Ánh Trăng Soi Sáng Thời Đại › Chương 65
Chương 65: Tiếng Xuân Dưới Đáy Băng
Chương 65· 3.809 từMiễn phí
Chương 65: Tiếng Xuân Dưới Đáy Băng
"Tôi lật tờ lịch trên bàn sang tháng ba. Ngày 1 tháng 3, thứ Tư.
Lật từng trang về phía sau: ngày 2, ngày 3, ngày 4, ngày 5. Tôi cầm chiếc bút chì lên, khẽ viết vào ô trống của ngày 5 dòng chữ: Kỷ niệm ngày sinh Chu Tổng lý."
Giọng nói của Hàn Hiểu ngày thường luôn mang theo nét giảo hoạt, lém lỉnh đặc trưng của người gốc Bắc Kinh, nhưng lúc này khi đọc lên những con chữ này, cái nét lém lỉnh ấy chẳng biết đã tự động thu lại từ lúc nào, trở nên tròn vành rõ chữ, từng câu từng chữ rành rọt, thấm đượm sự trang nghiêm bất giác toát ra từ tận đáy lòng.
"Chu Tổng lý sinh ngày 5 tháng 3 năm 1898, ngày sinh của Người cũng chính là tiết Kinh Trập.
Năm 1898 chính là thời kỳ cuối triều Thanh đang ngả nghiêng trong phong ba bão táp. Tiết cuối thu năm ấy, cuộc biến pháp Duy Tân vội vã khép lại, máu Lục quân tử đổ rải rác chốn Thái Thị Khẩu. Thế nhưng, vào cái ngày mà tiếng sấm mùa xuân đầu tiên giữa đất trời nổ vang, Người đã giáng sinh. Người sinh ra vào đúng tiết khí mà vạn vật lẽ ra phải thức giấc, để rồi dùng trọn vẹn bảy mươi tám năm đằng đẵng cuộc đời bôn ba, dàn xếp, giữ gìn, vì một đất nước chần chừ mãi không chịu tỉnh giấc ấy mà cất tiếng gọi Kinh Trập hết lần này đến lần khác."
Nét mặt của tất cả mọi người trong phòng đều trở nên vô cùng nghiêm cẩn, lắng đọng.
Hàn Hiểu tiếp tục đọc xuống:
"Buổi chiều không có tiết học, tôi một mình rảo bước ra hồ Vị Danh. Mặt hồ vẫn còn đóng băng giá buốt, duy chỉ có một vành băng ven bờ là đã tan ra, làn nước hồ men theo các khe hở của bờ gạch đá chầm chậm tràn lên, thấm ướt một mảng màu sẫm ẩm ướt. Lớp băng giữa lòng hồ thì vẫn căng cứng, ánh lên sắc mờ xám tro như mặt trống chẳng chịu cất lời.
Tôi ngồi xổm xuống, tháo chiếc găng tay lót bông ra, áp trọn lòng bàn tay trần lên mặt băng. Mặt băng lập tức hút chặt lấy làn da, cảm giác như bị thứ gì đó khẽ ngoạm lấy, không đau buốt, nhưng chẳng thể nào vùng vẫy thoát ra.
Tận sâu trong tầng băng ẩn chứa những bọt khí li ti dày đặc, từng hạt từng hạt trồi lên phía trên, chạm vào mặt dưới của lớp vỏ băng thì dừng lại. Những bọt khí này to nhỏ không đều, hạt lớn như hạt thóc, hạt nhỏ như mũi kim, chen chúc ken đặc dưới bề mặt băng, tựa như những lời giãi bày tích tụ suốt cả một mùa đông dài. Tích tụ lâu ngày, giữa lời này và lời kia chẳng còn lấy một kẽ hở, chỉ còn trơ trọi một khối im lìm phục sẵn dưới đáy băng, ngóng đợi một sức mạnh nào đó đến đục mở ra.
Tôi cúi người, ghé sát tai vào mặt băng, lắng nghe những tiếng nứt vỡ cực kỳ khẽ khàng, vụn vặt. Tiếng động ấy còn nhỏ nhẹ hơn cả tiếng tích tắc của kim đồng hồ, tiếng này tiếp nối tiếng kia, thưa thớt rời rạc, chẳng giống như băng đang rạn nứt, mà dường như có một sinh linh nào đó dưới đáy băng đang trở mình."
