phơi mình dưới trời nắng chang chang,1Yiy thầm mong sao có ngườit1sc nộp bàihbMm thật nhanh.

Bụng cậuMRvj bắt đầu cất tiếng réo "ùng ục" biểu tình. Ánhh3YB mắt Trần Nghiên dừng lại ở chiếc bánh nướng thơmxF1G phức trongFFSE giỏ thi.

Chiếcz8nh bánh này là do LiễuZyef thị đích thân rán hôm qua. Sợ4Hvk con trai bị đói, bà đã dùng bộtoSjq mì trắnghtp2 thượng hảonmmx hạng, lại cho rấtNzwv nhiều dầuT71w rán vàngW3gd ươmEJSQ hai3TQ5 mặt.

ThếA1Ui nhưng cứXyAf mỗi lầnl2iM nhìn thấy chiếc bánh,jsa6 Trần Nghiên lại như ngửi thấy từng đợt mùi hôi thốiDImY nồng nặc ban nãy, thà4BWz chịu đói chứ nhất quyếtUJvR khônggCAd chịukMoQ nuốt chiếcQiD9 bánh này vào bụng.

Đứng chờ ròng rã suốt nửaH224 canh giờ trôi qua, Trần NghiênhNke đói đến mức hai mắt hoa lên,qI4T đom đóm bay đầy trời.meTr Đang lúc cậu suy tính xem có nên vứt bỏ hết thể diện của6rar kẻ sĩ để ngồi bệt xuống đất nghỉ chân hay không, thì2gDo cuối cùng phía1k7d sau cũng có người0S5s bước tới.