Chương 58

Ở triều đại Đại Lương, thanh danhFrrZ củameyP người đọc sách vô cùng quan trọng, một khiP9t3 bị819C vấy bẩnLExl thì cả đời nàyTcYn coi như hết34Vx đường tiếnmtyQ thân chốnwLBQ khoa cử.

VươngoVIH tri phủihid nghĩ lại việc ban đầu Trần Nghiên chỉ áp giải ả Noãn Yên lên quanskPF tốDDul cáo0DGK tội vu khống, còn chuyện dính líuQzkV đến nhà họ Cao4f1c hoàn toàn là do6l0U ả Noãn YênlYW9 tự miệng khai ra, có lẽ trước đó đứa nhỏ này thực sự không hề hay biết gì.FE6W

Vẻ mặt Vương tri phủAHah dần hòaaYBK hoãn trở lại, ôn7JRW tồn nói: "Đã như vậy, hãyvBB4 về chuẩn bị cho thậtsGqq tốt kỳ Viện thí sắp tới. Nếu kỳ Viện thíuAsF lần này con có thểUEsY thi đỗ, con sẽLaAJ chính thức trở thành Sinh viên, bản quan có thể giúpLGwd connmwy một suất vào thẳng Phủ học đểB54T đọc sách."6Hrr

Theo quy chế, sau khi thi đỗsmWz Sinh viên thì phải vào học tại cácvYNL trường quan lập.kiYC NhữngBC4y người cós9VA thứ hạng cao trong kỳ Viện thíJhEN sẽ được tuyển vào Phủ học, còn nhữngBWbV ngườiYEBI xếp thứ hạngTDMT thấp hơn9Nkm thì vào Huyện học.

Lời hứa hẹn nàynk02 của Vương tri phủtwQZ đồng nghĩa vớiNgYq việc bấtY6Jt kể kết quả Viện thí của Trần Nghiên ra sao, chỉ cần đỗ Tú tài làlrNy cậu chắc chắnC1Fc sẽ có một suất bướcAkh6 chânfaXP vào PhủKOBu học.

Đây quả thực là sự16ST ưu ái, nângP62K đỡ vô cùng to lớn dành cho Trần Nghiên.

Các vị phu tử giảng dạy tại Phủ học đều là bậcSRpc Cử nhân, thậmPKGh chí có cảIEVd Tiến sĩ xuất thân, trong khi ở Huyện học phần lớn chỉ làypGD các vị Lẫm sinh, trình độ học vấnXBU8 giữa haiHUDv nơi quả thực không thể nào so sánh được.

Không chỉ có độin00z ngũ phu tử giỏi, kho tàng sách vở lưu trữ ở Phủ học cũng phong phú vượtpTxt trộiwRcj hơn Huyện học rất nhiều lần.

Khoa cử của Đại Lương tuy thi chủ yếu về Tứ Thư Ngũ Kinh, nhưngE6mt sĩKy95 tử không thể nào chỉ cắm đầuVve6 đọc mỗi TứUM3Q Thư Ngũ Kinh. MuốnTBry bài văn của mình có chiều sâu và lập luận sắc bén, bắtVuBq buộc phải đọc rộng hiểu nhiều, các loại điển tích điểnYT6T cố lịchn4cs sử phảimyGl nắm vững trong lòng bàn tay.

Đọc sách, đọc sách, nếuLN2J lượng sách đọc vào không đủ nhiều thì tài năngln8A văn chương lấy đâuQSkN ra mà phát tiết?

Con em nhà nôngaFCB làm sao có đủ tiền bạc để mua ngần ấyWtXa sách quý, chỉ có con đường bước chânJSH3 vào trường quan lập thì mớiwUhC có cơ hộiLClR tiếpLLT2 cận vớixH5p kho tànggLqw sách đồ sộy9dL ấy.LQ2X

Kẻ không quyền không thế bắt0eEy buộc phải thi đỗ Sinh viên mới được vào trường quan lập, mà trước khi thành Sinh viên lạibfG4 phải vượt qua ba cửa ải thi tuyển cấp cơ sở. BaVKqS cửa ải gian nan này đã đủ sức chặnpZak đứng bướcbmDe chân của tuyệt đại đa sốMYPJ con em nhàPeqA nông nghèoqI56 khó.

Muốn lấy3Ojv sức của mộtIDtR cá nhân đơnInNI độc để chống lại bề dàyrFGx tích lũy cả trăm năm của các danhjfNT giajBhA vọng tộc, đóApBR phải là bậc kỳJ3QG tài xuất chúng kinh thiên động địa đếnXTLa nhường nào.

Vương tri phủ hứaWjKm hẹn cho TrầnDrDo Nghiên vào Phủ học, chínhzbor là trao tặng cho cậu một nguồn tài nguyênyHGU học tập vô cùngrqzM quýI7tC giá.

Trần Nghiên6wlH nghe xongHlDy chẳng khác nào được tiêm mộtT320 liều thuốc bổ đầyyD1U phấn chấn.

Sau sự1IVC việc ầm ĩ ngày09Py hôm nay, nhà họ Cao bắt buộc phảiJeS4 thu mình ẩn nhẫn, trong mộtYKaH thời gian ngắn chắcNJSP chắn sẽ không dám manh động ra tay với cậu nữa, cậu hoàn toàn97Rh có thể yên tâm dốcad4C sức dùi mài kinhyT8v sử.Wff8

ThếJrl4 nhưng cứ mỗiYck9 lần nghĩNJV0 đếnaOKn túi tiền rỗng tuếch của91yW mình, trong lòng Trần Nghiên lạiQbOG thấy lạnh ngắt như ngâm trong nước đá.

Chi phí cho kỳ Phủ thí lần này quá đỗi tốnpESS kém,FHzv mà kỳ ViệnCnjL thí sắp tới chắc chắn chi phí cũng chẳng1w0u hềibr4 kém cạnh chút nào.nm52 Chuyến này trở4nkl về5nTz nhà, cậu phải tranh thủ dốcMPnj sức8sat kiếm tiền mới được.FbnT

Ngày thứ hai sau khi phát án,qEid thầy trò Trần Nghiên liền trảZ3Fz phòng trọ, vội vãkJAP lên đường trở về làng.bZ0E

Lúc này đã quabqdT mùa vụ gặt hái bận rộn nhất, người dânduuZ làng Trần Gia Vịnh cuối5ppV cùngi2Ar cũng có được những ngày nông nhàn thảnh thơi.nJkt Năm ba bàCMDo thím túm năm tụm ba ngồinnB2 lại với nhau, vừapbmR thoăn thoắt "đập vỏ gai" vừa rômeCEg rả bàn tán chuyện đông chuyện tây trong làng.

Làng Trần Gia VịnhZGUg trồngWDPU chủqzhv yếujKaM là cây gai dệtlyof vải, mỗi năm có thể thu hoạch từ ba đến bốn đợt, và đợt2F7r này là vụ thu hoạch gaiCSmu đầu tiên trong năm.

Cây gai sau khi cắt về phải kịp thời lột vỏ. Việc bóc lớp vỏ ngoàirrxE raZksG khỏi thânpFtQ cây gai đòi hỏi sự tỉS4gH mỉ14rc vàtemn kiên nhẫn vô cùng,0ruD công việc này phần lớn đều do đàn bà và ngườiSPmT già trongclnR nhà đảm nhận.

SauTJZu khi lột vỏ xong,kdN9 người ta phải đem ngâm6DSJ vào nướcVEOR một thời gian,5wqz rồi dùngvJfI con dao tre chuyên dụng cạo sạch lớp vỏ xanhNlzS vàSv7P tạp chất bám1KCY bên ngoài để lấy lớp sợi trắng tinh bên trong.

TriềuokSy đình Đại Lương ngoàidcSw việc thulcdY thuế lương thực thì hàng năm còn bắt buộc phải nộp thêm sợi gai. Nếu sơ chế khôngZmAz đạt chuẩn, quan phủ sẽ thẳng thừngCyvk từ chối không nhận, khi đó bắt buộc16QZ phải bỏ tiền túi ra để đền bù.

Nhà nông nghèo khó quanh nămZitm gom góp từng đồng xu bẻ đôi, làmzy1G sao nỡ mócE6Tx tiền bạc ra đền bù, bởi vậy đám đàn bàMYTv con gái khi làmHzo8 việc đềudLuI vô cùng cẩn thận và tỉ mỉ.lYJc

Lúc này, đềb2go tài nóng hổi nhất trong làngbiRz chính làJf91 việcGKNw TrầnO7cM Nghiên đi thi Phủ thí.

Hòa cùng tiếng đậpfuEL vỏcCdR gai lách cáchXOtQ giòna7hg giã, có người mỉmHso2 cười trêu LiễuHkXN thị: "Thím Ba đúng là có phúc lớnBE4b thật đấy,KUOe sinh ra được thằng con trai sáng dạ, học hànhVNY7 giỏi giang đến thế."

Lập tức cóBn1x người phụ họa theo: "Biết bao nhiêu người dùi mài kinh sử cả đời mà thiGCAj mãiiHoX chẳng qua nổi kỳ Huyện thí,cFUJ thằng béVeRF nhàIYfZ thímUDR6 mới chín tuổiMenA đầu đãdkER đỗ Huyện thí rồi, thật là giỏi giang hết phần thiên hạ. Chuyến này màMhdQ đỗ luôn cảC4Sb Phủ thí nữa thì chính thức thành Đồng sinh rồi, lúcbVxr ấy thì khác hẳnn6Fr cái lũ chân lấm tay bùn chúng taudYd rồiTU0o đấy nhé."

Liễu thị trong lòng vui như mở cờ, nhưng ngoài miệng vẫn khiêm tốn đáp: "Kỳ PhủJ8BS thí khó khănwHWr lắm, đâu phải dễ thi đỗ như thế đâu8OPU các thím, thằng Nghiên nhà tôi chuyến này điIgpf cũng chỉ là để cọ xát thử sức xem sao thôi."

TrâucRGy thị ngồi gần đó liền cất giọngxwHn the théQEjo đầyA66v mỉa mai:rMOH "Thi Huyện chỉ xếp hạng chót bét mới đỗ vớt, còn kỳushM Phủ thí biết bao nhiêurtYO người đỗ553n Huyện thí từbXUa khắp nơi đổ vềUDna tranh tài, thằng Nghiên1Vrm làmM6UF sao mà đỗ nổiqjnJ chứ? Cả cái làng Trần GiatYpp Vịnh này bao năm qua cóxgPK kiếm nổi một mốngCJYX Đồng9r3j sinh1PQU nào đâu, nó mới đie4ia học được mấyP6am năm mà đòi đỗ."

Liễu thị nghe9qPG câu nói chói tai ấy thìGrW9 trong lòng bực bội không chịu nổi,OQ6t liền đốp chát lạiu719 ngay: "Đỗ hạng chót thì cũngZdM6 là thi đỗ đàngKukM hoàng!"

Vế sau "còngJi4 hơn con trai nhà chị muốn đỗ hạng chót mà nằm mơ cũng khôngk6v1 đỗ nổi" tuy Liễu thịnOlm không nói toẹt raCAKi miệng, nhưng ánh mắt của tấtOaFR cả những người đang ngồi đập gai xungBuwf quanh đều5Tdl đồng loạt đổgLYP dồn về phíaCr4i Trâu thị.

Chuyện đích tôn Trần Thanh Vi của đại phòng nhà họ Trần học hành hơn mười năm trời,xde7 đi thi HuyệnrJ2a haiepCC lần đều trượt vỏT8yy chuối thìsTXi cả cáiRWgQ làng này ai mà chẳng biết rõ mườinkYK mươi.

Ánh mắtuBTT ấy của mọiBemp người đã hoàn toàn chọc giận TrâuYiq1 thị.

Mấy tháng trước, vì chuyện tam phòng thi đỗX96T Huyện thíeDvp nở mày nở mặt, mụ ta chỉ có thể ngậm đắng nuốt cay trong lòng mà6HNK chửi thầm tam phòngaTqG chó ngáp phải ruồi.

Nhịn nhụcfYl6 suốt gầnvz6K hai tháng0sqx trời,8PPW Trâu thị cuối cùng cũng khôngAa00 nhịn nổi nữa, liền4Gio lên tiếngZXME châm chọc mỉaNfRv mai. Nào ngờ Liễu thị lại1MzR dám đâm thẳng vàoWgLs nỗi đau sâu kíntKtS nhấtwDFv của mụ,VCMe khiến mụ ta5YVQ chẳng thèm kiêng nể gì nữa mà gào lên:9Hmn "Không đỗ được PhủaAIK thí thì sang năm lại phải thi lại từ đầuB9No từ kỳ Huyện thí, đến lúc đó ai đỗOhTt aixi6c trượt còn chưa biết chừng44ya đâu!"

Mụ ta liếc xéo nhìnqriG Liễu thị, cười khẩy đầyjkb2 cayB1D3 độc: "Đi thi Phủ tốn kém19PT hơn thi Huyện nhiều lắm, giax04A tài củapZKO thímNyFt Ba chắc bị vét sạch sành sanh rồi chứ gì? Sau này có muốn đi thi tiếpgraU e làNEyr cũng chẳng còn tiền mà đi nữa đâu. ThímM3DW đừng có vộiRt6t mừng thầm, cái ngữ chân lấm tay bùn cắm mặt vào đất muôn đời cũng3gUl khôngnYHd gánhm4kk nổifn9N một ngườiuvoD ăn học khoa cử đâu!"

Giọng0hI9 điệu khinh miệt trong lời nói của mụ ta chẳngqFlp buồn che giấu chút nào.CqLK

ConLidP traitZEt của đại88cy phòng tuyLd6s học hành chưaX6Lf đỗ đạt thành tài, nhưng Trần Đắc Phúc hàngMMlN tháng đều có tiền công ổn định mangjGxi về, bản thân Trâu thị cũng biết3hwT thêu thùa kiếm thêm đồngZmct radNa8 đồngviiq vào.byaH

Chỉ có điều từ khiLCF7 không còn tam phòng càyxe0m cấy ruộngsBRN nương gánh vác việc đồng áng cho nữa, đạiAkya phòng giờ đây cũng phải cắn răng tựcF0l mìnhGFFN lộijndr xuống ruộngDWou làm lụng.

Mấy luống gai này4wvw chính là do Trâu thị tự7DGM tay trồng. TrầnI4AB Đắc Phúc suốt ngày phải đi60bS làm công trên trấn,81Fx việc đồng áng chẳng thể ngó ngàng tới, chỉ dựa vào mộtvddh người đàn bàWp9c như Trâu thị thì vô cùng9LgI vất vả, mùa màng xơ xác, kém cỏi hơn hẳn so với những nhà khác trong làng.

Sản lượng thu hoạch gai của đại phòng thậm5RWR chí còn chưa bằng một nửa của người ta.

TrâukubF thị hơn0ct2 mười năm qua chưa từngJ8bY phải đụng tays2CT vào việc nặng nhọc, sau khi phân gia mọi việc trong ngoài đều đổ dồn lên vaidhLx mụ, chỉ trong vòng ba nămf0lK ngắn ngủi màpWlk nhìn mụTAlR già sọm đi cả chục tuổi.

Mỗi lần nghĩ đếnvcKY chuyệnOXzL phân gia2Vc4 năm xưa, mụ ta lại hậnbGcA thấu xương Trần Nghiên và tamOokL phòng, càngtiRd không thể chịu nổi cảnh nhìn thấyinTW tamoYub phòng sống sung sướngyfYl vẻsWg9 vang. Lúc này điều8wSN duy nhất mụDaUX có thểZWmG đem razW3e khoe khoang chính là tiền công hàng tháng của3iIr Trần Đắc Phúce27Y và sốGt6f tiền mụvQ3V kiếm được từ việc thêuSAip thùa.

Người làm nông kiếm được đồng tiền vô cùng gian nan, nên aiC6Vs nấy đều thầm ngưỡng mộppjB việcR51v Trần Đắc Phúc hàng tháng có tiền công mangcFOX về.46XS

Nghĩ đến việc ngayBtxG cảljFt gia cảnh như đại2H6E phòng mà còn phải bán ruộngYE7p mới gồng gánhrdAp nổi cho conRufC ăn họcDqvx thi8mjB cử, thìWTMv hai vợ chồng tam phòngM0N2 làm sao có đủ sứcgqvc nuôi nổiD2uz Trần Nghiên ăn học đườngHvyP dài?EQCX

Có bà thím thởaySJ dài lên tiếng:f6sl "Chú Ba cũng chẳng chịuFX6u tính3dyj toán cho kỹ, lên tận phủ thànhmmBS ăn ở tốn kémzKz8 biết bao nhiêu, cáiD3ew gìLGnr màUS1Y chẳngUSA9 phải dùngCbl7 đến tiền. Đã biết thi không đỗopvP thì điltrk làm gì cho phí của, cứUAC9 ởRsf9 nhà chăm chỉTTMI học thêm vàidHf9 năm,xLn4 khi nàop6hI thấy chắc ăn rồi hẵng0Hgz đi thi có phải hơn không."

"Nghe nóimWU3 đi thi Huyện một chuyến riêng tiền bảo lãnh đã mất đứteobq hai lượng bạc rồi, cộng thêm các khoản chi tiêurtoQ khác, ít nhất cũng phải tốn1p0E ba bốnXOBG lượnglEH8 bạc. Thế41Zh thì lên tận phủN89W thành chẳng phải tốnVLgX gấp mấy lần hay sao? Chú Ba lúc chiadnQ6 gia tài cũng chẳng được chia bao nhiêuLT2T tiền, chắc chuyến này tiêu sạch bách cả vốn liếng rồi cũng nên."

"DùR1bs saodPSs tuổi đời còn trẻ, mớiOnBd đứng ra làm chủ giaHFjm đình nên chưa biết lo toan,4ya6 ném tiền qua cửa sổ chẳng thấy sủi tăm4y6r gìhUz4 cả."

CácLGti bà các thím xung quanh bắt đầuRyCQ xì xào bànSI2s tánAs0U rôm rả.qFCU

Nghĩ đến việc2whH gia tài tíchqDCT cópf9I7 trong nhà bị vơi cạn, trong8Mi5 lòng Liễu thị cũng bắt đầu thấy bất an, lo lắng khôn nguôi. BấtIO6A kể Trần Nghiên chuyến này có đỗHfki Phủ thí hay không, thìK5IF sau nàyrkb5 vẫn4Kto phải tiếpoaMm tục đi thiKa7C nữa,hqvP vậy thì tiền bạc biết lấyY6as từ đâu ra bâyMYCq giờ?

Nghĩ đến đó, tâm trạng bà bỗng trở nên hoangDaGq mangluWZ vô cùng.

Trâu thị nhìn thấy vẻ mặt lo lắng của Liễu thịZl3V thì trong lòng cảm thấy vô cùng hả hê, sảng khoái.BTIu

Suốt hai tháng qua, cuối7m9q cùngueq3 mụyDug ta cũngpu7x thắng thế đượcDowH Liễu thị một lần.

Trâu thị cất giọng đắc thắng, không giấu nổi sựRIMV tự mãn: "Người ta cứ nghĩNukq làm anh làm chị như chúng tôi đây khắt khe đày đọa,TEwf ăn không no mặc khôngjuNT ấm nên mới nằng nặc đòiQDuE phânB4KV giaDzpV ra ở riêng.L8cr ĐâuloV8 có biết rằng muốnhbWj sốngzsgY qua ngày thì phải biết chắt bóp từng hạt gạo nơi kẽ răng thìOjF9 mớihPb3 tích lũy được chút vốn liếng trong nhà. Người ta ra ở riêng xong ngày nào0F8g cũng ăn cơm trắng9YmL noGuiC nê, dăm bữa nửa6hTA tháng lại cóauB3 thịt ăn, cuộc sống trước mắt thì sướng thật đấy, nhưng chẳng biết nhìn xa trôngujil rộng0SVI lo choQmeR tương7rug lai sau này."

Đây cũng chínhDZat là điều khiến Trâu thịNnqF ấmdCaH ức bấy lâu nay.

NgàyvDDR trước khi còntONW ở chung một mái nhà, đạipNNe phòngInwm được ăn cơm trắng, ănx6Pj thịt cá đàng hoàng, còn tam phòng28Mr chỉ được húp cháo loãng, thịt cá thì đừng hòng mơ tới.

ThếwKKb nhưng từNMN5 sau khi phân gia, tình thế giữa hai nhà lại đảo ngược hoàn toàn.

Đại phòng ngày nào cũngRFrT phải húp cháo rau29ig cầm hơi, một5yv3 quả trứng gàXvs7 cũng không dámDmT8 ăn, nói gì đến chuyện ăn thịt.

Trongwc6A khia0fN đódt3c tam phòng ngày ba bữa đều ăn cơm gạo trắng tinh, mỗi6LDi khiINnL Trần Nghiên được nghỉ học về nhàl9ve là Liễu thị nhất định phảiHyAY mổ gà hầm canh8919 tẩm bổ, trứng gà trong chuồng ăn không ngớt, thỉnh thoảng lại mua thịtQNc7 về78LI khoWCm4 tộMtbF cho con ăn.

Thằng nhóc TrầnPP0l Nghiên kia tuy chưa đầy mười tuổi mà vóc dáng41Fc đã cao lớnGenA gần bằng thằng Trần Xuyên sắp tròn mười ba tuổi nhà mụ rồi.rzwu

NgheMXl2 những lời Trâu thị nói, ánh mắt của những người dân trong làng nhìn về phía Liễu thị bỗng có phầne3GH khang khác.

Mấy bà lão lớnIqXO tuổi trong làngwz1n bắt đầubZpu lên tiếng dạy bảo Liễu thị: "Các cụXDYv xưa1Snw đã dạy rồi, bớtEODr ăn4ohx thì có ăn, bớt mặc thì có mặc, cuộc sống là do mình tằn tiệnkXDw chắt bópPshM mà nên. Vợg2Nw chú Bal3v9 chớ có đem hết vốn liếngJIDc trong nhàudCo ra mà phung phíNK7r sạch đấy nhé."

"Gia đình này chia hộ ra ở riêng vẫn còn sớm quá..."

"Chẳng biết tính toán làm ăn gì cả."

Mọi người mồm năm miệng mười thiaLNg nhaundCv bàn tán, sắc mặt Liễu thị dầny1HC dần trắngjUss bệch ra7x3A vì ngượng ngùng và tủiDUcR thân.swBq

Giữa một0TGc mớ âm thanhLXW4 quở trách chê bai ấy,40EQ bỗng nhiên cóZ2ZM một giọng nói trẻ con trong trẻo, non nớt vang lên: "Các bà các thím không cần phải nhọc lòng lo lắng đâu ạ, bản thânUTlv cháu tự mìnhFBrj kiếm ra tiền được."

Những tiếngdDcB ồnWvCS ào cãirQLn vãIbTz bỗng chốc im bặt như bị ai cắt đứt, mọikmn2 người đồng loạt8cZw quay ngoắt đầu lại nhìn, liền thấy Trần Nghiên trong bộ áo dàiBdXf vải thô màu xám tro đang thong thả rảoTfVt bước đi vềENvs phía này.