Sống Lại Ngàn Năm: Nữ Thần Phẫu Thuật › Chương 92
Chương 92: Nhiễm kiềm hô hấp
Chương 92· 2.195 từMiễn phí
Chương 92: Nhiễm kiềm hô hấp
Vào ca trực đêm ở khoa Cấp cứu, khoảng thời gian đông đúc bệnh nhân nhất là nửa đầu đêm, nhưng kịch tính và nghẹt thở nhất lại rơi vào nửa đêm về sáng.
Các chuyến xe cứu thương vào nửa đầu đêm chủ yếu vận chuyển những ca bệnh nhẹ.
Chỉ khi đêm đã về khuya, vạn vật xung quanh đều chìm vào giấc nồng, những thử thách thực sự mang tính sống còn của khoa Cấp cứu mới chính thức bắt đầu.
Trong ca trực đêm nay, Khương Lai được sắp xếp cùng xuất xe cứu thương 120 với sư tỷ Lâm Toàn.
Đúng như thường lệ, mấy chuyến xe đầu ca trực của hai chị em hầu hết đều là những trường hợp nhẹ. Chuyến xe lần này cũng vậy, bệnh nhân mà họ vừa tiếp nhận là một cô gái trẻ cãi nhau kịch liệt với gia đình đến mức rơi vào tình trạng nhiễm kiềm hô hấp.
Người gọi điện tới tổng đài cấp cứu là một cặp vợ chồng lớn tuổi, giọng điệu trong điện thoại vô cùng hoảng loạn và run rẩy:
"Bác sĩ ơi, bác sĩ mau đến xem giúp con gái tôi với! Có phải nó phát bệnh tim rồi không?"
Lâm Toàn và Khương Lai nhận lệnh điều phối từ Trung tâm Cấp cứu, lập tức tức tốc chạy đến hiện trường. Vừa bước chân vào nhà, hai người liền nhìn thấy một cô gái trẻ tầm chừng hai mươi tám tuổi đang nằm vật trên ghế sô pha ngoài phòng khách.
Cả người cô gái há to miệng thở dốc từng cơn dồn dập, thân mình cứng đờ nằm thẳng đuột trên đệm, bốn chi co quắp, các ngón tay co rúm cứng đờ lại thành hình móng vuốt.
Nhìn bề ngoài thì đây là biểu hiện vô cùng kinh điển của hội chứng tăng thông khí dẫn đến nhiễm kiềm hô hấp.
Thế nhưng nguyên tắc bất di bất dịch trong cấp cứu là tuyệt đối không được chẩn đoán dựa hoàn toàn vào kinh nghiệm chủ quan. Chẳng hạn như lúc này, việc cấp bách trước mắt vẫn là phải thăm khám để loại trừ các cơn hen phế quản ác tính, nhồi máu cơ tim hay cơn động kinh bộc phát.
"Trước đây sức khỏe của chị ấy thế nào ạ? Bác gái cho cháu hỏi chị ấy từng có tiền sử mắc hen suyễn, động kinh hoặc bệnh tim mạch gì tương tự chưa?" Khương Lai rút tập hồ sơ cấp cứu ra, nhanh chóng hỏi han bệnh sử từ hai bác phụ huynh.
Hai vợ chồng già vừa quẹt nước mắt vừa lắp bắp:
"Không có, trước giờ con bé khỏe mạnh lắm. Nhưng công việc hiện tại của nó vất vả quá, cứ hở ra là thức trắng đêm tăng ca. Chúng tôi thương con, chỉ muốn khuyên nó đổi sang một công việc ổn định hơn, thi vào biên chế nhà nước cho nhàn hạ. Ai ngờ nó nhất quyết không chịu, còn bảo chúng tôi là tư tưởng bảo thủ cổ hủ, thế là hai bên lời qua tiếng lại rồi cãi cọ ầm ĩ lên."
Trong mắt đôi vợ chồng già ánh lên sự sợ hãi khôn cùng:
"Chúng tôi cũng chỉ vì sợ con bé làm việc quá sức mà sinh bệnh thôi mà! Cô xem, ngày nào cũng thức khuya, giờ thành ra nông nỗi này đây. Bác sĩ ơi, có phải nó mệt quá nên phát bệnh tim rồi không? Tôi xem trên thời sự dạo này thấy người trẻ đột tử nhiều lắm, toàn vì thức đêm hại tim đấy. Nếu con bé bị bệnh tim thì các bác sĩ phải cứu lấy nó nhé, dù có phải phẫu thuật tốn bao nhiêu tiền vợ chồng tôi cũng chịu. Nó mới hăm tám tuổi đầu, tuổi xuân phơi phới thế kia, ngộ nhỡ có bề gì thì chúng tôi sống sao nổi..."
"Hai bác bình tĩnh lại đã, theo đánh giá sơ bộ thì chưa giống bệnh tim đâu ạ. Hai bác cứ yên tâm để chúng cháu kiểm tra kỹ lưỡng lại rồi sẽ kết luận chính xác." Khương Lai nhẹ nhàng cất lời trấn an hai bậc phụ huynh.
