Sống Lại Ngàn Năm: Nữ Thần Phẫu Thuật › Chương 90
Chương 90: Cơn tăng huyết áp kịch phát
Chương 90· 2.528 từMiễn phí
Chương 90: Cơn tăng huyết áp kịch phát
Lịch phẫu thuật của ông nội Phan được ấn định vào sáng thứ Sáu tuần này, đứng ở vị trí ca mổ đầu tiên trong ngày.
Bởi vì cụ Phan tuổi tác đã cao, các ca đại phẫu của khoa Ngoại Tổng quát lại đòi hỏi người bệnh phải nhịn ăn, nhịn uống tuyệt đối trong suốt một khoảng thời gian rất dài trước mổ. Đối với những bệnh nhân cao tuổi thể trạng tương đối suy kiệt, các bác sĩ luôn lo ngại người già không cầm cự nổi cơn đói lả nên thường ưu tiên đẩy lịch mổ lên sớm nhất.
Làm sớm cho người già chừng nào hay chừng ấy, đỡ để các cụ phải nhịn đói nhịn khát quá lâu đến mức hạ đường huyết hay mệt lả đi.
Xét về nguyên tắc sắp xếp thứ tự các ca mổ trong ngày, thực ra mỗi một chuyên khoa ngoại đều sở hữu những thói quen và sở thích riêng biệt.
Thế nhưng tuyệt đại đa số các khoa đều thống nhất một quy ước ngầm: luôn ưu tiên xếp người già lên mổ trước, còn thanh niên trai tráng thì dời lại phía sau.
Thanh niên trẻ tuổi sức dài vai rộng, có nhịn đói nhịn khát thêm vài ba tiếng đồng hồ cũng chẳng phải là vấn đề quá to tát.
Thêm vào đó, thứ tự mổ còn được tính toán dựa trên mức độ khó nhằn của từng ca phẫu thuật. Một số chuyên khoa lại thích xếp ca đầu tiên là một ca mổ tương đối nhẹ nhàng, đơn giản để phẫu thuật viên khởi động làm nóng tay chân, lấy lại sự tỉnh táo; sau đó ca thứ hai mới là ca đại phẫu gai góc và phức tạp nhất trong ngày. Bởi lẽ những ca mổ hóc búa đòi hỏi sự tập trung cao độ cả về thể lực lẫn trí lực, và khoảng thời gian thực hiện ca một ca hai chính là lúc nguồn năng lượng của người bác sĩ dồi dào, sung mãn nhất.
Những ca mổ đặc biệt đơn giản có thể bị đẩy tít về phía sau, hoặc được khéo léo chèn vào giữa các ca đại phẫu phức tạp để đóng vai trò như một quãng nghỉ ngắn xả hơi giữa hiệp cho cả ê-kíp.
Riêng đối với những bệnh nhân mắc bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, do sau khi mổ xong bắt buộc phải tiến hành tiêu độc, khử trùng toàn diện lại toàn bộ phòng mổ, nên các ca bệnh này theo quy chuẩn đều phải xếp ở vị trí cuối cùng trong ngày.
Một ca phẫu thuật có độ khó cực cao như của ông nội Phan, lại cộng thêm việc phải phối hợp tác chiến giữa hai chuyên khoa lớn, việc xếp ở vị trí ca đầu tiên là phương án tối ưu nhất để các bên dễ dàng điều phối giờ giấc và nhân lực.
Về ca mổ của ông nội bạn, Khương Lai dù trong lòng có lo lắng đến mấy thì cô cũng chẳng thể can thiệp được gì nhiều. Cô không thể tự tay cầm dao mổ cho ông cụ, và bản thân cô cũng chẳng có tư cách để bước chân vào phòng mổ.
Đừng nói là cô, ngay cả ba cậu bạn cùng lớp đang thực tập bên Ngoại Tổng quát 1 như Triệu Dương Dương, phỏng chừng Dịch chủ nhiệm cũng tuyệt đối không đời nào cho phép bén mảng tới gần bàn mổ.
Họ dẫu sao cũng chỉ là mấy cô cậu sinh viên thực tập non nớt, chứ chẳng phải những vị đại chuyên gia sở hữu tay nghề không thể thay thế. Trước một ca mổ "người nhà người quen" đầy căng thẳng như thế này, lính mới tò te tốt nhất chớ có dại dột xuất hiện, kẻo chỉ tổ làm xao nhãng tâm lý và gây ảnh hưởng xấu tới cục diện cuộc mổ.
Khương Lai chỉ đành an phận tiếp tục làm chân chạy việc lon ton bên cạnh Chu chủ nhiệm ở khoa Cấp cứu, tranh thủ dưới tầm mắt quan sát của thầy mà độc lập tiếp nhận thêm nhiều ca bệnh mới nhằm tôi luyện bản lĩnh lâm sàng.
Bên ngoài, tiếng còi xe cứu thương 120 lại hú vang xé toạc màn sương, đưa thêm một bệnh nhân nguy kịch lao vào viện. Khương Lai rảo bước thật nhanh bám sát theo bóng lưng của Chu Kiến Quân, lao ra sảnh tiếp đón bệnh nhân đưa thẳng vào phòng hồi sức cấp cứu.
Lần này, ca bệnh được tuyến trước bàn giao với chẩn đoán sơ bộ ban đầu là: Nghi ngờ cơn tăng huyết áp kịch phát (Hypertensive crisis).
Bệnh nhân là nam giới, 58 tuổi, thể trạng tương đối béo phì, có tiền sử tăng huyết áp nguyên phát suốt 13 năm nay. Huyết áp đỉnh điểm đo được trong quá khứ từng chạm mốc 180/100 mmHg. Người này có thói quen dùng thuốc hạ áp vô cùng tùy tiện, uống thất thường, thường xuyên tự ý ngưng thuốc đột ngột khiến chỉ số huyết áp lâu nay kiểm soát cực kỳ tồi tệ.
Trong điều trị bệnh tăng huyết áp mạn tính, điều tối kỵ nhất chính là việc uống thuốc bữa đực bữa cái, không đều đặn.
Đặc biệt là một bộ phận người bệnh cao tuổi có tính tuân thủ điều trị rất kém. Họ luôn ôm trong đầu định kiến tai hại rằng thuốc hạ huyết áp gây nghiện, hễ đã lỡ uống một viên là sẽ phải mang cái án uống thuốc cả đời không dứt.
Rất nhiều người thường có tâm lý dị ứng và sợ hãi cụm từ "uống thuốc suốt đời". Họ luôn tâm niệm câu cửa miệng "thuốc ba phần độc", cho rằng cứ bớt được viên nào vào người là tốt viên nấy.
Thế là, họ uống một viên thuốc hạ áp vào, cầm máy đo thấy huyết áp đã hạ về mức bình thường liền hí hửng reo lên: "Ơ hay chưa, huyết áp mình bình thường rồi, bệnh tăng huyết áp của mình khỏi rồi nhé!" rồi tự ý vứt thuốc xó tủ.
Vài hôm sau, khi cơn đau đầu, chóng mặt ập đến, lôi máy ra đo thấy huyết áp vọt lên, họ lại tặc lưỡi: "Ối chà, huyết áp lại tái phát rồi, thôi mình uống thêm một viên vậy."
Cứ tùy hứng dùng thuốc theo kiểu "thích thì uống, không thích thì nhịn" như vậy, khiến cho huyết áp trong cơ thể lúc thì tụt xuống, lúc lại vọt lên cao vút, trồi sụt thất thường chẳng khác nào một chuyến tàu lượn siêu tốc.
Kiểu dao động này tàn phá cơ thể một cách khủng khiếp. Tình trạng huyết áp biến thiên lên xuống liên tục trên thực tế còn nguy hiểm và độc hại hơn gấp bội so với một mức huyết áp tăng nhẹ nhưng duy trì ổn định.
Khi huyết áp trồi sụt thất thường, các thành mạch máu lúc thì phải gồng mình chịu đựng áp lực căng phồng dữ dội, lúc lại đột ngột xẹp xuống giải tỏa sức ép. Nó hệt như một chiếc ống cao su cũ kỹ liên tục bị người ta bơm căng phồng rồi lại xì hơi ép lại, theo thời gian, lớp nội mô mạch máu sẽ bị cào rách và tổn thương nghiêm trọng, tiến trình xơ cứng động mạch gia tốc nhanh chóng, thành mạch trở nên giòn vụn, dễ vỡ và bắt đầu hình thành các mảng xơ vữa động mạch.
Một khi thành mạch máu đã trở nên giòn mỏng và giăng đầy mảng xơ vữa, chỉ cần một đợt sóng huyết áp mới bất ngờ trào dâng, mạch máu không thể nào gánh vác nổi sức ép khủng khiếp ấy nữa sẽ lập tức nổ tung, gây ra thảm họa xuất huyết não ngập tràn! Còn nếu các mảng xơ vữa cứ thế tích tụ ngày một dày cộm lên rồi bít kín hoàn toàn lòng mạch, người bệnh sẽ lập tức rơi vào thảm cảnh nhồi máu não cục bộ.
Tương tự như vậy, khi huyết áp liên tục bật tăng trở lại, quả tim cũng phải gồng mình co bóp với một áp lực lúc cao lúc thấp thất thường. Trái tim liên tục phải chịu tải trọng cưỡng bức quá mức như thế vô tình bị ép "tập thể hình" ngày đêm khiến cơ tim ngày một dày cộm lên.
Chỉ tiếc rằng trong y học hiện đại, việc khối cơ tim bị "luyện tập" trở nên to lớn, phì đại tuyệt đối không phải là một điều đáng mừng. Nó mang một cái tên bệnh học chuyên biệt là: Phì đại cơ tim, và cái giá phải trả sau một thời gian dài chính là căn bệnh suy tim mạn tính vô phương cứu chữa.
Chưa dừng lại ở đó, những biến chứng kinh hoàng như suy thận mạn tính hay tổn thương hệ vi mạch đáy mắt sớm muộn gì cũng sẽ gõ cửa. Cơ chế sinh bệnh của chúng đều tương tự nhau: huyết áp dao động dữ dội khiến mạng lưới mao mạch mỏng manh tại các cơ quan đích không chịu nổi áp lực tàn phá, dẫn tới chức năng tạng phủ suy kiệt hoàn toàn.
Và đối với một kẻ dám liều lĩnh tự ý ngắt thuốc đột ngột như người đàn ông này, cơ thể ông ta hoàn toàn có thể bị kích hoạt một hội chứng cấp cứu cực kỳ nguy hiểm mang tên: Cơn tăng huyết áp kịch phát (Hypertensive crisis).
Nói một cách nôm na, đó là tình trạng huyết áp trong một khoảng thời gian ngắn đột ngột tăng vọt lên mức phi mã, thông thường con số sẽ vọt qua ngưỡng 180/120 mmHg.
Khi huyết áp bất thình lình dựng đứng lên tới mức kinh hoàng ấy, hệ thống mạch máu hoàn toàn bất lực không thể chống đỡ, và toàn bộ những biến chứng tử thần kể trên sẽ đồng loạt ùa tới gõ cửa cùng một lúc:
Xuất huyết não, phù não cấp, nhồi máu não diện rộng, tụt kẹt não (thoát vị não), nhồi máu cơ tim cấp, phù phổi cấp, suy tim cấp, suy thận cấp, bong võng mạc gây mù lòa vĩnh viễn, lóc tách thành động mạch chủ...
Biến chứng nhiều đến mức chẳng khác nào trăm mối tơ vò giăng kín lối đi, ngay cả Thần Chết ghé qua nhìn thấy cảnh tượng ấy cũng phải giật mình thốt lên rằng mình vừa lạc bước vào chốn địa ngục trần gian!
Và thế là, người đàn ông này vừa được người nhà cuống cuồng khiêng lên xe cấp cứu lao thẳng đến Bệnh viện Bắc Hiệp để giành giật lại mạng sống.
Theo lời khai của thân nhân người bệnh, khoảng bốn tiếng đồng hồ trước, ông ta đột ngột lên cơn đau đầu dữ dội ở cả hai bên vùng thái dương và vùng chẩm sau gáy. Cảm giác đau căng tức, đau như búa bổ, nhức buốt đến mức đầu như muốn nổ tung ra, và mức độ đau cứ thế tăng tiến dồn dập không ngừng. Đi kèm với cơn đau đầu là những đợt nôn vọt dữ dội liên tục, sau đó bệnh nhân bắt đầu có biểu hiện phản xạ chậm chạp, rơi vào trạng thái ngủ gà, người nhà gọi hỏi thì đáp ứng rất lơ mơ.
Khoảng nửa tiếng trước khi nhập viện, bệnh nhân thậm chí còn xuất hiện một cơn co giật toàn thân kéo dài khoảng hai phút, sau đó cơn giật tự thoái lui. Hiện tại người bệnh kèm theo tức ngực, khó thở, thở gấp gáp, lượng nước tiểu từ sáng đến giờ giảm sút rõ rệt.
Bệnh nhân có biểu hiện nhìn mờ rõ rệt, hai mắt hoa lên và thị lực sụt giảm nghiêm trọng.
Khương Lai bám sát sau lưng Chu Kiến Quân, đầu bút trong tay cô lướt thoăn thoắt trên giấy bệnh án, ghi chép lại rành mạch từng chi tiết bệnh sử do thân nhân vừa cung cấp.
Chỉ số huyết áp của người đàn ông này lúc này đang tăng vọt lên mức kinh hoàng: 220/120 mmHg! Độ bão hòa oxy trong máu (SpO2) tụt xuống chỉ còn 91%.
Bệnh nhân hiện đang chìm trong trạng thái ngủ gà li bì, khi bác sĩ cất tiếng gọi thật to thì có thể giật mình tỉnh lại đôi chút, nhưng chỉ vài giây sau lại nhanh chóng lịm đi.
Đồng tử hai bên tròn đều, đường kính cân đối nhưng phản xạ với ánh sáng rất chậm chạp; dấu hiệu cổ gượng (gáy kháng) dương tính; tứ chi vẫn có thể cử động được nhưng trương lực cơ tăng cao, dấu hiệu Babinski ở cả hai bên chân đều dương tính.
Nghe phổi hai bên có thể nghe thấy khá nhiều tiếng ran ẩm rải rác, chứng tỏ bệnh nhân nhiều khả năng đã bắt đầu bước vào giai đoạn sớm của suy tim trái cấp tính.
Soi đáy mắt cấp cứu phát hiện tình trạng phù gai thị rõ rệt, trên bề mặt võng mạc xuất hiện những mảng xuất huyết và xuất tiết lan rộng.
Khương Lai đứng sát bên cạnh Chu Kiến Quân, đôi tay thoăn thoắt ký chỉ định và tích vào các phiếu xét nghiệm cấp cứu với tốc độ chóng mặt.
Cần phải kiểm tra đường huyết khẩn cấp để loại trừ hôn mê do tăng áp lực thẩm thấu hoặc hạ đường huyết; đo điện tâm đồ ngay tại giường để loại trừ nhồi máu cơ tim thầm lặng; làm sinh hóa máu khẩn cấp để đánh giá chỉ số creatinine xem có tổn thương thận cấp hay không, đồng thời đo nồng độ kali máu; định lượng các chất chỉ điểm tổn thương cơ tim (Troponin, CK-MB); đẩy đi chụp CT sọ não khẩn cấp để xem nhu mô não có xuất huyết hay phù não hay không; và làm khí máu động mạch thường quy để theo dõi sát các dấu hiệu sinh tồn.
Chu Kiến Quân đưa tay đón lấy xấp phiếu chỉ định xét nghiệm do Khương Lai vừa tích xong, trong lòng không khỏi thầm gật đầu tán thưởng. Phản xạ lâm sàng của đứa nhỏ này thực sự quá nhanh nhạy! Các chỉ định đưa ra vô cùng đầy đủ, bao quát toàn diện mọi cơ quan đích có nguy cơ bị tổn thương, chứng minh rằng một ca bệnh cấp cứu hiểm nghèo như thế này hoàn toàn nằm trong tầm kiểm soát xử trí của cô.
Bác sĩ Chu Kiến Quân đặt bút ký soàn soạt vào xấp phiếu xét nghiệm cấp cứu, lập tức ra lệnh cho kíp điều dưỡng tức tốc hộ tống bệnh nhân đi làm các kiểm tra khẩn cấp để tranh thủ từng giây từng phút vàng ngọc cứu người.
Bình luận0
Chia sẻ cảm nhận của bạn về bộ truyện này
Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận.