Chương 24

Nghĩ đếnIR2Z cảnh ngộ củazu8j Cao Thị lang cùng với toàn bộ gial1m1 tộc họ Caop9bH lúc này, Trần Nghiên khẽ rũKV2F mi mắt,Mo6a cung kính đáp: "Đệ tử đã hiểu rõ rồi ạ."

Chu Cử nhân nói rất đúng,exnb khi bản thân còn chưa nhìn thấu được cục diện triều chính mà đã vội vàng đứng về một phe phái,vKJl chẳng khác nào tựJww6 tìm40bY đườnghFCd chết.

Là do cậu đã suy nghĩ quá0G51 nông cạn.kYbD

DươngMuY0 phu tử vì khiếm khuyết cơ thể nên khôngeUym thể tiếp tục thi cử, chỉ có thểOMdb toàn tâm toànxl87 ý dồn hếttPMu tâmqrxI huyết vàoVmbp việc dạy dỗjBsG học trò, điềuoJCv này tráiebIL lại cònDbsk phù hợpvJN2 vớibw2W cậu hơn hẳnqlXa những vị tiên sinh đang vướngs0Fb bận danhbMig lợi công danh ngoài kia.

HơnzGfm nữa, một người có thể khiếnbJT5 Chu CửUlJT nhân tôn sùng kính trọngEhJr đến bực ấy thì tài họceqdF chắcGRUo chắnVybx phải vô cùngPyYM thâm hậu. Có thể theoseio học mộtvfen bậc thầy dạy văn cử nghiệp như vậy đã là may mắn lớn laola6r củaa6wp cậu rồi.

Chiếc xe ngựa dừng lạiS3qp bên0JuU ngoàijQPd hàngyz6t rào nhà Dươngg6Be phu tử, Chu Vinh dẫnsvST hai đứa trẻ xuốngUAtD xe rồi cùngRrSY nhauBRPM rảoRYsR bước đến trước cổngOM7Z tre.

NhàDF3E của Dương phufxUl tử thoạtNvPi nhìn chẳng khác gì những mái nhà tranh mộc mạc của chốn thônSMCC quêHNCR xung quanh: hàng rào tre vâyGgaa quanh một khoảng sân nhỏ nhắn, nuôiNwJd dăm ba conia7S gà lục tục bới đất, giữa sân là ba gian nhà ngóiKXIl gạch xanh đã nhuốm màu thời gian, góc tường chấtD1js đầy nhữngLShL đống củi khô ngay ngắn.

Góc đôngQv4z nam7ZNc làG4t3 một gian nhà vách đất thấp lè tè, ống khói bị mẻ4x4w mấtzs4M một7Sde góc, nhìn qua làHmVI biết gian bếp.SbZV

ChuvgG9 Cử nhân cất giọng sang sảng gọi: "Dương phu tử5JvX có nhàu9I4 không7tdL ạ?"FwyN

Cánh cửa gian chính kẽo0s6o kẹtWqdJ mởsanF ra, một người đàn ông3ypJ mặc áo vảiJwrF thô, chânTUz6 mang giày cỏ chậm2kJ5 rãirdjO bướcsnok ra ngoài.

Người đàn ông có khuôn mặtPAMu chữ điền vuông vức, râuBqLc tóc đã điểm hoa râm, dáng người gầy guộc thanh mảnh. Đứng sừng sững giữamsVZ khoảng sânFxFJ mộc mạc, hìnhLr1P ảnhFKN5 ấy khiếneBip Trần Nghiên bất42h6 giácrjut liên tưởng ngay đếnXfNP câu thơ của Đào Uyên Minh: "Hái cúc2FIA dưới giậu đông, thong dong nhìn8fus núi Nam."

Dương phu tửqzkM đội chiếc nónpal4 lá lên đầu, cất lời: "ĐanglG9a độ cày cấy mùaWoRy xuân,uzq4 ta bận rộn tối mắt tối mũi. Nếu hai đứa nhỏ bằng lòngg8xu thì cứ theo ta xuống ruộng làm lụng một chuyến."

Thế là Trần Nghiên và Chu Ký Bạch cứbLwl thế theo chân DươngVcXx phu tử6RNl lộivKTk thẳng xuống ruộng nước.

Thửa ruộngupPQ của Dương6o3X phu tử đã được cày bừaDEAG phẳngDnbV phiu, ôngA2XI vừa bước xuống ruộng liền cắm cúi tự mình cấySgvj mạ.

ChuuR52 Cử nhân vừa xắn cao ống quần vừa dặn dò hai đứaBPsU nhỏ: "CấyYgVv mạG1T4 cũng giốngvV2h như luyện chữw1KE vậy, từng nhánh mạ cắm xuống đều phải dồn hếtTmy7 tâm trí cẩnVKFL thận."

Trần Nghiên3PQz và Chu Ký Bạch đồngpwBC thanh vâng dạ, tự giác xắn caooDjg ống quần và tay áo rồiCpS5 cùng lội xuống lớp bùnL0n4 nhão.wpP9

Bàn chân giẫm trên nềnQuhS bùn mềm sụp, hai đứa trẻvFPr khom lưng cắm từng nhánh mạ non xuống bùncyTL sâu, lùi lại một bước rồi cấyqkzZ tiếp nhánh thứ hai,Bjpa cứ thế lặp đi lặp lạitsw5 nhịpBHUi nhàng,J83z cấy xong một hàngmxtc rồi lại chuyển sang hàng kếrc6L tiếp.

Cả người phải cúi gập liên tục suốt nhiều giờm5Kq liền, sốngzvV2 lưng mỏi nhừ đau nhức nhưuMiE muốn gãy đôi, may sao lần này không6gUd có đỉaTqaH đói bu vào cắn người.

Mãi đếnEXTn khixb2r cấy08Uc xongV1Cx trọn một thửaZwN3 ruộngaSNz lớnLowF thì bóng chiều cũng đã bảng lảng buôngAsjl xuống.

Trần Nghiên chỉ cảm thấy thắt lưng rã rời như sắp gãy lìa. DươnghTop phu tử mời mấy người bọn họ uống71Hx chén nướcrePJ lã rồiG8RL chẳng hề đả động nửa lờicJKa đếnkwGt chuyện thu nhận đồ đệ,LS7V cứ thế bảo họ ra về.

Vừa bước lên thùngIYK5 xe ngựa,jsa8 ChuwH6i Cử nhân liền co chân nằm vậtqjBs ra sàn xe, gương mặt6y06 trànFRlw đầy vẻ bơb1GS phờ6SvN kiệtNGYN sức.

Trần Nghiên vàw08e ChuquMK KýimeY BạchNBBK cũng mệt lả đến mức chẳngQ4n2 buồn hé răng nói nửa lời,8ft5 chỉ biết tựa lưng vàoaFDk thànhEmWz xesnPq nhắmmPH0 nghiền mắt dưỡng thần.

VềoH7d đến nhà họ Trần, Liễu thị vội vàngxSh8 bưng chậu nước nóng cùng khăn vải ấm đến chườm14cX đắp tay chânZY0T cho con trai,LT7U xót xa than thở: "Ở nhà chaRbA4 mẹ còn chẳng nỡ để con xuống ruộngpDeo làmqG45 lụngLLWM nặngQR12 nhọc, sang nhàN4hW người ta1BWu lại phải đi làm việc đồng áng thếsUhj này."

Không phải con ruột củaRkW7 mình thìP4K4 người ta làm sao biếtyhhb xót xa chozi3A được.

Trần Nghiên khẽh6zM nói: "Đây là thử thách mà Dương phu tử muốnuB7k khảo nghiệm chúng con thôi mẹ."GLzx

"Khảo nghiệm thì cũng đâu thể hành hạ con trẻlnVL đến nông nỗi này! Thôi ta chẳngortq thèmDjwh họcRsSl ông taXvKd nữa, để mẹ tìm mộtbZAT thư việnmvIL đàngjKsB hoàng,yctt mời tiên sinh tửRocz tếoEPd dạyFOWa dỗueM9 con."

Những lời xótekMd thương chân thành của Liễu thị khiếnPeOj đáy lòng Trần Nghiên ấm áp vô cùng.

Trần Đắc Thọ đang ngồi ngâm chân nước2MuG ấmhnds bên cạnh bèn đỡimdS lời:3NR4 "Chịu được khổwUGW trong nhữngvfp4 nỗi khổ mới mong làm được người trên người. Đã lànKm7 người do chính Chu CửKvqr nhân đích thân tiến cử thì ắt phảiy2nr có học vấn kinh bang tế thế, mấy thư viện thông thường ngoài kia làm sao bì nổi."

Liễu thị dẫu xót con đếnCcyZ mấy thì sáng hôm sauWZBM cũng không thể ngănoREv cản Trần Nghiên tiếp tục đếni6Sj nhà Dương1TCO phu tử làm việc.

Lên đến xe ngựa, TrầnNMxj Nghiên mới4hFR nhận ra không thấy bóng dáng Chu Cử nhân đâu, cậu quay sang hỏi Chu Ký Bạch thìe5pk nhận đượcpvp7 câu trả lời: "Cha tớk8qM nằm liệt8Dew ở nhà rồi, không bước nổi6OBd xuống giường nữa."

Trần Nghiên câm nín: "..."

Có đượcbTmV công danh cửYEIF nghiệp lận lưng quả thực tốt thật,E8tg không4WTe cần phải chịu nhữngvl7r nỗi khổ cực này nữa.

Ngày thứxMwY hai đổiKFop sangZh88 mộtCPg1 thửa ruộng khác để cấy mạ, buổicKsT trưa hai57lq đứa trẻ11wf chỉ lót dạzWbb bằnggdDB những chiếckKic bánhDyym nướng mang theo từ nhà. Đến chiều muộn khi trởYRIH về, Trần Nghiên mệt đến mức không thốtRHw6 nên lời, nhìn sang Chu Ký Bạch thì thấyWYGG cậu bạn cũngqrEA kiệt sứcnvGF đếnbqaA nỗi một ngón tay cũng chẳng buồn nhúcUFfW nhích.

Hai đứa trẻ đưa mắt nhìn nhau, bất giácJZ3W nảy sinh một mối đồng cảm gắn bó sâu sắc lạR9ua kỳ.

Những ngày sauxrZi đó, ngày nào hai đứaksUi cũng đều đặn đến giúp Dương phu tử làm lụng đồng áng, từ việc cấy mạ cho đến gieo ngô, trỉa7ORU đậu tương.

Làn da của Trần Nghiên và Chu Ký Bạch bị nắng gió hun đúc đenz5R1 nhẻm, nhưng cơ thể lại trở nên dẻo dai, săn chắc hơn trướcdwhd rất nhiều. Từ chỗ mệt lả không mởbwvq nổi miệng, đến nay hai đứa đã có thể vừa ngồi1xA8 trên xe ngựa vừa rôm rả trò chuyện cùng nhau,wt7y đủq9mR thấy khảY4wk năng thích nghi của con người kỳPEOY diệu đếnghee nhườngtqSz nào.

MộtE61l thángs1Sa sau, ChuALda Cử nhân5sZH cuối cùng cũng quay trởSXqN lại nhà Dương phu tử: "Hai đứa nhỏ biểu hiệndvA1 thế nào rồi hỡi phu tử?"xHuf

Trên gươngyStN mặtiw8x nghiêmpiNl nghị của Dương phu tử hiếm hoi nở một nụMkxW cười: "Hai đứa nhỏ đềuACIk biết chịu thương chịu khó, có lòngNshY kiên trì và nghịIpQ7 lực bền5IqD bỉ, lại không giở trò lười biếng khôn vặt, rất tốt. Hai người đệQkel tử này ta nhận."

Mỗi ngày saugcPl khi tiễn Trần Nghiên và Chu Ký Bạch ra về, Dương phu tử đều đích thân đikwsx kiểm tra lại từng luống8O1H cày,OtSc thửa ruộng màaa5t hailWUt đứa đãV617 làm.

Chẳng hạnTAXg như việco54Q cấyzF0N mạ trênoybP ruộng nước, ban đầu hai đứa cấy xiêuwKXy vẹo nghiêng ngả,67d9 hàng lối không thẳng tắp, chỗ thưa chỗ dàyhugi khôngJvde đều, rõQNci ràng là những đứa trẻ chưauDrg từng chạmUXmJ taysDte vào bùn đất bao giờ.

Thế nhưng càng về sau, những hàng mạvvvr cấy xuống ngày càng thẳng tắp tăm tắp, khoảng cáchTArq giữa các nhánh mạ đều đặn tề chỉnh,yloo chứng tỏ chúngVVe6 đã8Mv6 làm việc bằng tất cả sự9Lv6 nghiêm túc, không hề có chút đối phó hay lơ là.

Đến khi gieo ngô, cuốc đất, vun luống... từng công đoạnCCtL đềuFKFz cóKtvN thể nhìn thấy rõ sự tiến bộ vượt9ldV bậc, chứng tỏ bản tínhiKip chất phác, chịu khó chịu thương.

Con đường dùi mài kinh sử cần có thiên tư,W3Zt nhưng càng cần sự cần cù và9ai2 ýet91 chí kiên định hơn bao giờ hết.

ChuhSJh Cử nhân đứng dậy, vô cùng cung kính và trịnh trọng chắp tayhvhp cúi ngườiMMsD hành đại lễ trướcoa0q Dương phu tử: "HọcdHQ1 trò xin đem hai đứa nhỏ này phó thác trọn vẹn cho Dương phuUT3r tử!"

Dương phu tử khẽ thở dài một tiếng: "NgươizDda chẳng qua chỉ là một vị phu tửs9SX dạy học tại tộc học họ Cao,n7Pd muốn dứt áo rút lui lúc nàyeEgd vẫn còn kịp, cớ sao cứ phải cố chấp đến vậy?"

"Năm xưaAUF9 khi cha mẹk4Oi học trò qua đời, gia sản trong3WeZ nhà đều bịD8L6 kẻET9q cùngaZfr tộctlo9 chiếm đoạt sạch bách,L7of học trò không có tiền đóng học phí thúc tu, suýt chút nữa phải bỏ học giữa chừng.2Adl Chính là nhờ CaoVEPj phu tử83AY thương tình, đến gặp gia chủ họzpXF Cao xin miễn toàn bộ học phí cho học trò, lạiW4Hk còn hàngqi6B tháng tự bỏlZ8T tiền túi mua giấy mực bút nghiêneEQR và chu cấp cơmi73e ănYGtS áo mặc choOjur học trò, mới có được học trò của ngày hômlsvj nay. Học trò đã mang ơnUiak sâu nặng của họ Cao,hhZr thử hỏiuJRS làm9fhs sao cópzss thể thoáibWZC thác quay lưng lúc này?"

Nhìn vẻEanx mặt điềm tĩnh thanhnP0M thản của2wRr ChuPBRD Cử nhân, Dươngftli phu tửpBLb biếtDyOw rõ mình không thể nào khuyên can nổi, chỉ đành thở dài thấu0AeV tận tâmyYX3 can.

NămVtC1 xưap0wo chính ông cũngoTKG biết rõ điều đó9S1Z là không nên làm mà vẫnC5YC dấn thân làmT377 tới cùng, nay lấy tư cáchKQOb gìQWIq để khuyên can Chu Vinh được đây?

"HaiV5ar đứa nhỏ29OU này tapduQ nhấtByo2 địnhwefg sẽ dốc lòngvYlt dạy dỗ chu đáo."

Dương phu tử buông lời hứa chắc nịch.

Chu Cử nhân mỉm cười rạngStQ9 rỡ: "VậycdLO học7Ami trò xin chúc mừng phu tử đã thu nhậnYs2y đượcNrUs hai người đệ tử ưu tú. Con traidPAE độc nhất của học trò thiên tư không hề thua kém học trò năm xưa, còn đứa con nuôi kia thì bấtmoHU kể trí nhớ hay ngộ tính đềuGFPi là05de bậc kỳ tài xuấtaDrY chúng nhất mà học trò từng gặp trong đời. Nếu không phải bảnOKpx thân học tròbfEG bất lựcBY4I không thể che chởMUcB cho chúng, thì tuyệt đối học trò không nỡ giao hai đứa nó cho người khác đâu."

Dươngit34 phu tử nghelNki vậy không khỏi ngạc nhiên.

Ông vốnsA9I hiểuV65e rõ tính khí của Chu Vinh, ngoài113a mặt tuyYxBo nhã nhặn ôn hòa nhưng thâmFQ2p tâm lại vô cùngproh thanh cao, người bình thường căn bảnCyLC không thể9TX2 lọt vàoNIkw mắt xanh củacloJ ông.

Hai đứa trẻ này lại có thể nhận được lời3fTz tán dương tột bậc từgVAK miệng Chu Vinh như thế sao?

...

Kể từ ngàyt03y hômsMWC đó, Trần Nghiên và Chubxus Ký Bạch chính thức báixXyR nhậpUOfS môn hạ của Dương phuCf3A tử.

Do nhà của DươngyLYq phu tử cách nhà của hai3RDA đứa7Dlz kháExOH xa,mhbN để0ZmS tránh việc đi3nss lại mỗi ngày làm2YTt lãngvtgf phí thời gian học tậpUaqj quý báu, cả hai quyết định dọn đến ở hẳn tại6dHv nhà Dương phu tử.

Đến khi thực sự bước vào việc học tậpn3x6 cùng Dương phu tử, Trần Nghiên mới thấu9EVU hiểu sâu80dP sắctbAy vì sao Chu VinhRtVu lại nhất quyếtUtKO bắt bọnj5gg họ phảioMWC báiCsmR Dương phu tử làmffJu thầy.uNOM

Dương phu tử họcnAal vấn uyên bác như biển rộng, trong mỗi buổi giảng bài ông đều2Xbx cóKzpy thể4Kfe dẫn dắt điển tíchl0a0 phong phú, lồng ghép các câu chuyện kim cổvwoj vô cùng sinh động,g4Iv biếntQFx tiết họcdLzh thành mộtedhC không gian tràn ngập sự lôi2LfX cuốn hấphfml dẫn. Trần NghiênqmdT nghe say mê như nuốt từng lời, không hề cảmjgdL thấy khô khan buồnWjnH ngủ chút nào.

Dương phu tử cũng làuLeM một người vô cùng yêu quýMeYC sách vở chữCNxd nghĩa. Giấy tờ mà Trần Nghiên và Chu Ký Bạch đã viết chữ lên5hBs tuyệt đối2w54 không được vứt bỏe2Cg tùy tiện, mà phải gom lại xếp ngay ngắn gọn gàng trên giá sách.

Theo lời ônga6zr dạy, mảnh giấy một khi đã viết chữ lên làe1Px đã thấm đượm44bT khíRrVd chất văn chương,Q8A1 đót37n cũng là mồ hôiLfGm công sức nỗ lực của bản thân, phải tích lũy chồngoOKT cao lên đểKcgn tự nhắc nhở chính mình đã từngmGk2 khổ luyện những gì.

SauJ660 vài ngày dạyY9go dỗ, DươngwFwj phu tửJpQQ đã nắmr3yQ bắt được trình độ cơ bản củarT99 cả hai.3QCI

Trần Nghiên ngộ tínhd4U6 cực cao, trí nhớ siêu phàm, đã đọcgugr thôngv8BS hiểu thấu Tứ Thư, nhưngfVZo văn phong viết ra lại mangyR7H đậm tính rập khuôn gượng gạo (tượngle8B khí). Nếu không phải9LUz tậnnR3c mắt1mpH Dương phu tử đứng canh chừngJLup cậuOWfS viết từng chữ, e rằng ông sẽ đinh ninh đây là7YYF bài vănfY7N nhờ ngườiGYfu khác viết hộ.

Tuy nhiên,8b0C ở lứa tuổiobRf cònEFK9 thơ ấu như thế này màK4BA đã có thể viết ra một bài văn tề chỉnh, ngay ngắnPrn0 thì91Yp đã là điều cực kỳqTDk hiếm có rồi. Dương phu tử không hề hà khắcv049 chê trách, mà chỉ tùy ý chỉ ratIFR một chữ,OmEL bắtXXnq Trần Nghiên phải2vId tìm kiếmzRC7 và học thuộc toàn bộ các bài thơ từ cổ kiml2sK có liên quan đến chữ đó.CQAV

Còn Chu Ký Bạch mới chỉ học xong 《Luận Ngữ》OS9W và 《Trung Dung》, thấy cậuJ61x học rất vững chắc, Dương phu tử bắt đầu truyền dạy tiếp cuốn 《Mạnh Tử》.

Những ngày tháng dùi màiBH84 kinh sử bên cạnh Dương phu tử trôi2Pw9 qua vô cùngeRMx êmmiM2 đềm và mau lẹ,Yege chobFbG đến nửa năm sau, một gã gia nhân củayU8Z Chu giaRrEY hớtkmQv hải chạywltp xộc vào khoảng sânQg3R nhỏ,ZBAD xé toạc bầu không khí tĩnh lặng.

Chu Vinh đã bịFNSc bắt tốngGVxT giam vàoJQqe đạiL5dB lao!