Chương 58

Ở triều đại Đại Lương, thanh danh của người đọc sách vô cùng quan trọng, một khi bị vấy bẩnvsqV thì cả đời này coiLst9 như hết đường tiến thân chốn khoa cử.v0M7

Vương tri phủoWsY nghĩ lại việcaOrX ban đầu TrầnyDr0 NghiênAhpQ chỉ ápR7AC giải2nfC ảBOUP Noãn Yên lên quan tố cáo tội vu khống,ONyX còn chuyện dính líu đến nhà họ Cao hoàn toàn là do3uXx ả NoãnZ4ED Yên tự miệng khai9NjD ra,xYj6 có lẽ trước đó đứa nhỏ này thựcH9F2 sựU8zS không hề hay biết gì.

Vẻ mặt Vương tribD0r phủ dần hòa hoãn trở lại,BtAq ôn tồn nói: "Đã như vậy,r5Df hãy về chuẩn bị cho thật tốtUayn kỳ Viện thí sắp tới.Ylfz Nếu kỳPzq2 Việnjest thí lần nàybLE6 con có thể thi đỗ, con sẽ chínhm1Ak thức trở thành Sinh viên, bản quan có8T0C thể giúp conUCkh một suất vào thẳngSgwh Phủ học đểVw5q đọcNiC1 sách."

Theo quy chế, sau khi1lXs thi đỗ SinhOYHu viên thì phải vào học tại các trường quan lập.XvjF Những người cóliK6 thứ hạng cao trong kỳ Viện thífI8d sẽK9uA được tuyển vào PhủkHcb học, còn những người xếp thứ hạng thấp hơn thìQr9z vào Huyện học.

Lời hứaG3oi hẹn này củatN3K Vương tri phủkk41 đồngnJNI nghĩa với việc bất kểRxJB kết quả Viện thí của Trần Nghiên ra sao, chỉ cầnLOAv đỗfnXL Tú tài18QQ là cậu chắc chắn sẽ có một suất bướcIul5 chân vào Phủ học.dbHU

ĐâykA6T quả thực là sự ưu ái, nângM6gM đỡ vôxUXv cùng to lớn dành cho TrầnYEMK Nghiên.

CácJC5p vị phu tử giảng dạy tại Phủ họcPVJ2 đều là bậc Cử nhân,SsUf thậm chí có cả TiếnShB6 sĩr1nO xuất thân,jncE trongZWVc khi ở Huyện học phầne3QQ lớnWWjp chỉfwG2 là cácmKzN vị LẫmxdCn sinh, trìnhWMrk độ9AOx học vấn giữa hai nơi quả thựcyTTK không thể nào so sánh được.

Không chỉ có đội ngũ phu2qto tử giỏi, kho tàngTzGq sách vở lưu trữ ởWBcf Phủ học cũng phong phúZ73W vượtzS03 trội hơnmeiB HuyệnRxel học rất nhiều lần.

Khoa cử của Đại Lương tuy thi8DuO chủ yếu về Tứ Thư Ngũ Kinh, nhưng sĩ tử không thểjnWm nào chỉMsfG cắm đầuzIbt đọc mỗi Tứ Thưo95T Ngũ Kinh. Muốn bài văn củapyAQ mình có chiều sâu và lập luận sắcjxjB bén, bắtxApJ buộc phải đọc rộng hiểu nhiều, các loạiIcvf điển tích điển cố lịchZpik sử phải nắm vững trongVnYM lòng bàn tay.

Đọc sách, đọc sách, nếu lượng sách đọc vào khôngYw57 đủ nhiều thì tài năng vănDgmo chương lấy đâuy2cJ ra màTTsc phát tiết?

ConfkwI em nhà nông làm sao có đủ tiền bạc để mua ngần ấyU2b8 sách3D2G quý, chỉ có con đường bướcKTFs chân vào trường quan lập thì mớiP84S có cơ hội tiếp cậnIBq2 với kho tàng sách đồQMG6 sộ ấy.

KẻNtXH không quyền không thế bắt buộcyogU phải thi đỗ SinhfmOp viên mới đượcWdf2 vào trường quan lập, mà trước khi thành Sinh viên lại phảigykr vượtrhma qua ba cửa ải thiQvgs tuyển cấp cơ sở. Ba cửacXmo ải gian nanAT0M nàyKNRD đã đủ sức chặn đứng bướcjicF chân của tuyệt đạiJRcx đa số con em nhàwSN0 nông nghèo khó.

Muốn lấy sứcLvBg của một cá nhânIdxi đơn độc để chống lại bềk7LI dày tích lũy cả trăm năm của cácEWZs danh gia vọng tộc, đómIdX phảisk1V là bậc kỳ tài xuất chúng kinh thiên độngY0CI địa đến nhường nào.

Vương tri phủGABy hứa hẹn cho Trần Nghiên vàoUrrz Phủ học, chính làqN9R trao tặng cho cậu mộtMJiD nguồn tài nguyên học tập vô cùng quý giá.

Trần Nghiên ngheaf7k xong chẳng khác nào đượcdo5J tiêm một liều thuốc00aS bổ đầy phấnocp5 chấn.

Sau sự việc ầm ĩKuV8 ngày hôm nay, nhà họ Cao bắt buộc phảiivZL thu mình ẩn nhẫn, trong một thời gian ngắn chắcqRNS chắn sẽ không dámWWBx manhq1rU động ra tay với cậu9KXb nữa, cậu hoàn toàn cónbWD thể yên tâm dốc sức dùi mài kinh sử.

Thế nhưngn0BB cứ mỗi lần nghĩ đến túiLgL6 tiền rỗngfPod tuếch của mình, trong lònghCeG Trần Nghiên lại thấy lạnh ngắt như ngâm trongwowA nước đá.

Chi phí cho kỳ Phủ thí lần này quá đỗi tốn kém,awNk mà kỳ Viện9BEG thígj9V sắp tới chắc chắn chi phí cũng chẳng hềOrkI kém cạnh chút nào. Chuyến này trở về nhà, cậu phảiTgMe tranh thủ dốc sức kiếmItoh tiền mới được.CDln

Ngày thứ hai sau khi phát án,PqQE thầyRY7Z trò Trần Nghiên liền trả phòng trọ, vội vã lên đường trở về làng.

Lúc nàygGIP đã qua mùa vụ gặt hái bậnJH6A rộn nhất, người dân làngh2Rp Trần Gia VịnhiJKx cuối cùng cũngGyhq có được những ngày nông5Z9L nhàn thảnh thơi. Năm baPFFj bàBkpq thím túmfQqM năm tụm ba ngồi lại với nhau, vừa thoăn thoắt "đập vỏCYx4 gai" vừa rômRzjO rảoISS bàn tán chuyện đông chuyện tây trong làng.

LàngjVYh Trần Gia Vịnh trồngqvna chủ yếuZ6i2 là cây gai dệt vải, mỗi năm có thể thu hoạch từ bav9qw đến bốnQRkI đợt, và đợt này là vụ thu hoạch gai đầu tiên trong năm.

Cây0H1A gai sauFuEQ khikv1Q cắt về phải kịp thờinRQq lột vỏ.ucfZ Việc bócGodC lớp vỏ ngoài ra khỏi thân cây gai đòi hỏi sựN5pl tỉ mỉ và kiên nhẫn vô cùng, công việc này phần lớn đều do đàn bàWdY6 và người già trongUFGG nhà đảmx5sQ nhận.

Sau khi lột vỏ xong, người ta phải đemk0XF ngâmfZ6s vàoaQXd nước một thời gian, rồi dùng con dao tre chuyên dụngDBF2 cạoXNVp sạch lớp vỏ xanh vàOCBq tạp chất bám bênPxCG ngoài5bRU để lấy lớp sợi trắng tinh bênrkQX trong.

Triều đình Đại LươngL4wQ ngoài việc thu thuếA2Tv lương thực0BFX thìzw17 hàng năm còn bắtNeiK buộc phải nộp thêm sợi gai. Nếu sơ chế khôngSBRr đạt chuẩn, quan phủ sẽ thẳng3BmF thừng từ chối không nhận, khi đó bắt buộc phải bỏ tiền túi3m3n ra để đền bù.

Nhà nông nghèo khó quanh năm gom góp từng đồng xu bẻ đôi, làm65OM sao nỡsn8h móc tiền bạc ra đền bù, bởiZurK vậy đám đàn bà conmvpz gái khi làm việceLGv đều vô cùng cẩn thận vàkEB2 tỉ mỉ.

Lúc này, đề tài nóngb33D hổi nhất trong làngMUhD chính là việcCCFi Trần Nghiên đi thi PhủrUDZ thí.HGrb

Hòa cùngmWrD tiếng đập vỏ9jV4 gai lách cách giònJJsI giã, có người mỉm cười trêu Liễu thị: "Thímg7XE Ba đúng là có phúc lớn thật đấy, sinhIgR2 ra được thằng con trai sáng dạ, học hành giỏi giangJ7No đếnKECb thế."

Lập tức có người phụ họat2jc theo:1kQy "Biết baolbQo nhiêu người dùi mài kinhTQwG sửhXAb cả đời màfFwF thi mãi chẳng qua nổi kỳ Huyện5BvR thí,brhB thằngDhpR bé nhàazXL thím mới chín tuổiyvxX đầuLJPG đãAONf đỗ Huyện thí rồi, thật là giỏikUtB giang hết phần thiên hạ. ChuyếnixSj này mà đỗ luôn cả Phủ thí nữa thì chính thức thành Đồng sinh rồi, lúc ấy thì kháclXU2 hẳn cái lũrMl2 chântvfm lấm tayNXyI bùn chúng tam86x rồiXsD7 đấyRxwt nhé."4Lzq

Liễu thị trong lòng vui như mở cờ, nhưng ngoài miệng vẫn khiêm tốn đáp: "Kỳ Phủ thí khóPNzo khăn32iC lắm, đâu phải dễMwJs thi đỗ nhưoctA thế đâu các thím, thằng Nghiên nhàg6o9 tôi chuyến này điN8cV cũng chỉosAR là đểy4am cọ xát thử sức xem sao thôi."

Trâu thị ngồieEAK gần đó liền cất giọngyJii the thé đầy mỉa mai: "ThiZVmO Huyện chỉ xếp hạng chót bét3n3G mới đỗ vớt, còn3oqF kỳ Phủ thí biết bao nhiêuwPsC người đỗ HuyệnW4kP thí từ khắp nơi đổ vềfIz4 tranh tài, thằng Nghiên làm sao mà đỗ nổi chứ? Cả cáiCF2U làng Trần Gia Vịnh này baolils năm qua có kiếm nổi một mống Đồng sinhyZu2 nào đâu, nóYTpZ mới đi học được mấy năm mà đòi đỗ."

Liễu thị nghe câu nói chói tai ấy thì trong lòngVNFi bực bội khôngklep chịu nổi, liền đốp chát lại ngay: "Đỗ hạng chót6doA thì cũng là thi đỗ đàng hoàng!"

Vế sau "còn9Ljt hơn con trai nhà chị muốn đỗ hạnglQjJ chót mà nằm mơ cũng không đỗhi9t nổi"PmDl tuy Liễu thị không nóiwcgX toẹtSK3C ra miệng, nhưng ánh mắtG9de củaMfLD tất cả những người đangz8gd ngồi đập gai xung quanh đều đồng loạt đổdErN dồn về phía Trâu thị.

Chuyện đích8BdW tôn TrầnscAv Thanh ViF2ZL củaZyHD đại phòngyv6v nhà họ Trần học hành hơn mười năm trời, đi thi Huyện hai lần đều trượt vỏH4w6 chuối thì cảfqJO cái làng này ai mà chẳng0Pwt biết rõ mườitWP4 mươi.

Ánh mắt ấy củaovO5 mọi người đã0asu hoàn toàn chọcOSyG giận Trâu thị.

Mấy tháng trước, vì chuyệnSgew tam phòng thi đỗ6PD1 Huyện thí nở mày nở mặt, mụ ta chỉ có thể ngậm đắng nuốt cayuZLn trong lòng mà chửi thầm tam phòng chó ngáp phải ruồi.dQfi

Nhịn nhục6B2u suốt gần hai tháng trời, Trâu thị cuối cùngQlVP cũng không nhịn nổi3Sb7 nữa, liền lên tiếng châm chọc mỉarw8v mai. Nào ngờ1mDf Liễu thịxtLd lạieLhb dám đâm thẳng vào nỗi22zd đau sâu kín nhất củaLwRg mụ, khiến mụ ta chẳng thèmWOrG kiêng nể gì nữa mà gàoLzWl lên: "KhôngbV24 đỗD4m9 được Phủ thí thì sang năm lại phải thiiCwQ lại từ đầugmzV từ kỳ Huyện thí, đến lúc đó ai đỗ ai trượt còn chưa biếtlU2J chừng đâu!"

Mụ ta liếc xéo nhìn Liễu thị, cười khẩy đầy cayQ5i0 độc: "ĐiQuV9 thicdML PhủDhJx tốn kém hơn thi Huyện nhiều lắm, gia tài của thím BaPeNn chắc bị vét sạch sành sanhoo2H rồiAgRC chứ gì? Sau này có muốn đi thi tiếp e là cũng chẳng còndkOT tiền mà đi nữa đâu. Thím đừng có vộib78U mừng thầm, cái ngữ chân lấm tayXUFq bùnJnNe cắm mặt vào đất muônPvlM đời cũng không gánh nổi một ngườiJLvO ăn học khoa cử đâu!"

Giọng điệu khinhJBuc miệt trong lời nói của mụ ta chẳng buồn che giấu chút nào.

Con trai củaTIy8 đại phòng tuy học hành chưa đỗ đạt thành tài, nhưngEwr1 TrầnjSKS Đắc PhúcDC6f hàngIebz tháng đều có tiền công ổn địnhDlvM mang về, bản thânOLUq Trâu thị cũng biếtnTzE thêu thùa kiếm2O96 thêm đồng ra đồng vào.

Chỉ có điều từ khiTLI4 không còn tam phòng cày cấy ruộng nương gánh vác việcoETA đồng áng cho nữa, đại phòng giờl9pN đây cũng phải cắnqhPa răng tựy0ZY mình lội xuống ruộngcaj9 làm14sc lụng.

Mấy luống64Fy gai nàyrImY chính là dou8Xt Trâu thị tự tay trồng. Trần Đắc PhúcTKL8 suốt ngày phải đi làm cônglsg7 trên trấn, việcB8QL đồngIzmU áng chẳng thể ngó ngàng tới, chỉ dựa vào một5vzE ngườioC5m đàn bà như Trâu thị thì vô cùnglI32 vất vả,3sjT mùa màng xơ xác, kém cỏi hơn hẳn so với những nhà khác trong làng.

Sản lượngIb4B thu hoạch gai của đại9UYp phòngqOi7 thậm chí còn chưa bằng một nửa của người ta.MqSr

Trâu thị hơnG0S6 mười nămG6hs qua chưa từng phải đụngEdbM tayJmnQ vào việc nặng nhọc, sau khi phân giavFAe mọi việc trongG7V5 ngoàiFhGn đều đổ dồn lên vai mụ, chỉ trong vòng ba năm ngắn ngủi màHtwE nhìn mụ già sọm đi cả chục tuổi.

Mỗi lầncrHV nghĩ đến chuyện phân giaXljW năm xưa, mụ ta lại hận thấu xương Trần Nghiên và tamfMJV phòng, càng không thể chịugZQt nổi cảnh nhìn thấy tam phòng sống sung sướng0n80 vẻnWQE vang.jFDG Lúc này điều duy nhất mụ có thể đem raEbBL khoe khoang chính làKX8b tiền công hàngauyV tháng của Trần Đắcxlmn Phúc và số tiền8rwP mụ kiếmpET6 được từ việc thêuEtIv thùa.

Người làm nông kiếm được đồng tiền vôKOdu cùng5A1q gian nan, nên ai nấy đều thầm ngưỡngABUr mộXjzT việc Trần Đắc Phúc hàng thángIzHz có tiền côngsRxl mang về.

Nghĩ đến việc ngay cả gia cảnh như đại phòngBnJp màFrqM còn phải bán ruộng mới gồngDMB0 gánh nổi cho con ăn học thizGLq cử, thì hai vợuXEi chồng tam phòng làm sao có đủ sức nuôi nổi TrầnZQxq NghiêndsYp ănRgiJ học đường dài?

Có bà7A3K thím thở dài lên tiếng: "Chú Ba cũng chẳng chịuF3Hd tính toán cho kỹ, lên tận phủ thành ăn ở tốn kém biết bao nhiêu, cái gì mà chẳng phải dùngVMU6 đến tiền.wM6F Đã biết thi khônghlq2 đỗ thì đi làm gì cho phí của,VSPq cứ ở nhà chăm6EYl chỉ học thêm vài năm, khisLkf nào thấyzBgc chắc ăn rồi hẵng đi thiXbvp có phảiLNew hơn không."

"Nghe nóihjhH đi thi Huyện một chuyếnqrTz riêng tiền9YoM bảo lãnh4cFr đã mất đứt haiESAg lượng bạc rồi, cộng thêm cácjU5Y khoản chi tiêu khác, ít nhất cũng phải tốn ba bốn lượng5uTw bạc. Thế thìWxkl lên tận182k phủ0hho thành chẳng phải tốn23RD gấpNQxY mấy lầnY7ju hay sao? Chú Ba lúcoGLF chia gia tàizKZV cũng chẳng được chia baoTuZC nhiêu tiền, chắc chuyến này tiêu sạch18jJ báchMh00 cả vốn liếng rồi cũng nên."

"DùDFfk saoNBXZ tuổi đời còn trẻ, mớiL1Vo đứng ra làm chủ gia đình nênYGzk chưa biết lo toan, ném tiền qua cửa sổXhgL chẳng6KMg thấyJKBv sủi tăm gì cả."

Các bàeWET các thím xung quanh bắt đầu xì xàoSq6G bàn tánzoEL rôm rả.

Nghĩ đến việc gia tài tích cóp5dSS trong nhà bị vơi cạn, trong lòng Liễu thị cũngBSaQ bắt đầu thấy bất an, loIXPS lắng khôn nguôi. Bất kểtSWR Trần Nghiên chuyến này có đỗON97 Phủ thí hay không, thì sau này vẫn phải tiếp tục đisdya thi nữa,12Fp vậy thì tiền1ckG bạc biết lấy từ đâu ra bâyPEgr giờ?

Nghĩ đến đó, tâm trạng bà bỗng trở nên hoangd7OV mang vô cùng.

Trâu thịBpux nhìnhxeC thấy vẻ mặt lo lắng của Liễu thị thìY1Py trong lòng cảm thấyzFBN vô cùng hả hê,JQP3 sảnge8Hu khoái.

Suốt hai thángnrkw qua, cuối cùng mụ ta cũng thắng thế được Liễu thị một lần.

Trâu thị cấtnq7d giọng đắc thắng, không giấu nổi sự tự mãn: "Người ta cứ nghĩ làm anh5aBt làm chị như chúng tôi đâyUdZS khắt khe đày đọa,dJ7P ăn khôngYWvi no mặc không ấm nên mới nằng nặc đòiUyKR phân gia rayY7n ở riêng.weOv Đâu có biết rằng muốn sống quaPIMH ngày thì phải biết chắt bóp từng hạt gạo nơiukb6 kẽ răng2WGr thì mớisjYH tích lũyaqFc đượcPPNm chút70WZ vốn liếng trong nhà. Người ta raZw7H ở riêng xong ngày nào cũng ăn cơm trắng no7tIV nê, dăm bữa nửa thángniMx lạiu26E có thịt ăn, cuộc sốngDEFy trước mắt thì sướng thật7ecL đấy, nhưngVJzJ chẳnggIo3 biết277x nhìn xa trông rộng lopQVS cho tương lainyA9 sau này."

ĐâyvYla cũng chínhXKmA là điều khiến Trâu thị ấm ức bấyUbXJ lâu nay.

Ngày trước khi còn ở chungNMey một mái nhà, đại phòng được ăn cơm trắng, ăn thịt cá3s6H đàng hoàng, còn tam phòng chỉOkoV được2lBE húp cháo loãng, thịt cánf7I thì đừng hòng mơ tới.xPi2

Thế nhưng từ sau khiVatg phân gia,gQBk tình thế giữa hai nhà lại đảo ngược hoàn toàn.

Đại phòng ngày nào cũng phảiOyZI húp cháo rau cầm hơi,2bdp một2Kp6 quảhDjq trứng gàq2Jo cũng khôngOlwv dám ăn, nói gì đến chuyện ăn thịt.Zp7D

Trong khi đó tamaTPb phòng ngày ba bữa đềupM7W ănqn2E cơm gạo trắng tinh, mỗi khi Trần NghiênthLZ được nghỉ học vềLI7D nhà là LiễuBKwW thịmiwj nhất địnhL4dQ phải mổ gànGWp hầm canh tẩmyCTt bổ, trứng gàIQ3r trong chuồng ăn không ngớt, thỉnh thoảng lại mua thịt về kho tộ8fsz cho con ăn.

ThằngfDnA nhóc Trần Nghiên kia tuy chưaTy5n đầy mười tuổi mà vóc dáng đã cao lớn gần bằnggqwE thằngOxns Trần Xuyên sắp tròn mười ba tuổi nhà mụ rồi.

Nghe những lời2O4P Trâu thị nói, ánh mắt củagknm nhữngtIYG ngườidi36 dân trongvcyi làng nhìn về phía Liễu thị bỗngbMkZ có phầnqjS2 khang khác.

Mấyq5AD bàIHIS lão lớnQ57I tuổi trong làngmg7l bắt đầu lên tiếnguigu dạy bảoxWmA Liễu thị: "Các cụ xưa đã dạy rồi,avjt bớt ăn thì có ăn,bGuD bớti4rR mặc thì có mặc,iC8g cuộc sống là doHpLl mình tằn tiện chắt bóp mà nên. Vợ chú Ba chớ có đem hết vốnKW93 liếngo60s trong nhà raotFw mà phung phí sạch đấy nhé."lVz3

"Gia đình2nk3 này chiaRUWV hộ ra ở riêng vẫn còneSr9 sớm quá..."

"Chẳnguqfv biết tính8Fzb toán làm ăn gì cả."

Mọi người mồm năm miệng mườijiT6 thi nhau bàn tán, sắc mặt Liễu thị dần dần trắng bệch ra vìdNiX ngượng ngùngnmuj và tủi thân.

Giữa một mớ âm thanh quở trách chê bai5tjB ấy, bỗng nhiên có một giọng nói trẻ con trong trẻo, non nớt vang lên:13pr "Các bà các thím không cần phải nhọc lòng lo lắng đâuR69U ạ, bản thân cháu tựE7Hu mình kiếm ra tiền được."9HLF

Những tiếng ồnIh6B ào cãi vã bỗng chốc im bặtgjh3 như5U9z bị ai cắt đứt, mọiL6M3 người đồng loạtDy8f quaykyNf ngoắt đầu lại nhìn, liền thấy Trần Nghiên trong bộN67r áo dài vải thô màu xám tro đang thong thả rảo bước đi về phía này.