Hà Minh đưa tay sờ vào túi áo, rút một điếu thuốc lá từ bao thuốc ngậm vào miệng, định bật lửa, nhưng chẳng hiểu sao lại cất điếu thuốc trở lại vào bao.
"Tôi bất giác nhớ lại một câu chuyện cũ.
Tháng Giêng năm ấy, chiếc loa phát thanh được dựng lên thật cao trên sân đập lúa, cả làng chen chúc trong sân để nghe bản tin phát thanh. Khi phát thanh viên cất giọng đọc lên mấy chữ 'Tổng lý Chu Ân Lai', một người nông dân trạc bốn mươi tuổi đứng cạnh tôi bỗng sụp người ngồi thụp xuống đất, vùi chặt gương mặt vào tay áo bông, bờ vai run rẩy trong câm lặng suốt một hồi lâu.
Hôm ấy lúc tan buổi nghe đài trời đã tối đen như mực, bốn bề xung quanh tĩnh lặng đến lạ kỳ, chỉ nghe thấy tiếng lạo xạo của mấy mươi đôi giày vải độn bông nện trên nền đất đóng băng, lạo xạo, lạo xạo, tiếng nọ đuổi theo tiếng kia, tựa như tiếng thở dài não nuột của đất mẹ bao la.
Lửa củi trong gian bếp của từng nhà dường như cháy lâu hơn mọi ngày, nhưng tuyệt nhiên không một mái nhà nào cất lên tiếng trò chuyện cười đùa. Tôi ngồi trước bếp lửa nhìn khúc củi cháy dần tàn, ngọn lửa từ sắc cam chuyển sang đỏ thẫm, rồi từ đỏ thẫm sụp xuống thành một đống tro tàn trắng xóa."
Dương Nhạc Bình quay mặt sang hướng khác, đưa tay lên dụi mắt một cái rồi lại vờ như không có chuyện gì buông tay xuống.
"Vào lúc hoàng hôn buông xuống, một người thầy giáo đi ngang qua dừng bước chân lại. Thầy nhìn tôi đôi ba bận, cất tiếng hỏi: 'Bạn học, em đang làm gì thế?'
Tôi đứng thẳng dậy. Lòng bàn tay đã ướt đẫm hơi nước, trên mặt băng in hằn một dấu bàn tay nguyên vẹn, năm ngón tay xòe rộng, chỗ hõm nơi lòng bàn tay đọng lại một vũng nước tan, đang men theo những đường vân tay chầm chậm tràn ra ngoài.
'Băng trên hồ Vị Danh sắp tan rồi thầy ạ.' Tôi đáp.
Thầy giáo khẽ gật đầu, mỉm cười dịu dàng rồi sải bước đi xa."
Thẩm Từ ở giường tầng trên đổi tư thế ngồi, không cất tiếng, nhưng ánh mắt chưa từng rời khỏi tập bản thảo trên tay Hàn Hiểu.
"Tôi ngồi xổm xuống lần nữa, áp nốt bàn tay còn lại lên lớp băng giá. Mặt băng vốn dĩ đã chằng chịt những vết nứt đông kết li ti, dưới lực ấn của lòng bàn tay, một vết nứt mảnh mai từ từ lan rộng ra. Nước hồ men theo khe nứt trào dâng lên, tràn qua đầu ngón tay, vậy mà lại phảng phất một tia ấm áp lạ kỳ.
Tôi thầm tính nhẩm ngày tháng, chỉ vài ngày nữa thôi là tới tiết Kinh Trập.
Kinh Trập, sấm xuân bắt đầu rền vang, sâu bọ ngủ đông giật mình bừng tỉnh chui ra khỏi tổ.
Những tiếng sấm xuân ấy, những dòng nước tan băng ấy, những vạn vật bừng tỉnh khỏi lớp đất đóng băng kia, từng việc từng việc một dường như đều gắn liền với Người. Cũng giống như những bọt khí tích tụ suốt cả mùa đông dưới đáy băng lúc này, rốt cuộc cũng đang từng hạt từng hạt trồi lên mặt nước.
Người từng nói: 'Tôi là người phục vụ trưởng, phải phục vụ nhân dân đến hơi thở cuối cùng.' Mỗi lần đọc tới câu nói này, tôi luôn nhớ tới câu 'Cúc cung tận tụy, đến chết mới thôi' trong thiên 'Xuất Sư Biểu'.
Hai con người cách nhau một nghìn bảy trăm năm, cảnh ngộ thời đại và sứ mệnh non sông tuy đã hoàn toàn khác biệt, nhưng nỗi niềm gánh trên vai trọng trách ngàn cân, chẳng dám lơ là nửa bước ấy sao mà tương đồng đến thế.
Gia Cát Lượng lúc tuổi xế chiều vẫn ngày đêm lao tụy nơi quân doanh; Người nằm trên giường bệnh nặng vẫn cặm cụi cúi đầu phê duyệt văn kiện, đến những ngày tháng cuối cùng thể trọng chỉ còn vỏn vẹn ba mươi cân rưỡi. Gia Cát Lượng khi hạ bút viết xuống tám chữ ấy, con đường phía trước mịt mờ khó đoán; còn Người cạn kiệt cả cuộc đời bôn ba xuôi ngược, cũng chưa hẳn đã dám mong mỏi bản thân có thể tận mắt chứng kiến lý tưởng trở thành hiện thực.
Thế nhưng họ vẫn cứ dấn bước làm. Cũng giống như những bọt khí dưới tầng băng kia, chưa hẳn tất cả đều có thể nổi lên mặt nước, nhưng từng hạt từng hạt đều đang gắng gượng trồi lên, ngày đêm không ngừng nghỉ mà trồi lên."
Triệu Tân Đồng khẽ sụt sịt mũi một cái.
"Tôi đứng dậy, rảo bước quay về.
Khi về đến chân cầu thang ký túc xá thì trời đã sập tối hẳn, bạn cùng phòng thò đầu ra ngoài cửa sổ gọi to: 'Đi đâu về đấy? Cơm lấy phần cho cậu để trên bàn rồi nhé.'
'Bờ hồ.' Tôi đáp lại.
'Ngoài hồ có gì mà ngắm cơ chứ, toàn là băng thôi.'
Tôi đút hai bàn tay cóng buốt vào túi áo bông, rảo bước thật nhanh về phòng.
Nỗi bi thương trong lòng chưa từng tan biến. Chỉ là những ngón tay đông cứng đến tê dại đã dần dần ấm áp trở lại, thứ cảm xúc trĩu nặng đè nặng trên người dường như cũng nhẹ bớt đi đôi ba phần. Dưới lớp băng dày kia, dòng nước chưa từng ngừng chảy. Những người lữ hành trên bờ cũng nên vững vàng quay trở về với nhịp sống đời thường.
Những ngày tháng tươi đẹp mà Người chưa kịp đợi được, đang từng bước từng bước tiến về phía chúng ta. Người sinh ra vào tiết Kinh Trập, nghe thấy tiếng sấm trước chúng ta, liền dùng cả cuộc đời để dẫn dắt những người đi sau tiến về hướng tiếng sấm rền vang. Đoạn đường của Người, Người đã đi trọn; đoạn đường còn lại, đến lượt chúng ta tiếp bước.
Trong lòng tôi thầm nảy ra một quyết định, ngày 5 tháng 3, tôi sẽ lại ra hồ Vị Danh một chuyến nữa. Để lắng nghe tiếng nó chuyển từ băng vụn thành dòng chảy róc rách, rồi từ róc rách hóa thành dòng cuộn trào cuồn cuộn bao la.
Đợi đến khi tiết Kinh Trập qua đi, những tiếng sấm xuân rền vang lan khắp mặt đất bao la, có lẽ chẳng còn ai phân biệt nổi tiếng động trầm đục từng hồi vọng lại từ lòng hồ kia rốt cuộc là sấm xuân, hay là muôn vàn bọt khí tích tụ quá lâu dưới tầng băng rốt cuộc đã cùng nhau đồng loạt nổi lên mặt nước.
Hoặc giả, cả hai vốn dĩ chính là cùng một âm thanh. Vào cái ngày mà Người giáng sinh xuống cõi trần, tiếng vang vọng giữa đất trời này, cũng chính là âm thanh ấy."
Hàn Hiểu đọc xong câu cuối cùng, từ từ đặt tập bản thảo trở lại mặt bàn, một hồi lâu không cất nổi lời.
Sau khi chữ cuối cùng rơi xuống, cả gian phòng chìm vào sự tĩnh lặng suốt một thời gian rất dài, chỉ còn lại tiếng nước chảy róc rách khe khẽ truyền ra từ giàn sưởi.
Hàn Hiểu nhẹ nhàng đặt trang giấy xuống, khẽ quẹt mũi một cái, giọng nói hơi nghẹn lại: "Tớ đọc xong rồi."
Hà Minh chỉ thốt lên đúng ba chữ: "Viết hay quá." Chỉ vỏn vẹn ba chữ ấy thôi. Ngày thường cái loa phát thanh của cậu ấy một khi mở ra có thể huyên thuyên mười phút không trùng lặp câu nào, vậy mà lúc này lại chẳng thể tìm thêm được từ ngữ nào khác để diễn tả.
Thẩm Từ trèo từ giường trên xuống, cầm tập bản thảo lên đọc đi đọc lại mấy lần rồi mới ngước nhìn Diệp Vũ: "Sao cậu có thể nghĩ ra hình tượng 'Kinh Trập' tài tình đến thế chứ? 'Người sinh ra vào tiết Kinh Trập, nghe thấy tiếng sấm trước chúng ta', viết thực sự quá đỗi xuất sắc! Kinh Trập mang ý nghĩa vạn vật hồi sinh, mà cả cuộc đời Chu Tổng lý đều bôn ba vì sự 'hồi sinh của vạn vật'... Ý vị của người 'tiên phong mở lối' ấy mang theo một nỗi cô đơn khiến người ta không cầm được nước mắt, thực sự... thực sự quá đỗi tài ba!"
……
Diệp Vũ ngồi trên ghế đẩu, lắng nghe họ từng câu từng câu thảo luận sôi nổi, lòng anh vững dạ đi rất nhiều.
"Được rồi," Hàn Hiểu đứng dậy, trả lại tập bản thảo cho Diệp Vũ, "Cậu cất cho kỹ vào nhé, sáng mai nộp bài thì thầy Trương nhất định sẽ sướng rơn cho mà xem. Bọn tớ chỉ việc ngồi đợi đón đọc bài viết này trên báo trường thôi!"
"Chuẩn rồi đấy! Chúng ta đừng làm phiền đại tác giả nghỉ ngơi nữa." Hà Minh bảo, "Mai còn phải lên lớp nữa, hơn mười một giờ rồi."
Mọi người lúc bấy giờ mới sực nhận ra thời gian đã điểm qua mười một giờ khuya.
Đèn trong phòng ký túc xá tắt ngấm, chỉ còn ánh sáng le lói từ ngọn đèn đường xa xa hắt qua khe rèm cửa sổ rọi xuống sàn nhà một vệt sáng thon dài.
……
Hôm sau, mọi người đều thức dậy từ rất sớm, có lẽ ai nấy đều muốn tranh thủ khoảng thời gian trước giờ lên lớp lúc 8 giờ để lên thư viện dùi mài kinh sử thêm một lát.
Lúc Diệp Vũ chép lại bản thảo sạch sẽ thì mới có sáu giờ rưỡi sáng. Anh kiểm tra lại một lượt cẩn thận, xác nhận không còn sai sót gì mới nhét bản thảo vào phong bì, cất vào chiếc túi vải bạt mang theo.
Sau khi vệ sinh cá nhân và ăn sáng xong xuôi, trời đã hơn bảy giờ.
Anh đeo túi vải bạt lên vai, sải bước đi thẳng về phía tòa Bối Công Lâu.
Ban biên tập nằm ở phía đông tầng một tòa Bối Công Lâu, phía trên khung cửa treo một tấm biển gỗ nền trắng chữ đỏ đề dòng chữ "Ban biên tập Báo Trường Đại học Yến Kinh". Tấm biển còn rất mới, rõ ràng là mới được treo lên gần đây.
Diệp Vũ đưa tay gõ nhẹ hai tiếng.
"Mời vào." Tiếng nói của Trương Bỉnh Văn từ bên trong vọng ra.
Diệp Vũ đẩy cửa bước vào. Phòng biên tập không lớn, kê sát tường là hai chiếc tủ tài liệu bằng sắt. Bên trong đặt năm chiếc bàn làm việc màu nâu sẫm. Trương Bỉnh Văn đang ngồi sau một chiếc bàn làm việc cúi đầu duyệt bài. Trên mặt bàn trải rộng một xấp bản thảo cùng vài chiếc bút máy, bên cạnh đặt chiếc ca tráng men đang nghi ngút khói nóng.
Nghe thấy tiếng bước chân, thầy ngẩng đầu lên, lúc nhìn thấy Diệp Vũ thì thoáng ngẩn người ra: "Bạn học Diệp Vũ? Có việc gì thế em?"
"Thưa thầy Trương," Diệp Vũ rút chiếc phong bì từ trong túi vải bạt ra đặt lên bàn làm việc, "Bản thảo em đã viết xong rồi ạ."
Trương Bỉnh Văn đặt tập bản thảo trên tay xuống, nhìn chiếc phong bì trên bàn rồi lại ngước nhìn Diệp Vũ, ánh mắt kinh ngạc rõ rệt hơn lúc nãy vài phần.
"Viết đêm qua à?" Thầy hỏi.
Diệp Vũ gật đầu, giọng điệu bình thản: "Đêm qua em viết xong, sáng nay vừa chép lại một lượt cho sạch sẽ ạ."
Trương Bỉnh Văn không vội tiếp lời ngay. Thầy đưa tay cầm chiếc phong bì lên, ước lượng sức nặng trên tay chứ chưa vội bóc ra.
Thầy từng chứng kiến quá nhiều những "bản thảo vội vã thâu đêm", những bài viết kiểu ấy thường mang theo vẻ chắp vá cẩu thả, câu cú vấp váp, kết cấu rời rạc lỏng lẻo, bản thân tác giả còn chưa kịp đọc lại lần thứ hai đã vội vàng nộp lên.
Trong lòng thầy bất giác dấy lên một tia âu lo, e sợ bài viết này cũng là sản phẩm viết vội vàng trong đêm, đối với số báo phục san trọng đại của trường thì những bài viết như vậy tuyệt đối không thể dùng được.
Thế nhưng ngay sau đó, một ý nghĩ khác lại nảy ra trong đầu thầy: Diệp Vũ là tác giả của "Người Chăn Ngựa", là người có bài văn thi đại học được vinh danh đăng trên Nhân Dân Nhật Báo, một ngòi bút như vậy liệu có thể tùy tiện lấy một bài viết chắp vá để qua mắt người khác hay sao? Bàn cân trong lòng thầy chao đảo qua lại một hồi, cuối cùng thầy vẫn đặt chiếc phong bì vào chính giữa mặt bàn, không vội vàng đưa ra nhận xét.
"Được rồi, em cứ về lớp học trước đi, để tôi xem qua đã." Khi Trương Bỉnh Văn nói câu này, ngữ khí được kiểm soát vô cùng điềm tĩnh, không để lộ chút băn khoăn nào trong lòng, "Nếu có chỗ nào cần chỉnh sửa, tôi sẽ tìm em sau."
Diệp Vũ gật đầu: "Vâng, làm phiền thầy Trương quá ạ." Anh không giải thích dông dài thêm điều gì, xoay người bước ra khỏi văn phòng.
Cánh cửa khép lại. Trương Bỉnh Văn ngồi trước bàn làm việc, cầm chiếc phong bì lên, dùng ngón tay cái rọc nhẹ theo đường dán niêm phong, rút ra xấp giấy bản thảo dày dặn bên trong.
Giấy viết là loại giấy kẻ ngang thông thường, nhưng nét chữ ngay ngắn tăm tắp, mỗi trang đều đánh số thứ tự rõ ràng, tuyệt nhiên không có lấy một vết tẩy xóa. Ánh mắt của Trương Bỉnh Văn bắt đầu di chuyển từ dòng chữ đầu tiên.
"Tôi lật tờ lịch trên bàn sang tháng ba. Ngày 1 tháng 3, thứ Tư..."
Thầy đọc không hề nhanh. Với tư cách là một người biên tập, cách đọc của thầy không giống độc giả thông thường, thầy vừa đọc vừa phải săm soi tìm ra những hạt sạn và khiếm khuyết trong bài viết.
Thế nhưng, ngòi bút trên tay thầy cứ ngập ngừng mãi không thể hạ xuống, bởi vì thầy hoàn toàn không tìm thấy bất kỳ chỗ nào cần phải sửa chữa.
Khi đọc tới đoạn văn cuối cùng, Trương Bỉnh Văn từ từ đặt tập bản thảo xuống. Thầy tựa lưng vào thành ghế, ngước mắt nhìn lên trần nhà suốt một hồi lâu, sau đó trút ra một hơi thở dài thật sâu.
Thầy nhớ lại ý nghĩ ban nãy khi vừa đón lấy bài viết: "Viết vội trong đêm, sợ rằng chẳng có chất lượng gì." Giờ phút này, chính bản thân thầy đã tự mình bác bỏ hoàn toàn ý nghĩ ấy trong lòng.
Bài viết này chẳng những không hề vội vã chắp vá, mà trái lại còn là thứ câu chữ đã được ấp ủ, nung nấu tận sâu trong lòng suốt một thời gian rất dài, rốt cuộc đã chờ đợi được một thời cơ thích hợp nhất để tuôn trào ra ngoài ngọn bút.
Những quan sát tinh tế về bọt khí, những ký ức lắng đọng về người nông dân, sự đối chiếu sâu sắc giữa Gia Cát Lượng và vị Thủ tướng kính yêu... Thật khó có thể tưởng tượng nổi đây lại là tác phẩm do một chàng trai trẻ tuổi mới mười chín tuổi viết ra chỉ trong một đêm.
Tiếng sấm xuân và những bọt khí, lịch sử vĩ đại và số phận cá nhân, cái bao la vĩ mô và cái vi mô nhỏ bé, ở nơi đây được đặt song hành, được hòa quyện vào nhau, rồi cuối cùng cùng quy tụ về một phán đoán chuẩn xác: "Vốn dĩ chính là cùng một âm thanh".
Những điều ấy đặt trong một bài viết tưởng niệm 80 năm ngày sinh của Tổng lý mang sức nặng ngàn cân, vượt xa những bài viết thông thường.
……
Trên các giáo trình văn học hiện đại và đương đại của các thế hệ mai sau, người ta sẽ miêu tả về Diệp Vũ như thế này:
[Trong giai đoạn từ năm 1977 đến năm 1978, Diệp Vũ bằng một chuỗi thực hành văn học mang tính tự giác cao độ, đã hoàn thành việc xây dựng nền móng cho bản đồ tinh thần của nền văn học thời kỳ mới.
Năm 1977, khi đa số các cây bút vẫn còn đang trong trạng thái quan sát ngập ngừng và mất đi tiếng nói, Diệp Vũ đã dùng tác phẩm "Người Chăn Ngựa" để ném viên đá dò đường đầu tiên cho nền văn học thời kỳ mới; tiếp đó, anh dùng câu thơ "Dùng đôi mắt màu đen đi tìm ánh sáng" để hoàn thành việc đúc kết triết học về cảnh ngộ tinh thần của cả một thế hệ; vào thời điểm khẩu hiệu "Cuộc trường chinh mới" được nâng tầm thành diễn ngôn của đất nước, bài văn thi đại học "Cống hiến cho bốn hiện đại hóa" của anh đã mang lại cách biểu đạt mang đậm dấu ấn cá nhân và giàu chất văn học nhất cho đại tự sự này; và trong bài tản văn "Nghe Băng" vào mùa xuân năm 1978, anh đã nắm bắt một cách nhạy bén mạch đập lịch sử của thời khắc "Kinh Trập", tôi luyện sự "tan băng" từ một ẩn dụ chính trị thuần túy trở thành một hình tượng văn học nghệ thuật đỉnh cao. Nó không chỉ là tiếng vang chuẩn xác nhất của phong trào giải phóng tư tưởng trong lĩnh vực văn học, mà còn là sự tự định danh mà lịch sử đã hoàn thành trên bình diện ngôn ngữ học.
So sánh với dòng văn học vết thương cùng thời kỳ, ngòi bút của Diệp Vũ ngay từ đầu đã vượt thoát khỏi hàng rào tố khổ thuần túy, thể hiện một sức mạnh kiến tạo lịch sử vô cùng trầm tĩnh và khoáng đạt. Nếu nói văn học vết thương đã phơi bày ra "nỗi đau thương" của cả một thời đại, thì thứ mà Diệp Vũ nắm bắt được chính là "nhịp tim" đập rộn ràng bên dưới lớp băng giá của chính thời đại ấy — từng nhịp, từng nhịp đập chưa từng vì giá rét khắc nghiệt mà ngưng nghỉ, đó chính là chứng tích lịch sử đáng tin cậy nhất về ý chí của nhân dân trong những thời khắc tăm tối.]
Bình luận0
Chia sẻ cảm nhận của bạn về bộ truyện này
Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận.