Chương 37

CáiUr7O gọixWRV làdLWm Xí hào, chính là lều thi nằm sát ngayOFRf cạnh hố xí của trường thi, là vị trí tồi tệ và xúitw9r quẩyL9bo bậc nhất trong toàn bộ trường thi.

Các sĩ tử đi5q4K thi sợ nhất là bốc phải5vsw Xí hào. Phàm là nhữngaV45 ai ngồi phải vịlxbV trí này, mười người thìNVv2 có tới tám chín người thiJRmy trượt.

Thử nghĩ mà xem, khi ngồi vắt óc làm bài thi mà xung quanh từng đợt mùi hôi thối nồng nặc xộc vào mũi, làm sao còn tâm trí đâu mà suy nghĩ chữQPzQ nghĩa,n0Zm không bị hun0Yzj cho ngất xỉuJGer tại chỗ đã là may mắn lắm rồi.R3bt

Bốc phảiWMZk Xí hào, hoặc làGKpE do số đen tận mạng,D0md hoặc làpBUe có kẻ cố tình giởF6lz trò hãm hại sau lưng.

Giờ thi đã cận kề, Trần Nghiên không có thời giandUxn để suy nghĩuQ4p vẩn vơ. Cậu liền lấy tay áo bịt mũi miệng,4l1I dùng khăn lau sạch sẽ chiếc bàn ghế gỗ đã cũ kỹ, rồi lấy chặn giấy đè ngay ngắn quyểnzP6X thiy7Ox lênPGMq mặt bàn.

Cậu vốn địnhF491 nhắm mắt nhập định để đánh lừa khứu giác, coi như không ngửi thấy mùi xú uế xungUzHM quanh,ZXJX ngặt nỗi tâm tính tuzWRN luyện chưa đạtzFk0 đến cảnhWcBY giới tốiBJX3 thượng, căn bản không thểCp59 làm ngơ trước ngoại cảnh bên ngoài.AkA7

Trần Nghiên dứtsQY0 khoát lấy miếngcDyH vải bọc bánh nướng ra bịthqly chặt lấy mũi và miệng, như vậy mới cảm thấy dễ thở hơn đôi chút.

Xem ra18Mq chỉ còn cách đánh nhanh thắng nhanh,Tqwi làmkU6E xong sớm để rời khỏi cái chỗ quỷdmNA quái này!

Kỳ Huyện thí tổng cộng thiFXiK năm đợt, mỗi ngày thi mộtL04Q đợt, sáng sớm tinh mơ bắt đầu làm022r bài, hoàngQ4Eu hôn buông xuống là thu bài, lấyTuy3 quy chuẩn khôngaQ5w thắp nến ban đêm làm chuẩn.

Khi trời vừaswBz sángigTw rõ, tiếng khánh mâyRjP3 vang lênvQ8F giòn giã báo hiệu toàn trường thipDHy giữ trật tự nghiêmJKkk trang, đợtSnQk thi đầu tiêncuHV của kỳ Huyệnj8FG thíYcKA chính thứcXvkb bắt6dTq đầu.

Nha dịch giơ cao bảngZeqC đề thi đixtIC diễuVZxr hànhYmHN qua từngrFbz dãy lềuq69x thi.HO1B

Khi điQMxY ngang qua lều thi của Trần Nghiên,moKO lông mày tên nhasDHT dịch nhíu chặtvhK5 lại, suýt41Hl nữa đưa tay lênrLuI bịt mũi. Nhận ra hànhSZsC động thất thố, gã liềngA31 nín thở thậtHZT5 sâu, chỉ đưa ánh mắtdADV đầyT8Pa vẻ thương hại nhìn Trần Nghiênc9P1 một cái.Ksyf

Đợi khi Trần Nghiên chépiHAi xong đề bài vàoRQtD giấy nháp, tên nha dịchOqQI gần như co giò1QYw tháo chạy thụcjVmV mạng khỏi khu vực đó.

Trần9vJ7 Nghiên đổxv0X nước sạch vào nghiên mực, cầm thỏi mực chậm rãi mài mực, ánh mắt lại chăm chú nhìn vào dòng đề bài vừa chép lạizhBA trênqGhT giấy.kKpR

"Học nhi bấtyClt tư tắc võng."vQne

Câua2co này1byy trích từ thiênxWaE 《Vi Chính》 trong sách 《LuậnmxRh Ngữ》.YNQs Việcr2m3 trực tiếp lấyzwvs mộtNd72 câu ngắn trong Tứ Thư ra làm đề bàiBAHK được gọiNEQz là "Tiểu đề", có thể coi là dạng đề tương đối đơn giản, dễ nắm bắt.

Sau bao nhiêu năm khoa cửv1rc phát triển, dạngqNH3 đề tiểu đề đơn giản này phần lớnrUjY chỉ còn xuất hiện ở kỳ thi cấp Huyện thí mà thôi.

Rất nhanh sau đó, nha dịch lại giơ bảng đề thi thứ hai đi ngang qua.

Đề thi thứYy7V hai chính là đề8bNa Ngũs50f Kinh.

Triềut0nn Đại Lương giữ nguyên quy chếWeWz của tiềnNbLZ triều, giới sĩ tử đều chọn một bộeoIO kinh sở trường trong Ngũ Kinh đểudfn chuyên tâmPJn7 nghiênnULK cứu sâu,Baa5 bốn bộ kinh còndeSL lại chỉ cần đọc hiểu thấuybwc đáo28XW là4TS5 được.

Khi điwcyb thi khoa cử, sĩ tử sẽKjJk căn cứOBXx vào bản kinhABRV của mình mà chọnbWEh đề thiy0MS tương ứng để làm bài.gbgs

Đề thi thứZSzy ba làMrZb một bàio2oj thơ "Thí thiếp" theo thể ngũ ngôn bát vận.

Thi khoaUdBm cử không thi làm thơ tự do, nhưng60N5 bắt buộc phải thihE2O làmVA2L thơdTdh thí thiếp.

TuyEUUg nhiên yêujUKQ cầu của6RH5 thơ thí thiếp không quá khắt khe,tCL0 chỉcto7 cần gieo đúng vần,q5co câu đối ngẫu chuẩn chỉnh, tuân thủ nghiêmXWwW ngặt luật bằng trắc, câu từ có chút văn thái và ýsIr5 cảnh nhất định là đạt yêu cầu.

Những quy tắc niêm luật này đối vớiVnEp Trần Nghiên mà nói chẳng khác nào từng9lAf công thức toánqu30 họcrfBK mẫuYH8s mực, sombqN với việc làmqDiY thơ tùy hứng bay bổng không mục đích thì0Ud7 dễ dàng hơn gấp bộiSdrZ lần.

Dương phu tử chỉ cần dành một tháng trướckfMi Tết để đặc huấn làm thơ thí thiếpP2tf cho Trần Nghiên, cậu6s3R đãuE2r cóIhEg thể viết rakTIt những bài thơ đúng quy chuẩn, ra dáng ra hình.

Sauhw1Q khi chép xong cả ba đề thi vào giấy nháp, khắp trường thi ngoại trừwN9M tiếng bướczPIh chânbSdG của nha dịch tuần tra4XVI ra5JlG thì không còntfca mộtgs7R tiếng động nào khác.

Bên lều thi cáchXNfw vách đãWmSW truyền đến tiếng sột soạt của tayCJ1F áo cọ xát vào8lTG trang giấy,uyVp rõ ràng là thí sinh bên cạnh đã nóngYcnp lòng đặt bút làm bài.

Trần Nghiên không vội vã hạN97g bút, màyyvW chăm3LMc chú nhìn đề bàiRGdN đểRabX suy ngẫm mạch văn.

"HọcCOtf nhi bất tưN6Kn tắcxqMv võng" cóIMfO nghĩa là nếuejMY chỉ biết vùiYiTp đầuk5rE học vẹt0G8F mà không chịu suy ngẫm, ắt sẽ rơiT0lv vào cảnh8jF7 u mê, mù mịt.

Đưa câu nàyIwOZ ra làm đề thi HuyệnsJ29 thí, chứng tỏ vịmRdi quan Huyện tôn đại nhân này đang muốn gửi gắm tâm ýL7GC khuyến3fCv học, chấn hưng việc học hànhebGh trong huyện.ky8G

Khoa cử cũng là66Jh một trong những tiêu chí quan trọng để3g8x triều đình đánhfoBG giáAT27 thành tích chính trị của quan lại địaM8B6 phương. Trước đóLKX8 huyệnCDDB Bình Hưng vừa xảy ra "vụjTIW án gian lận thi cử", vị Tri huyện tiềngSsb nhiệm bị bắt tống giam, kỳ1iro thi khoa cử nơiiqQ1 đây chắc chắn đang bị vôuVWZ số con mắtW43Y ở cấp trên dòm ngó.OdXO Nếu vị quan kế nhiệm có thể làm thay đổi hoànqeZ9 toàn phong khí thiBjva cử củaGwaJ huyện nhà, bồi8uOI dưỡng được nhiều sĩ tử đỗ đạtbNqJ công danh, bản đánh giá thành tíchLJ5e cuốiFyxn năm ắtF0i5 sẽCdB2 đạt loại ưu tuyệt đối, tiềnntAk đồ chốnZZFY quan trường từ đó sẽ rộng mở thênhPfBF thang.

Xem ra vị53hf Huyện tôndtlJ đạia3th nhânlBuv đươngqCx7 nhiệmZJeG này là một người cóO76d chí tiến thủ rất lớn.

Trần Nghiên suy ngẫm7imB chốc lát, trong đầu đã định0jRK hình xonga2Tf kết luận.t1Ib

Đã là Huyệnk5TH tôn muốn khuyến học, vậyh9e0 thìLL5E cậu sẽ tập trung luận bàn thật sâu về việc đọc sách, nâng tầmpk1z quan trọng của việc họct8qi kếtOqcd hợp với tư duyF00U lên tầmW9WZ cao mới, caor2ro mãigErA khôngiliE ngừng!

Trần Nghiên nhấc bút lông, viếtkRrc lên giấyQVwz nháp câu Phá đề mở màn:

"Duy học nhivc2y bất cầuOxOV chưOS5J tâm,0b4j tắcma51 hônvT7O nhi vôIMwD đắcUwcS vu kỷ."Kb6I (Chỉ học mà chẳng suy xét nơi tâm, ắt mờ mịt màQaTY khôngUUn3 thu hoạch được gì cho bản thân).

Sau khi phá đề xong, cái hồn và tông giọng chủ đạo của cả bàiDoFC văn bát cổ đã được định hình vững chắc.

Trần Nghiên tiếpXGSA tục đặt bút viết phần Thừa đề:

"CáiOwKj học quý hồ tư dã, bất nhiên, ninh năng miễn phu võng chi thất tai?Hc9S Tích thánh nhân ngôn thử chi ý vị..." (Bởi việc học quý ởtYfm chỗ suy ngẫm, bằng không, sao tránh khỏiOr9W cái vạ mờ mịt u mê? Xưa kia bậcQOaG thánh nhân nóiSxH3 lời này ýoeF8 là...).

Phần tiếp theo, chỉWtNq cần lập luận chặt chẽ, tự chứng minh lý lẽ củaalzr mình là bài văn sẽ hoàn chỉnh.

Việc ngày ngày không ngừng vung bútOYcP luyện tập giúp tốc độ viết vănUpzr củaRhEi Trần Nghiên nhanh đến kinh ngạc, cậu gần như một hơi viết xong trọn vẹn cả bài văn thứsG2Q nhất.

ViếtDTLH xong, cậu nhẹ nhàng thổi cho ráoEaL8 mực rồi đặt sang một bên,yMVK bắt đầu xem xét đề thi thứ hai.tv21

Đề thi thứKfG5 haiEcXY trích từ sách 《Xuân Thu》:ysvb "Tề sư phạt ngã"Q15B (Quân Tềtwqw đánh4NOZ nước ta).

Quân TềFi19 đánh ai?

《Xuân Thu》 là bộ sửl1Wy doyHqi nước LỗQpui biên soạn, đứng từ góc nhìn của nước Lỗ để ghi chép sự kiện lịch sử, nên mới xưngGyVh là "Ngã" (ta).

Vì sao lại đem quânr0KQ đánh? Nước Lỗ đãWyWe ứng phó ra sao? Câu chuyện đó mang lại lời cảnh tỉnh sâu sắc nàoY6GK cho hậu4WPm thế?

Trần Nghiên74Ec bóc tách đềVCkc bàiU4QQ thành839Z từng câu hỏi nhỏ, sauhymf đó tổng hợp, xâu chuỗi cácOT4z luận điểm lạiV1Dh vớicjYI nhau, khungFmFq sườn của bài văne4qT lập tức hiệnHTFL rõ mồn một trong đầu.

SauZefk khi đã phác thảo xong bài văn trong bụng,rNrq cậu liền nhấc bútK1zm viết một mạch lên giấy.zzOt

Kỳ Huyện thí thí sinhuSEr đông đúc, bài thi gửi lên nhiềuTWbt vô kể, quan Huyện tônvWji tuyệtHbOF đối không1fa4 có đủ8ju7 thời gian để đọc hết toàn bộ. BởiqxjB vậy Huyện thí3VAq chúOmVS trọng nhấtFSN6 làvZbg bài3onE vănzgdw Tứ Thư ởlCMx đợt thi đầu tiên.

Hầu hết các sĩ tửfEwD đều6ddx sẽ dồn toàn bộ tâmevQh lực vào đề thi Tứ Thư đầuzuXi tiên đểr86c mài giũa từng câu từngQSZt chữ, còn bài thi Ngũ Kinh thứ haiIHAd chỉ cần câuSMf1 cú trôiuvFl chảy,CBJY gomqQmc đủ số chữ theo quy88OB định là được, đằng nào quan Huyện tôn cũng chẳng thèm ngóG8E2 ngàng tới.

Thế nhưng Trần Nghiên tuyệt đối không9gWn cho phép bảnRTRw thân lườiMVnr biếng, cẩuaiUb thả ở điểm này.

Huyện9dGU thívIPa dẫu không coi trọng đềW4Kv Ngũ Kinh, nhưngmBX5 còn các kỳ Phủ thí, Viện thí, hay thậmnPe1 chí làikEW Hương thíLRQi phía sauTt41 thì sao? Triều đình cũng có thể ngó lơ đượcLOpB hay sao?

MộtQfkm khi đã hạ bút viết, cậu nhất định phải dốc toàn tâm toàn lực.

ViếtXfZd xong bàiPEa6 thứ hai,lw6E cậu cảm thấy có chútMt7H mệt mỏi rã rời. NhìnEiKE lại canh giờ,4tmi lúc này đã gần tới giờm56J Ngọ, trong trườngcUSq thi đã có lác đác vài thí sinh lôi đồ ăn mang theo raF90L gặm.

Trần Nghiên liếc nhìn chiếc bánhB8G4 nướng bọc trong giỏ thi, tay vừa định thò ra3tNC lấy, nhưngFWqt mùi hôi thối nồng nặc quanh quẩn nơi chóp mũiraVH lập6s62 tứckQ2M làmUk9k cậu mất sạch cảm giácWv8j thèm ăn, đành rụteZtd tay trở lại.

Vừa rồi mải mê tập trungYhUN viếtR3lD văn nênaZL0 không để ý, giờ đây vừa thả lỏng tinh thần, mùi4uAT hôi thối xộc tới6WUo khiến cậu buồn nôn muốn mửa hết toànviL2 bộ đồ ăn sáng9vvf ra ngoài.

Trần Nghiên hết thấy đóigKXQ bụng, tinh thần lại tỉnh táo hẳn lên. Cậu lập tức cầmdnnF bàiE59g văn thứ nhất lên rà soát lại cẩn thận, cân nhắc thêmkVxE bớt từngkkVZ từ ngữ cho thật đắt giá.

Chỉnh7yxL sửa xong xuôi,cCzU cậu lại đọc thầm lại hai lượt, sau khi xác nhận không còn bấtNc9x kỳ sai sót nào mới cẩn thậnZPub nắn nót chépZJIq lại8hrG vàoJR6H tờ giấy thi chính thức (trìnhbdEq văn chỉ).

Làm xong bài thơyTGL thí thiếp, cậu mới quay sang sửa chữa bài vănvnxJ Ngũ Kinh thứ hai. Sau khi chép bài Ngũ Kinh vào giấy thi xong xuôi,dUXy cậu mới quay lại xem xétOZPi bài thơEYa5 thí thiếp.lRJO

Trần Nghiên trong lòng khá chêJkNf bai bài thơ thí thiếp củazJkb mình, ngặt nỗi đây đãSTpE là trình độ đỉnhGvy0 cao nhất của cậu ở thờiOVOR điểm hiệnuuOv tại rồi, đành phảiTeuc chấp nhận.2L4J

Cái gọi là thước có chỗ ngắn tấc có chỗ dài, cậuOVoO phảiKzgp học cáchKNq0 chấp nhận sở đoản của bản thân.

Tự anhM14 ủi mình một hồi, nhìnZxdm lạimprD bàimCl9 thơ thí thiếp vừa làm, cậu lại thấy dường như cũng6TDY không đến nỗi nào, liền hứng khởi nắn nót chép nốt vào quyển thi.

Ngước nhìn sắc trời, lúc này mới vừa qua giờ NgọG9WN một chút.

Dưới cái nắngKbEB ban trưa gay28l5 gắt,QPUT mùieag7 hôi từ hố xí bên cạnhtFK6 càng bốc lên nồnglT31 nặc khủng khiếp. TrầnZv67 Nghiên không4PQ2 thểLH8W nàofxej chịu đựng thêm được nữa, liền dứt khoátYAGj đứng dậyhscm cầm quyển thi bước lên nộpEyS3 bài.

VịSl7j quan phụCsPE trách thu quyển thi là một vị học quan của huyện học. Nhìn thấy Trần NghiênhBVS bước lên nộp bài, ông theo bản năng liếc nhìn chiếcwKmB đồng hồ nướcnBIl (lậu khắc), phát25DM hiện lúc này mới chỉ vừaJqJ9 chớm sang giờ Mùi.

Các kỳ Huyện thí hàng năm, những thí sinhqE3i muốndFHy nộp bàilazD sớmQaCo để lấyJ7Xq may không phải làVyBM hiếm, nhưng nộp bài sớm đến mức kỷ lụcQlQ7 như thếRJXl này thìcreH quả thực là lần đầu tiên ông mới thấy.

Vị học quan trong lòng dâng lên mối nghi hoặc,vDYl liếc mắt kiểm tra họ9cSh tên, quê quándXNN trên quyển thi, thấy khônggZcm có vấn đề gì liền bảoIbjA nha dịch dẫnHUdM Trần Nghiên ra khuQD45 vực cổng Long Môn đứngnIQB chờ.

Theo quy định củaGPAJ trường thi, phải gom đủUMVv mười thí sinh nộp bài thì mớiAQRe được mở cửa9ssK Long MônnAYh choQ56n ra ngoàiKT84 mộtIxnS lần.mkdf Trần Nghiên chỉ đành đứng phơiEcYJ mình dưới trờiy6h3 nắng chang chang,ZRZW thầm mong sao có ngườiQOkC nộp bài thật nhanh.

Bụng cậu bắt đầu cất tiếngYNtO réo "ùng ục" biểu tình.DKY0 Ánh mắt Trần Nghiên dừng lại ở chiếc bánh nướng thơm phức trong giỏ thi.

Chiếc bánhsNO1 này là do Liễu thịQqmB đích thânxXad ránmPJ2 hôm qua. Sợ con trai bị đói, bà đã dùng bột mì trắng thượngcvJq hảo hạng, lạiI5Tv cho rất nhiều dầu rán vàngsH3a ươm hai mặt.

Thế nhưng cứ mỗi lần nhìn thấy4XxV chiếc bánh,LBpj Trần Nghiên lại như ngửi thấy từng đợt mùi hôiHl6F thối nồng nặc ban nãy, thà chịu đói chứ nhất quyếtDkom không chịugwmF nuốt chiếc bánh này9VFl vào bụng.

Đứng chờyciC ròng rãOhjs suốt nửa canh giờ trôi qua, TrầnFWZi Nghiên đói đến mức haitcvh mắtQCDV hoa lên,xDTj đom đóm baywD3S đầy trời. Đang lúc cậu suy tính xem cóMZTP nên vứt bỏ1wzf hết thể diện của kẻ sĩ để ngồi bệtMnJ8 xuốngoWXS đất nghỉ chân hay không,WhI8 thì cuối cùng phíaiGdA sau cũng có ngườigmGi bước tới.