Hai ông bà sốt ruột đứng một bên đấm thùm thụp vào đùi. Người mẹ không kìm được bực bội liền quay sang mắng chồng:
"Tất cả là tại ông đấy! Cứ nhẹ nhàng bảo ban con thì đã sao? Lần nào nói chuyện ông cũng dùng lời lẽ cay nghiệt, cái Thanh nó không thích về nhà cũng chỉ vì cái tính ngang bướng của ông mà ra cả!"
Bố của Lưu Thanh là một người đàn ông trạc sáu mươi tuổi, gương mặt toát lên vẻ cổ hủ, nghiêm nghị. Lúc này từng đường nét trên mặt ông đều nhăn nhúm lại, hai tay chắp sau lưng, chỉ biết đứng một góc thở ngắn than dài đầy hối hận.
Khương Lai và Lâm Toàn phối hợp nhịp nhàng, chia nhau tiến hành khám thực thể và làm các xét nghiệm bổ trợ tại chỗ cho Lưu Thanh.
Thân nhiệt, nhịp tim và huyết áp của cô gái đều nằm trong giới hạn bình thường, nhịp thở hơi nhanh, độ bão hòa oxy máu đạt 98%, môi không tím tái. Đặt ống nghe lên hai bên phổi thấy rì rào phế nang êm dịu, hoàn toàn không nghe thấy tiếng ran rít, ran ngáy hay ran ẩm, có thể loại trừ khả năng lên cơn hen phế quản.
Tiếng tim đập đều đặn, không có tạp âm bất thường, tạm thời gạt bỏ nguyên nhân do bệnh lý tim mạch.
Kết quả đo điện tâm đồ tại giường cũng cho thấy bình thường.
Chỉ số khí máu động mạch xác nhận độ pH trong máu tăng cao, các chỉ số khác đều trùng khớp hoàn toàn với bệnh cảnh nhiễm kiềm hô hấp cấp tính.
Về mặt dấu hiệu thực thể, hai tay của Lưu Thanh tê bì, cổ tay gấp lại, các ngón tay co cứng thành hình móng vuốt điển hình (dấu hiệu bàn tay người đỡ đẻ), đây là biểu hiện kinh điển của tình trạng kiềm hô hấp gây hạ canxi máu tương đối.
Thêm vào đó, từ lúc xe cứu thương tới nơi, tâm trạng của Lưu Thanh đã dần bình tĩnh trở lại, các triệu chứng cũng có phần thuyên giảm hơn đôi chút, càng củng cố chắc chắn chẩn đoán này.
Trên gương mặt Lưu Thanh lúc này vẫn còn vương nguyên nét kinh hãi. Cảm giác ngột ngạt không thể hít thở nổi cùng sự hoảng loạn cận kề cái chết ban nãy khiến cô vô cùng run sợ.
Hiện tại cơ mặt cô vẫn còn cảm giác tê dại, miệng há ra chỉ có thể thở từng hơi gấp gáp, mười đầu ngón tay không thể cử động theo ý muốn. Đôi mắt cô tha thiết nhìn về phía Khương Lai và Lâm Toàn, ánh mắt như muốn thốt lên câu hỏi: "Bác sĩ ơi, tôi còn sống được không?"
Vào những thời khắc thế này, việc xoa dịu tâm lý cho bệnh nhân và người nhà đóng vai trò vô cùng quan trọng. Triệu chứng của cơn nhiễm kiềm hô hấp thoạt nhìn rất đáng sợ, những bệnh nhân và người nhà không có kiến thức y khoa thường nhầm tưởng rằng mình đang phát cơn hen ác tính, động kinh hoặc đột quỵ tim mạch.
Nỗi sợ hãi và hoảng loạn càng dâng cao thì tâm trạng lại càng kích động, khiến người bệnh thở dốc nhanh hơn, vô tình làm cho tình trạng bệnh càng thêm trầm trọng.
Khương Lai ngồi xuống mép sô pha cạnh Lưu Thanh, nhẹ nhàng cất giọng dịu dàng trấn an:
"Chị không có bệnh gì nghiêm trọng đâu. Đây chỉ là do lúc nãy cảm xúc bị kích động quá mức, chị thở quá nhanh và gấp gáp khiến lượng khí carbonic bị đào thải ra ngoài quá nhiều, dẫn đến mất cân bằng toan kiềm trong cơ thể, tạo thành chứng nhiễm kiềm hô hấp mà thôi. Bây giờ chị hãy cố gắng thả lỏng tinh thần, hít thở thật chậm lại, chỉ cần đeo một chiếc khẩu trang vào để hít lại lượng khí mình thở ra là triệu chứng sẽ thuyên giảm ngay."
Những lời này của Khương Lai vừa là để xoa dịu tâm lý bệnh nhân, đồng thời cũng nhằm mục đích trấn an cặp vợ chồng già đang đứng thẫn thờ bên cạnh.
Tâm lý của thân nhân người bệnh cũng là đối tượng cần được quan tâm đặc biệt. Nhất là đối với các bậc phụ huynh cao tuổi, chứng kiến con cái mình đột ngột ngã quỵ lâm bệnh, sự căng thẳng thần kinh là điều khó tránh khỏi.
Hơn nữa người lớn tuổi đa phần đều có sẵn các bệnh lý nền về tim mạch hay huyết áp. Nếu trong cơn xúc động mạnh mà xảy ra biến cố khôn lường thì chuyến xe cứu thương này có khi phải chở thêm một bệnh nhân nữa, thậm chí lúc đó chưa biết chừng bệnh tình của ai mới là người nguy kịch hơn.
Lâm Toàn lấy ra một chiếc mặt nạ thở từ trong túi cấp cứu rồi nhẹ nhàng áp lên mũi miệng cho Lưu Thanh. Dù trên thực tế chỉ cần dùng một chiếc khẩu trang hoặc một chiếc túi giấy, túi nilon trùm hờ là được, nhưng bác sĩ cấp cứu khi tác nghiệp tại hiện trường không thể làm một cách tùy tiện như vậy, bởi nó sẽ tạo cảm giác thiếu chuyên nghiệp. Sử dụng mặt nạ thở chuyên dụng sẽ mang lại sự yên tâm và tin tưởng tuyệt đối hơn cho người nhà bệnh nhân.
Căn bệnh nhiễm kiềm hô hấp này quả thực đúng như tên gọi của nó: tình trạng nhiễm kiềm trong máu bắt nguồn trực tiếp từ đường hô hấp.
Nguyên lý sinh lý bệnh của nó thực ra rất đơn giản. Khi con người ta căng thẳng hay kích động tột độ, nhịp thở sẽ bất giác tăng nhanh. Thở càng nhanh thì tần số hô hấp càng nhiều, dẫn đến việc đào thải khí carbonic (CO2) ra ngoài cơ thể quá mức.
Trong khi đó, tốc độ chuyển hóa oxy và sản sinh carbonic trong các mô vẫn diễn ra ở mức bình thường, lượng CO2 mới tạo ra không thể bù đắp kịp tốc độ bị tống xuất ra ngoài, làm nồng độ carbonic hòa tan trong máu sụt giảm nghiêm trọng.
Khí carbonic khi hòa tan trong máu chính là thành phần then chốt để duy trì hệ đệm thăng bằng toan kiềm. Lượng acid carbonic trong máu bị suy giảm thì môi trường máu tự nhiên sẽ chuyển dịch sang tính kiềm, từ đó hình thành nên hiện tượng nhiễm kiềm hô hấp.
Thế nhưng tại sao nhiễm kiềm hô hấp lại khiến con người ta bị co giật, tê bì chân tay?
Đó là bởi khi máu bị kiềm hóa, các phân tử albumin trong huyết tương – vốn có nhiệm vụ gắn kết cả ion calci lẫn ion hydro – sẽ bị giảm khả năng gắn ion hydro do lượng H+ tự do tụt thấp. Để bù trừ, chúng sẽ tăng cường tóm bắt lấy các ion calci tự do trong máu.
Hậu quả là nồng độ calci ion hóa trong máu bị sụt giảm nhanh chóng, làm tăng tính kích thích của hệ thần kinh cơ, dẫn đến hiện tượng các thớ cơ bị co rút cục bộ. Người bệnh sẽ cảm thấy toàn thân tê dại, xuất hiện các cơn giật nhẹ, hai bàn tay co cứng lại chẳng khác nào những chiếc móng gà đông lạnh cứng đờ.
Đối với một cơn nhiễm kiềm hô hấp thuần túy, phương pháp xử trí trên thực tế vô cùng đơn giản. Chỉ cần tìm một vật dụng che kín vùng mũi miệng của người bệnh, hướng dẫn họ hít lại lượng khí carbonic do chính mình vừa thở ra. Cơ thể đang thiếu hụt carbonic thì cách tốt nhất là thiếu gì bù nấy, tận dụng ngay nguồn khí tại chỗ. Kết hợp với việc vỗ về tâm lý, hướng dẫn người bệnh tập thở sâu bằng bụng và kéo dài nhịp thở, triệu chứng co thắt sẽ nhanh chóng tan biến.
Tuy nhiên, phác đồ đơn giản này chỉ áp dụng đối với những bệnh nhân trước đó có thể trạng hoàn toàn khỏe mạnh. Nếu gặp phải một người bệnh có tiền sử bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) hoặc bản thân chức năng hô hấp vốn đã suy giảm nghiêm trọng, cơ thể đang rơi vào tình trạng thiếu oxy trầm trọng, mà bác sĩ lại chụp túi nilon hay mặt nạ kín mít lên mặt họ thì đó không còn là cứu người nữa, mà chính là một hành vi giết người.
Bình luận0
Chia sẻ cảm nhận của bạn về bộ truyện này
Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận.