Trùng Sinh: Cơm Thơm Dẫn Lối Phu Lang › Chương 46
Chương 46: Gánh Nặng Thuế Đinh Và Phục Dịch
Chương 46· 3.238 từMiễn phí
Chương 46: Gánh Nặng Thuế Đinh Và Phục Dịch
"Dân không đấu với quan, chàng đôi co hống hách với người của nha môn chỉ tổ rước vạ vào thân thôi."
Hứa Hòa nhìn phu quân kéo dây cương, gương mặt không còn vẻ thảnh thơi, ung dung như lúc ở trên đường nữa mà đã xị xuống bực bội. Trong lòng cậu dĩ nhiên cũng chẳng ưa gì đám nha sai hống hách thúc giục thu thuế, nhưng cậu vẫn khẽ vỗ nhẹ lên mu bàn tay Trương Phóng Viễn, nhỏ nhẹ khuyên can trượng phu.
"Bọn chúng tính là thứ quan phụ mẫu gì chứ, thân phận thậm chí còn chẳng bằng dân áo vải đàng hoàng. Chẳng qua là quanh quẩn trong nha môn lâu năm, thấy bóng dáng quan huyện nhiều rồi đâm ra ảo tưởng tưởng mình cao sang hơn người, chuyên thói quát tháo bắt nạt bách tính lương dân."
Hồi trước người trong nha môn thấy hắn thân hình vạm vỡ, sức dài vai rộng, còn từng có ý định lôi kéo hắn vào làm nha dịch bộ khoái, đi áp giải phạm nhân, bắt bớ tội phạm hoặc đi đòi nợ thuê cho huyện nha. Nhìn bề ngoài thì có vẻ oai phong lẫm liệt ra vào chốn công đường, nhưng bổng lộc thực chất còn bèo bọt hơn cả tiểu nhị chạy bàn ngoài tửu lầu lớn, hắn thèm vào mà làm cái chân sai vặt ấy.
Hứa Hòa mím môi, lặng lẽ đưa mắt nhìn hắn.
"Được rồi mà, bụng dạ ta đâu đến nỗi hẹp hòi mà đi chấp nhặt tức tối với ngữ sai vặt ấy." Trương Phóng Viễn thấy phu lang nhìn mình thì vẻ bực dọc trên mặt tan biến, lại toe toét cười xòa.
Hứa Hòa thầm nghĩ, bụng dạ chàng mà không hẹp hòi thì trên đời này còn ai hẹp hòi nữa chứ?
Cậu bèn thở dài tính toán: "Nhà mình tổng cộng chỉ có hai miệng ăn, chắc cũng chẳng phải nộp bao nhiêu thuế má đâu chàng nhỉ."
Hằng năm cứ mỗi độ nha môn về thúc giục nộp thuế khóa là cả làng trên xóm dưới lại chìm trong bầu không khí ảm đạm u sầu. Đang yên đang lành bỗng dưng phải móc một khoản tiền mồ hôi nước mắt lớn nộp ra ngoài, mà đâu có giống như đi ăn cỗ ăn bàn nhà người ta: dẫu có mừng tiền mừng quà thì cũng được bữa tiệc rượu no say, chuyện trò rôm rả. Đằng này nộp thuế má triều đình hoàn toàn coi như mất trắng, nông dân quanh năm suốt tháng trông vào mấy đồng bạc còm cõi, thử hỏi có ai vui vẻ cho đặng.
Hứa Hòa sợ Trương Phóng Viễn trong lòng trĩu nặng lo âu, bèn cất giọng nửa đùa nửa thật trêu chọc: "Giá mà chàng cưới ta muộn hơn một chút, khéo lại tiết kiệm được luôn một phần thuế đinh của ta rồi đấy."
Trương Phóng Viễn nghe vậy liền cười toe toét: "Em không biết người ta có câu 'cưới sớm thì được hưởng sớm' à?"
Hứa Hòa đỏ mặt cạn lời: "..."
"Ba cái đồng thuế đinh của em có đáng là bao đâu." Trương Phóng Viễn lắc đầu nói: "Vả lại ta tự nguyện nộp cho em mà. Điều ta phiền lòng chính là mấy ngày nộp thuế má này cơ, cứ chờ mà xem, tám phần mười là rắc rối sắp gõ cửa rồi đấy."
Hứa Hòa hơi khó hiểu: "Sao lại thế hả chàng?"
Trương Phóng Viễn không nói toẹt ra ngay, chỉ vươn tay xoa nhẹ mái tóc mềm của Hứa Hòa: "Em không cần bận tâm, mọi chuyện cứ để ta gánh vác. Về sau rồi em sẽ hiểu ngọn ngành."
Hứa Hòa khẽ chau mày suy ngẫm.
Theo luật lệ của triều đình hiện tại, bách tính trong thiên hạ phải nộp thuế thân dựa trên số lượng nhân khẩu trong nhà. Trong đó, trẻ con từ ba tuổi đến mười bốn tuổi, không phân biệt gái trai hay ca nhi, mỗi năm đều phải nộp một khoản thuế gọi là "khẩu tiền", cố định ba mươi văn tiền đồng một người. Đến tuổi mười lăm thì được tính là người trưởng thành, tiền thuế thân hàng năm sẽ tăng vọt lên mức một "tính", mà một tính tương đương với một trăm hai mươi văn tiền đồng.
Bách tính phải nai lưng đóng thuế thân này cho tới tận năm năm mươi sáu tuổi mới được miễn giảm, điều đó đồng nghĩa với việc một người bình dân sống trên đời phải còng lưng gánh khoản thuế thân này suốt năm mươi ba năm ròng rã!
Đương nhiên, đây mới chỉ là mức thuế áp dụng cho dân thường áo vải. Nếu là những gia đình phú quý giàu sang có nuôi tôi tớ người hầu hạ trong phủ, thì thuế thân của số nô bộc đó sẽ do chủ nhà phải gánh chịu, mức nộp gấp đôi so với người tự do.
Nói cách khác, nhà càng giàu có lắm kẻ ăn người ở thì tiền thuế triều đình thu càng nặng.
Ngoài những thứ đó ra, chuyện ngày trước Hứa Hòa chưa xuất giá thường bị bà con trong thôn bóng gió chê cười rằng nếu không ai rước thì ở nhà phải đóng "thuế muộn chồng" cũng hoàn toàn dựa trên luật định rành rành. Triều đình vì muốn khuyến khích sinh sôi nảy nở, nếu nữ tử hoặc ca nhi từ mười lăm đến ba mươi tuổi mà chưa chịu gả đi, tuổi càng lớn thì mức thuế phạt nộp cho nha môn càng cao ngất ngưởng.
Bắt đầu từ năm mười lăm tuổi, mỗi năm thuế thân sẽ tăng dần đều, đến năm hai mươi hai tuổi thì chạm đỉnh điểm, có thể lên tới năm "tính" — tức sáu trăm văn tiền một năm! Sau đỉnh điểm đó thì mức phạt mới giảm dần, và chỉ khi qua ba mươi tuổi mới được triệt để xóa bỏ khoản phạt muộn chồng này.
Chính vì luật lệ khắt khe đó, những nhà đông con cái một khi con gái hay ca nhi vừa đến tuổi cập kê là cha mẹ đã vội vàng tìm mối gả đi cho rảnh nợ. Hơn nữa, người ta thường chọn gả con vào dịp đầu năm sau Tết để kịp thời trốn bớt một kỳ thu thuế, nên độ tháng ba tháng tư âm lịch hàng năm tiệc cưới tiệc hỷ nổ ra rầm rộ như nấm sau mưa.
Ngược lại, bên nhà trai đi cưới vợ lại chỉ muốn lần lữa sang tận sau tháng sáu mới rước dâu về, cốt để né kỳ thu thuế giữa năm cho bên nhà mình. Đôi bên cứ đùn qua đẩy lại như đá bóng, nhưng thường thì nhà trai khó mà thoái thác được, bởi dẫu sao cũng là đi hỏi cưới người ta, kì kèo mặc cả quá đáng chỉ tổ mất vợ.
Cũng chính vì gánh nặng thuế thân quá lớn, chuyện nông dân thôn quê nạp thêm thê thiếp hay mua nô tỳ hầu hạ là chuyện hiếm như lông phượng sừng lân. Nuôi thân mình và con cái còn chật vật đứt bữa, lấy đâu ra của nả mà gánh thêm miệng ăn chịu thuế cho kẻ khác.
Nhà Trương Phóng Viễn hiện tại chỉ có hai miệng ăn, tính ra thuế thân của hai người lớn là hai "tính", tròn hai trăm bốn mươi văn. Ngoài ra, triều đình còn đánh thêm một khoản thuế hộ tịch gọi là "hộ phú", mỗi hộ gia đình bất kể đông hay ít người, cứ có sổ bộ riêng là phải nộp hai trăm văn tiền một năm. Trừ phi là phường lưu manh không hộ tịch trôi dạt, mà kẻ không có hộ tịch thì chẳng phải chuyện nộp tiền là xong, nha dịch túm được sẽ tống thẳng vào đại lao tra khảo nguồn gốc ngay tức khắc.
Về đến nhà, Hứa Hòa lấy bàn tính ra gảy cành cạch, tính xong một hồi mặt mày cậu ỉu xìu như bánh đa nhúng nước. Toàn bộ số tiền lãi kiếm được ròng rã cả buổi sáng nay coi như trút sạch sành sanh vào hũ thuế, thậm chí còn phải móc thêm một khoản tiền tích cóp ra bù vào cho đủ!
Chỉ riêng hai khoản đó thôi đã mất đứt bốn trăm bốn mươi văn tiền đồng! Mà nhà cậu mới chỉ vỏn vẹn có hai con người!
Trước kia ở nhà họ Hứa, chuyện nộp thuế má đều do một tay Lưu Hương Lan trực tiếp đối chiếu làm việc với nha môn, cậu chỉ nghe loáng thoáng bên tai. Nay tự mình đứng ra quán xuyến gia đình, cậu mới thực sự thấm thía đây là một gánh nặng chi tiêu khủng khiếp đến nhường nào.
Trương Phóng Viễn nhìn phu lang ngồi cặm cụi đếm tiền mà khuôn mặt nhỏ nhắn xót xa không còn chút rạng rỡ nào, tuy rất muốn ôm dỗ dành an ủi, nhưng hắn vẫn phải thành thật nhắc nhở một câu:
"Chưa hết đâu em, tiền chuộc lao dịch em còn chưa tính vào đấy."
Hứa Hòa giật nảy mình ngồi thẳng tắp sống lưng: "Tiền lao dịch... lại tính thế nào nữa hả chàng?"
Trương Phóng Viễn từ tốn giải thích: "Con gái và ca nhi có thuế muộn chồng, thì đàn ông con trai đến tuổi sẽ có thuế lao dịch tạp dịch, luật gọi là 'canh phú'."
Theo quy định của triều đình, nam tử từ năm hai mươi tuổi (tuổi nhược quán) bắt đầu phải đi phu phục dịch cho triều đình.
Phục dịch chia làm ba loại: Loại thứ nhất gọi là "binh đồ", nghĩa là mỗi năm phải lên nha môn huyện làm công không công một tháng, chuyên làm các việc nặng nhọc như tu sửa thành quách, đắp đê ngăn lũ, xây cất công trình cho nha môn.
Loại thứ hai gọi là "chính tốt", đời người chỉ phải đi một lần, nhưng một lần kéo dài ròng rã suốt một năm trời, phải khăn gói lặn lội lên tận kinh đô sung vào hàng quân tốt phục vụ triều đình.
Loại cuối cùng gọi là "thú binh", mỗi năm phải lên ải biên thùy xa xôi trấn giữ ba ngày. Thời gian tuy ngắn ngủi, nhưng nơi biên ải lại phân bổ ngẫu nhiên theo lệnh triều đình, chỉ đâu phải đi đó. Nhà nào ở gần biên giới thì đỡ khổ, chứ ở xa tít tắp như vùng này thì đường đi lối về mất đứt một hai năm trời ròng rã, tiền lộ phí đi đường tốn kém khôn xiết, lại trễ nải toàn bộ việc đồng áng mùa màng.
Vì vậy triều đình cũng mở ra con đường "khoan hồng": muốn phục dịch gần nhà thì phải đút tiền cho quan nha sắp xếp; còn nếu dứt khoát không muốn đi tha hương chịu khổ thì nộp tiền chuộc dịch, triều đình sẽ lấy số tiền đó thuê mướn kẻ khác đi thay, mỗi năm ba trăm văn cho suất thú binh.
Lâu dần, vì thuế thú binh có thể chuộc bằng tiền, nên hai loại phục dịch kia cũng biến tướng thành nộp tiền thế chân: chuộc một kỳ "binh đồ" mất một "tính" (một trăm hai mươi văn), còn chuộc "chính tốt" mất hai trăm văn.
"Triều đình chẳng thèm tính theo ngày sinh nhật của từng người đâu, cứ hễ bước sang năm hai mươi tuổi là lập tức bị ghi tên vào sổ đinh phục dịch. Năm nay ta vừa tròn hai mươi tuổi, thế nên cũng bắt buộc phải nộp tiền chuộc dịch."
Trương Phóng Viễn tủm tỉm cười nhìn Hứa Hòa: "Dĩ nhiên, nếu em tiếc tiền không muốn nộp thì cứ để ta khăn gói đi phu phục dịch cũng được mà."
Hứa Hòa liếc xéo hắn một cái sắc lẹm: "Nếu chàng đã tha thiết muốn đi phu khổ sai như thế, thì ta xin phép giữ lại số tiền chuộc dịch đó nhé."
"Ấy đừng, đừng mà!" Trương Phóng Viễn vội vàng chắp tay xin tha. Lên huyện thành làm phu thì còn đỡ, chứ lỡ bị bắt đi thú biên hoặc ra kinh đô làm lính, chẳng biết năm nào tháng nào mới lết xác về được, mà có giữ nổi mạng về hay không còn là chuyện chưa biết: "Em nỡ lòng để ta đi xa, nhưng ta thì làm sao nỡ xa phu lang bé bỏng của mình cho đặng."
Hứa Hòa khẽ bật cười, hỏi tiếp: "Thế đợt này nha môn bắt chàng đi loại phục dịch nào?"
"Cái này ta cũng chưa rõ, phải đợi nha dịch mang sổ bộ tới đối chiếu mới biết được. Mỗi năm nha môn về giục thu hai đợt, đợt đầu vào đầu hè này, đợt sau vào mùa thu sau vụ gặt. Các suất phục dịch sẽ luân phiên nhau, quan chủ bộ sẽ ghi chép rành mạch."
Hứa Hòa gật đầu thở dài. Sưu cao thuế nặng trĩu vai, cuộc sống của người dân trăm họ muôn vàn cơ cực. Thời buổi này dẫu sao vẫn còn là cảnh thái bình thịnh trị, chứ gặp phải những năm đao binh loạn lạc, thuế má tăng vọt, lính tráng bị bắt bớ hà khắc thì cuộc sống mới thực sự là địa ngục trần gian.
Mấy tên nha dịch đi dọc theo con đường lớn của thôn, chẳng mấy chốc đã tiến vào cổng nhà họ Trương.
Hứa Hòa bước ra đon đả chào hỏi: "Dạ thưa quan sai, tiền thuế má nhà cháu đã gom góp chuẩn bị sẵn sàng cả rồi ạ. Chỉ không rõ trượng phu nhà cháu đợt này phải gánh loại phục dịch nào ạ?"
Mỗi lần về thôn giục thu thuế má quả thực là một cực hình đối với đám nha sai. Lúc này trên huyện nha công việc bề bộn ngập đầu, về làng thì gặp cảnh nhà nghèo không có tiền đóng thuế nhiều như cá dưới sông, van xin lạy lục, khóc lóc thảm thiết, quỳ lạy đủ kiểu khiến đám nha dịch dẫu tính tình có nhẫn nại đến mấy cũng phát bực mất hết kiên nhẫn.
Mục đích của bọn chúng không phải là thị uy làm màu, mà là thu cho đủ chỉ tiêu thuế má mang về nộp lên quan trên. Thế nên gặp được những gia đình biết điều, tiền bạc chuẩn bị chu tất như nhà Hứa Hòa, giọng điệu hỏi han lại lễ phép nhã nhặn, bọn chúng nghe mà mát cả ruột gan. Thái độ hống hách lúc ở nhà họ Hồ ban nãy lập tức dịu hẳn xuống:
"Trượng phu ngươi là Trương Phóng Viễn đúng không? Năm nay vừa tròn hai mươi tuổi. Đợt đầu năm này bắt đầu từ suất 'binh đồ', cuối năm sau vụ thu hoạch sẽ tới lượt 'chính tốt'. Thế nhà ngươi chọn nộp tiền chuộc dịch hay là để người đi phục dịch?"
Hứa Hòa đáp gọn gàng: "Dạ, nhà cháu xin nộp tiền chuộc dịch ạ."
"Vậy đợt này nhà ngươi phải nộp tổng cộng năm trăm sáu mươi văn tiền đồng."
Hứa Hòa mở bọc tiền đã xếp sẵn, lấy thêm một xâu một trăm hai mươi văn tiền chuộc dịch đặt lên bàn, tổng cộng bốn xâu tiền đồng sáng loáng. Tên nha dịch nhấc từng xâu lên cẩn thận đếm đi đếm lại ba lần, sau khi đối chiếu chuẩn xác không thiếu một đồng lẻ, gã liền lấy bút lông chấm mực đỏ đánh dấu rõ ràng vào cuốn sổ bộ mang theo.
Tên nha dịch gấp sổ lại dặn dò: "Đến cuối năm nếu cũng không muốn đi lính chính tốt thì liệu mà chuẩn bị tiền sớm như đợt này nhé."
"Dạ vâng. Mời các vị quan sai uống chén nước chè xanh giải nhiệt rồi hãy đi ạ."
Tên nha dịch xua xua tay, tuy cổ họng đã khô khốc khát cháy nhưng không dám lười biếng trễ nải, chỉ tiêu quan trên giao xuống đè nặng trên vai: "Bọn ta còn phải thu thêm hai nhà nữa mới xong góc này, trời sắp tối rồi không dám nán lại lâu."
Hứa Hòa liền không giữ khách nữa, mấy tên nha dịch lục tục kéo nhau sang nhà họ Trần ở cách đó không xa.
Đứng từ xa còn nghe thấy tiếng hai tên nha dịch cằn nhằn với nhau: "Giá mà nhà nào trong làng cũng nộp tiền nhanh thoăn thoắt như nhà này thì bọn mình đỡ khổ bao nhiêu, chỉ ba ngày là gom đủ chỉ tiêu cho quan huyện."
"Mơ hão vừa thôi! Có công việc béo bở nhẹ nhàng thế thì đến lượt hai thằng mình được giao đi chắc!"
Hứa Hòa đứng nhìn đám nha dịch bước hẳn vào trong sân nhà họ Trần xong xuôi, lúc này mới quay vào khép chặt cổng gỗ lại. Trương Phóng Viễn ban nãy bị cậu bắt ngồi im trong buồng cạo lông lợn, sợ hắn bốc đồng ra ngoài chạm mặt lại chửi nhau to tiếng với nha dịch.
"Bọn chúng đi rồi à em?"
"Đi hết rồi chàng."
Trương Phóng Viễn buông chiếc móng giò vừa cạo sạch bóng lông xuống chậu nước: "Chưa kịp hỏi xem bên nhà tứ bá có đủ tiền nộp thuế má đợt này không nữa."
Hứa Hòa đáp: "Bên nhà tứ bá chỉ có thêm mỗi Hiểu Mậu đệ ấy, mức nộp cũng chẳng chênh lệch với nhà mình là bao đâu."
Trương Phóng Viễn kỳ thực cũng chỉ buột miệng hỏi băn khoăn thế thôi. Dòng họ Trương gia ở trong làng Kê Cửu này vốn thuộc hàng khá giả bậc trung, các chú các bác nhà hắn không có ai nghèo đến mức không móc nổi tiền nộp thuế. Có chăng là bên nhà đại bá đông con trai con dâu nên số tiền thuế phải nộp là nặng nhất. Nhưng người đông thì sức dài kiếm được nhiều tiền, đại bá tuy ngoài miệng hay than nghèo kể khổ, chứ thực chất chẳng bao giờ thiếu tiền nộp thuế cho quan lại.
Nhưng cũng chính vì ai nấy đều biết họ Trương là dòng họ có của ăn của để trong làng, nên mỗi mùa thu thuế đến, những nỗi phiền toái kéo theo sau lưng lại càng nhiều hơn các nhà khác.
"Hòa ca nhi này, tối nay em đừng nấu canh cá nữa, làm tạm bữa cơm đạm bạc rau dưa qua bữa thôi. Với lại mang mớ lòng lợn vào trong buồng kín mà cọ rửa sạch sẽ, đợi đến nửa đêm hãy nhóm lửa kho nhé."
Hứa Hòa nghe vậy ngơ ngác chưa hiểu hết ẩn ý sâu xa của trượng phu, nhưng cậu vẫn ngoan ngoãn nghe theo lời hắn dặn.
Mãi cho đến tận đêm muộn, khi ngọn gió đêm se lạnh thổi qua rặng tre xào xạc, màn đêm đen đặc bao trùm khắp xóm làng, cậu mới thực sự vỡ lẽ vì sao Trương Phóng Viễn lại dặn dò mình cẩn trọng đến như vậy.
Bình luận0
Chia sẻ cảm nhận của bạn về bộ truyện này
Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận.