Sống Lại Ngàn Năm: Nữ Thần Phẫu Thuật › Chương 85
Chương 85: Viêm phổi sao?
Chương 85· 2.235 từMiễn phí
Chương 85: Viêm phổi sao?
Nhìn từ phim chụp CT cắt lớp, quả thực đúng là hình ảnh của viêm phế quản phổi, phác đồ điều trị phối hợp giữa Ceftriaxone và Azithromycin mà bệnh viện hạng hai tuyến dưới đưa ra là hoàn toàn đúng bài bản, không có gì sai sót.
Thế nhưng, nếu thực sự chỉ là một ca viêm phổi mắc phải tại cộng đồng thông thường, thì sau ba ngày được điều trị đúng phác đồ chuẩn bằng các nhóm kháng sinh Cephalosporin và Macrolide, cớ sao đứa trẻ vẫn sốt cao li bì dai dẳng, các triệu chứng lâm sàng lại chẳng hề có lấy một tia thuyên giảm?
Xét theo con đường lây nhiễm, viêm phổi trong y khoa thường được chia làm hai nhóm chính: viêm phổi bệnh viện và viêm phổi mắc phải tại cộng đồng.
Đúng như tên gọi của chúng, những ca nhiễm khuẩn bên trong môi trường bệnh viện được gọi chung là viêm phổi bệnh viện, còn những trường hợp phát bệnh ở bên ngoài cộng đồng dân cư thì đều được xếp vào nhóm viêm phổi mắc phải tại cộng đồng.
Sở dĩ phải phân định rạch ròi như vậy là bởi phổ mầm bệnh gây nhiễm trùng giữa hai môi trường này hoàn toàn khác biệt. Vi khuẩn lây nhiễm trong bệnh viện thường mang độc lực cao và nguy cơ kháng thuốc phức tạp hơn rất nhiều, dẫn đến chiến lược dùng thuốc và tiên lượng điều trị của hai nhóm cũng có sự phân hóa rõ rệt.
Việc tách bạch rõ ràng hai loại hình này sẽ giúp các bác sĩ lâm sàng lựa chọn phác đồ kháng sinh trúng đích và chuẩn xác hơn.
Đứa bé này trước khi phát bệnh chưa từng bước chân vào bất kỳ cơ sở y tế nào, hiển nhiên là viêm phổi mắc phải tại cộng đồng.
Vậy tại sao một ca viêm phổi thông thường lại có thể kháng thuốc trơ trơ suốt ba ngày điều trị kháng sinh liên tục như thế?
Khương Lai tiếp tục lật giở từng trang hồ sơ bệnh án.
Mẹ của đứa trẻ quả thực là một người phụ nữ hết sức tỉ mỉ và chu đáo. Mỗi ngày chị đều cặp nhiệt độ cho con trai rất nhiều lần, mỗi con số đo được đều được chị cẩn thận ghi chép lại vào sổ theo dõi.
Khương Lai lướt nhanh qua bảng biểu thân nhiệt do người mẹ ghi chép: biên độ dao động nhiệt độ của cậu bé rất lớn, trong vòng một ngày mức chênh lệch thân nhiệt có thể lên tới hơn 2 độ C, biểu hiện nghiêng hẳn về kiểu sốt dao động. Dạng sốt này quả thực rất đặc trưng và hoàn toàn phù hợp với bệnh cảnh của viêm phế quản phổi.
Rõ ràng mọi dấu hiệu sinh tồn và triệu chứng lâm sàng đều chỉ điểm về bệnh viêm phổi, tại sao dùng kháng sinh lại hoàn toàn vô hiệu?
Tấm phim CT này chụp từ bốn ngày trước rồi, liệu có nên cho chụp lại một tấm phim mới để đánh giá không?
Bởi vì đối tượng là trẻ nhỏ, chụp CT tiềm ẩn nguy cơ phơi nhiễm bức xạ, hơn nữa cháu bé mới vừa chụp cách đây vài ngày, việc chỉ định chụp lại bắt buộc phải có cái gật đầu phê chuẩn của Đại chủ nhiệm Chu Kiến Quân.
Vì Khương Lai hiện tại vẫn chỉ là một sinh viên thực tập chưa có chứng chỉ hành nghề, mọi y lệnh và thao tác chuyên môn đều phải đặt dưới sự giám sát và hướng dẫn trực tiếp của bác sĩ giảng dạy.
Trong suốt quá trình Khương Lai tiếp nhận và thăm khám cho bệnh nhi, Chu chủ nhiệm vẫn luôn ngồi ngay bàn bên cạnh chăm chú quan sát, hễ có bất kỳ điểm nào chưa chuẩn xác là ông sẽ lập tức lên tiếng nhắc nhở, uốn nắn.
Bác sĩ Chu Kiến Quân lúc này cũng cảm thấy cơn sốt của đứa trẻ này vô cùng kỳ quặc. Bệnh cảnh rõ ràng rành rành là viêm phổi, nhưng dùng cả Cephalosporin lẫn penicillin lại chẳng hề mảy may suy suyển.
Quả thực cần phải chụp lại một tấm CT lồng ngực mới để đánh giá chính xác mức độ tiến triển của các tổn thương trong nhu mô phổi.
Chu chủ nhiệm dứt khoát đặt bút ký vào phiếu chỉ định chụp chiếu, đồng thời cho làm thêm một loạt xét nghiệm cấp cứu gồm công thức máu toàn phần, khí máu động mạch và các chỉ số sinh hóa liên quan.
Kết quả chụp CT cấp cứu tại Bệnh viện Bắc Hiệp được trả về rất nhanh.
Khoảnh khắc cầm tấm phim cắt lớp trên tay, cả Khương Lai lẫn Chu chủ nhiệm đều bất giác sững người.
Trên phim chụp, hiện lên rõ mồn một từng dải đậm độ thấp màu đen phân nhánh hệt như những cành cây khô trơ trụi.
Dấu hiệu "phế quản khí" rõ mồn một đến nhường này, chẳng lẽ đây không phải là viêm phế quản phổi rải rác, mà là viêm phổi thùy?
Dấu hiệu phế quản khí (Air bronchogram sign) là một triệu chứng hình ảnh học vô cùng kinh điển. Khi các phế nang xung quanh bị tổn thương do quá trình viêm nhiễm, nhu mô phổi sẽ bị đông đặc lại, tức là xét về mặt tỷ trọng thì đậm độ mô đã tăng cao rõ rệt. Như đã biết trong nguyên lý chẩn đoán hình ảnh, các mô có đậm độ khác nhau sẽ hấp thụ tia X ở mức độ khác nhau; mô nào có đậm độ càng cao thì trên phim X-quang và CT sẽ hiển thị màu càng sáng trắng.
Tuy nhu mô phổi xung quanh đã bị đông đặc trắng xóa, nhưng các ống phế quản chạy xuyên qua đó vẫn chứa đầy không khí. Mà không khí thì không cản tia X, nên trên phim chụp sẽ hiện lên màu đen tuyền.
Chính vì thế, trên hình ảnh cắt lớp vi tính sẽ xuất hiện hiện tượng nhu mô phổi trắng xóa bao bọc lấy những nhánh phế quản màu đen phân nhánh tỏa ra như cành cây.
Do đó, người ta gọi đây là dấu hiệu phế quản khí.
Dấu hiệu phế quản khí là một trong những biểu hiện đặc trưng và kinh điển nhất của bệnh viêm phổi thùy. Tuy rằng trong một số trường hợp viêm phế quản phổi cũng có thể xuất hiện, nhưng biểu hiện rầm rộ và điển hình đến mức này thì rõ ràng nghiêng hẳn về viêm phổi thùy.
Thế nhưng có gì đó rất sai ở đây. Nếu thực sự là viêm phổi thùy thì bản chất nó vẫn là viêm phổi do vi khuẩn, các nhóm kháng sinh như Cephalosporin và Penicillin thông thường chắc chắn phải phát huy tác dụng chứ!
Nhìn kỹ hơn vào các lát cắt, Khương Lai lại phát hiện tổn thương nhu mô phổi của đứa trẻ này lan tỏa không đối xứng ở cả hai bên phế trường và nhiều thùy phổi khác nhau. Trong khi đó, viêm phổi thùy đa phần chỉ khu trú cục bộ tại một bên phổi và một thùy phổi nhất định. Xét theo góc độ này, tổn thương thực tế lại nghiêng về viêm phế quản phổi nhiều hơn.
Nhưng nếu là viêm phế quản phổi rải rác, liệu có thể tạo ra những mảng đông đặc nhu mô đồng nhất và khổng lồ đến mức này hay không?
Đặt hai tấm phim CT chụp cách nhau bốn ngày cạnh nhau lên hộp đèn đọc phim, đối chiếu từng chi tiết, người ta càng cảm thấy ca bệnh này nhuốm màu kỳ quái.
Tấm phim bốn ngày trước mang triệu chứng cực kỳ kinh điển của viêm phế quản phổi thông thường.
Tấm phim vừa chụp hôm nay lại có xu hướng chuyển dạng rõ rệt sang hình ảnh của viêm phổi thùy, biến tướng thành một trạng thái dở dở ương ương, trông chẳng hoàn toàn giống viêm phế quản phổi mà cũng chẳng hẳn là viêm phổi thùy chuẩn mực.
Và điều khiến người ta hoang mang nhất chính là: dù có là loại viêm phổi nào đi chăng nữa, thì sau khi đánh trúng các phác đồ Cephalosporin và Macrolide mạnh như thế, bệnh tình lẽ ra phải có dấu hiệu chuyển biến tích cực, đằng này đứa bé lại liên tục sốt cao như thiêu như đốt không hề hạ nhiệt.
Đến lúc này, ngay cả một chuyên gia dạn dày trận mạc như Đại chủ nhiệm Chu Kiến Quân cũng phải cau mày bối rối. Ông chỉ đành chỉ đạo đưa cháu bé vào phòng hồi sức cấp cứu trước mắt, thiết lập đường truyền tĩnh mạch, cho thở oxy lưu lượng cao và dùng thuốc hạ sốt hạ nhiệt tạm thời.
Trên thực tế tại khoa Cấp cứu, "sốt" và "đau bụng" được coi là hai bài toán lâm sàng hóc búa và đau đầu bậc nhất đối với mọi bác sĩ.
Đau bụng khó chẩn đoán là bởi trong khoang bụng chứa vô số tạng phủ phức tạp, mạng lưới thần kinh cảm giác chằng chịt đan xen, căn nguyên dẫn tới cơn đau bụng có thể lên tới hàng trăm bệnh lý khác nhau.
Còn với triệu chứng sốt, trong y khoa thậm chí tồn tại hẳn một chẩn đoán mang tên "sốt chưa rõ nguyên nhân" (FUO - Fever of Unknown Origin).
Các cơn sốt không rõ căn nguyên trên lâm sàng xảy ra phổ biến như cơm bữa. Sốt thực chất là một phản ứng miễn dịch phòng vệ tự nhiên của cơ thể, và danh sách các nguyên nhân kích hoạt phản ứng sốt thì nhiều không đếm xuể.
Từ nhiễm trùng, khối u ác tính, bệnh lý tự miễn hệ thống, rối loạn nội tiết chuyển hóa, tổn thương hệ thần kinh trung ương, phản ứng dị ứng thuốc, cho đến muôn vàn nguyên nhân vụn vặt khác; thậm chí ngay cả nhồi máu cơ tim, thuyên tắc phổi hay mất nước nghiêm trọng cũng đều có thể khiến cơ thể phát sốt.
Trong mỗi nhóm nguyên nhân lớn ấy, người ta lại có thể chia nhỏ ra thành hàng trăm phân nhóm li ti.
Đơn cử như riêng nhóm bệnh do nhiễm trùng thôi đã có thể kể ra hàng tá khả năng: nhiễm khuẩn thông thường, nhiễm virus, nhiễm vi khuẩn không điển hình (Mycoplasma, Chlamydia, Rickettsia), nhiễm nấm, nhiễm ký sinh trùng...
Mỗi loại vi sinh vật gây bệnh lại chỉ đáp ứng với những nhóm thuốc đặc hiệu riêng biệt. Cùng là nhiễm khuẩn, nhưng hễ loài vi khuẩn gây bệnh khác nhau thì loại kháng sinh cần sử dụng cũng hoàn toàn khác nhau một trời một vực.
Đối với trường hợp của đứa trẻ này, nếu trong một sớm một chiều chưa thể khoanh vùng được chính xác thủ phạm gây bệnh, bác sĩ chỉ còn cách kiên nhẫn chờ đợi kết quả cấy máu tìm vi khuẩn để định danh và làm kháng sinh đồ. Trong thời gian chờ đợi ấy, mọi can thiệp đều chỉ có thể dừng lại ở mức điều trị triệu chứng hỗ trợ mà thôi.
Mẹ của đứa bé đứng bên ngoài phòng cấp cứu rõ ràng đang sốt ruột đến phát cuồng. Ở bệnh viện gần nhà chữa mãi không khỏi, bấm bụng gom góp đưa con chạy thẳng đến bệnh viện lớn đầu ngành tốt nhất thủ đô, nào ngờ vào tới đây các bác sĩ lớn cũng chưa tìm ra bệnh, chỉ bảo gia đình tiếp tục chờ đợi.
"Bác sĩ ơi, bác sĩ... thằng cu Tiểu Hào nhà tôi rốt cuộc là nó bị làm sao thế này? Cứ để cháu nó sốt hầm hập thế này mãi thì chết mất thôi! Thuốc hạ sốt vừa hết tác dụng một cái là nhiệt độ lại vọt lên ầm ầm, cứ đà này kéo dài có khi não cháu nó bị sốt teo đi mất!"
Mẹ Tiểu Hào hoảng loạn nắm chặt lấy cánh tay Khương Lai, tha thiết nài nỉ như muốn níu lấy chiếc phao cứu sinh cuối cùng: "Bác sĩ ơi, cháu nó cần làm thêm xét nghiệm gì gia đình tôi cũng xin làm hết! Cầu xin bác sĩ khám kỹ lại giúp con tôi với, cháu vừa sốt vừa ho rũ rượi, lại còn luôn miệng kêu buốt đầu nữa..."
Khương Lai nhẹ nhàng nắm lấy bàn tay run rẩy của người mẹ, cất giọng ôn tồn giải thích: "Chị bình tĩnh đã. Trước đó ở tuyến dưới, các bác sĩ đã sử dụng kháng sinh theo đúng phác đồ điều trị viêm phổi chuẩn rồi nhưng hoàn toàn không mang lại hiệu quả. Điều đó chứng tỏ nguyên nhân thực sự không đơn giản như vẻ bề ngoài. Hiện tại chúng tôi đang phải rà soát để truy tìm chính xác căn nguyên gây bệnh, bởi vì nếu chưa tìm đúng đích mà cứ tiếp tục truyền thuốc bừa bãi thì bệnh tình của cháu cũng không thể nào thuyên giảm được đâu chị ạ."
Bình luận0
Chia sẻ cảm nhận của bạn về bộ truyện này
Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận.