Ánh Trăng Soi Sáng Thời Đại › Chương 69
Chương 69: Tranh Luận Tường Báo
Chương 69· 4.109 từMiễn phí
Chương 69: Tranh Luận Tường Báo
Sáng ngày 6 tháng 3, Yến Viên lúc sớm mai vẫn còn chìm trong làn sương sớm mỏng manh.
Diệp Vũ và Tô Dã sau khi ăn xong bữa sáng, lúc đi ngang qua tủ kính thông báo thì bước chân bỗng khựng lại.
Trong tủ kính đã xuất hiện thêm một tờ báo tường được chép bằng bút lông vô cùng nắn nót, nét mực đen nhánh, tiêu đề nổi bật đập vào mắt — "Vài ý kiến bất đồng khi đọc 'Nghe Băng'". Ánh mắt Diệp Vũ lướt từ tiêu đề xuống phần chính văn, đọc kỹ từng câu từng chữ.
Tác giả của bài phê bình này là Tôn Thừa Chí, học viên công nông binh năm thứ ba của Khoa Triết học. Nội dung bài viết sắp xếp rất có mạch lạc, lần lượt đưa ra những chất vấn nhắm vào thiên tản văn "Nghe Băng":
Bài viết quá sa đà vào những hình tượng ẩn dụ cảnh vật như băng giá, bọt khí, lối diễn đạt quanh co tối nghĩa, xa rời trình độ đọc hiểu của quần chúng công nông binh; việc đem Tổng lý so sánh cùng sự "cúc cung tận tụy, đến chết mới thôi" của Gia Cát Lượng đã làm lẫn lộn ranh giới giai cấp giữa một trung thần phong kiến và một nhà cách mạng vô sản; toàn bài nghiêng nặng về những rung cảm nội tâm vụn vặt của cá nhân phần tử trí thức, không lấy đại chúng công nông làm chủ thể trần thuật; việc ví von biến chuyển của thời đại với sự tan chảy tự nhiên của mặt băng đã làm suy yếu đi sức mạnh quyết định của tinh thần chủ động đấu tranh của Đảng và nhân dân; tác phẩm nhuốm màu bi thương quá nặng, thiếu vắng ý chí chiến đấu sục sôi hướng tới sự nghiệp xây dựng bốn hiện đại hóa, văn nghệ phải viết nhiều hơn về hiện thực nóng bỏng của công nông.
Diệp Vũ đọc xong, trong lòng không hề tức giận. Anh đứng trước tủ kính, hai tay đút vào túi áo bông, đọc lại bài phê bình ấy thêm một lần nữa.
Lúc này anh đang nghĩ gì?
Anh đang nghĩ rằng, từng luận điểm phê bình của Tôn Thừa Chí thực chất đều có điểm xuất phát logic riêng của nó. Điểm xuất phát ấy không hẳn mang ác ý cá nhân, mà xuất phát từ một quán tính tư duy ăn sâu bám rễ được nhào nặn qua mười năm biến động, một thứ quan niệm đinh ninh cho rằng "văn nghệ trước hết bắt buộc phải phục vụ cho một mục đích cụ thể nhất định". Thứ quan niệm ấy trong một thời gian dài trước đây từng là thước đo hợp pháp duy nhất.
Diệp Vũ nhìn những nét chữ bút lông ngay ngắn kia, cõi lòng có đôi phần phức tạp.
Anh thấu hiểu hoàn cảnh hình thành tư duy của Tôn Thừa Chí, nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc anh đồng tình với những lời phê bình ấy. Một người nếu như chỉ quen dùng duy nhất một chiếc thước đo để đo đếm cả thế giới, thì tất cả những gì không khớp với vạch chia trên chiếc thước ấy đều sẽ bị anh ta phán quyết là "sai lầm". Còn điều mà anh cần làm lúc này không phải là lao vào tranh cãi xem chiếc thước kia tự thân nó là đúng hay sai, mà là làm sao để ngày càng có thêm nhiều người nhận thức được rằng, thế giới bao la này cần nhiều hơn một chiếc thước đo.
Anh không vội vã rời đi, mà đứng lại trước tủ kính, lặng lẽ chờ xem những diễn biến tiếp theo.
Quả nhiên chẳng bao lâu sau, những sinh viên qua lại bắt đầu lần lượt dừng bước. Có người bưng chiếc cặp lồng cơm tráng men ghé sát lại gần, có người kiễng chân ngó qua đầu đám đông nhìn vào trong.
"Bài phê bình này bảo 'Nghe Băng' quá quanh co hàm súc, công nông binh không đọc hiểu nổi. Nhưng thơ từ ca phú, lối ví von gửi gắm tâm tình vốn dĩ là truyền thống hai nghìn năm của văn học Trung Hoa. Chẳng lẽ cứ viết văn là bắt buộc phải dùng lời ăn tiếng nói thô thiển để gào thét khẩu hiệu hay sao?"
"Lời tuy là thế, nhưng luận điểm 'công nông binh không đọc hiểu' cũng đâu phải hoàn toàn vô lý. Văn nghệ vốn dĩ phải hướng tới đông đảo quần chúng nhân dân, nếu dựng lên ngưỡng cửa tiếp nhận quá cao, khiến người lao động bình thường khó lòng đồng cảm rung động thì cũng chưa thể xem là hoàn mỹ được."
"Nhưng nếu cứ đem cái bộ tiêu chuẩn cứng nhắc này ra để soi xét, e rằng đến không ít trước tác của Lỗ Tấn cũng sẽ bị đem ra bới lông tìm vết đấy."
"Mọi người có để ý logic ở điểm thứ ba của anh ta không? Anh ta bảo tác phẩm phải nói lên tiếng lòng của quần chúng công nông, không được giam mình trong nỗi buồn vui của cá nhân. Nhưng trong bài tản văn này, hình ảnh người nông dân ngồi thụp xuống đất kia chẳng phải là công nông hay sao? Bờ vai run rẩy trong câm lặng ấy, há chẳng chân thực hơn vạn lời thề non hẹn biển hay sao?"
……
Diệp Vũ khẽ kéo tay Tô Dã, lùi lại phía sau một chút, ẩn mình ở rìa ngoài đám đông.
Anh không hề lên tiếng, chỉ lẳng lặng lắng nghe. Những cách diễn giải từ muôn vàn góc độ khác nhau, những lý lẽ phản bác đối đầu gay gắt, những chi tiết được anh dày công sắp đặt hay vô tình bỏ quên, giờ phút này đang được từng đôi mắt xa lạ vớt lên, phơi bày trọn vẹn dưới ánh nắng mặt trời.
Cảm giác này có đôi chút lạ lẫm, nhưng không hề nằm ngoài dự liệu. Sống giữa năm 1978 nơi những quan niệm cũ và mới đang va chạm dữ dội, anh đã sớm lường trước được rằng một áng tản văn vượt thoát khỏi khuôn mẫu tưởng niệm truyền thống này chắc chắn sẽ đón nhận muôn vàn luồng đánh giá đa chiều.
Năm xưa khi tác phẩm "Người Chăn Ngựa" vừa ra mắt, cường độ địa chấn trên văn đàn còn khủng khiếp hơn thế này gấp bội, chỉ có điều lúc ấy anh vẫn còn ở lại Đại đội Hồng Kỳ xa xôi, không nằm giữa tâm bão nên chưa từng trực tiếp đối mặt với sóng gió đầu ngọn sóng.
Giờ phút này, những con chữ do chính tay anh viết ra đang dần tách rời khỏi bản thân anh, biến thành một cuộc đại thảo luận thuộc về đông đảo mọi người.
"Cái ý kiến bảo bài viết mang 'tư tưởng trung quân' kia có phải là đang nâng cao quan điểm, chụp mũ chính trị quá đà rồi không? Diệp Vũ chỉ làm một phép so sánh tương đồng thôi, đâu có nói Tổng lý và Gia Cát Lượng là cùng một giuộc đâu."
"Vấn đề nảy sinh chính là ở phép so sánh ấy đấy. Câu 'cúc cung tận tụy, đến chết mới thôi' lưu truyền ngàn năm nay vốn dĩ đã gắn chặt sâu sắc với diễn ngôn trung quân ái quốc thời phong kiến. Cho dù tác giả không có ý định đánh đồng, nhưng khó tránh khỏi khiến người đọc nảy sinh liên tưởng."
"Thế nhưng nội hàm của ngôn ngữ vốn dĩ luôn biến đổi và phát triển theo dòng chảy thời đại cơ mà!" Lập tức có người cất giọng đanh thép phản bác, "Gia Cát Lượng dẫu là bề tôi của thời đại phong kiến, nhưng câu 'cúc cung tận tụy, đến chết mới thôi' từ lâu đã vượt thoát khỏi ngữ cảnh lịch sử ban đầu, thăng hoa trở thành một biểu tượng tinh thần cho sự cống hiến tận tụy, son sắt vì sự nghiệp chung. Chu Tổng lý những năm cuối đời thân thể suy kiệt đến mức cân nặng chỉ còn hơn ba mươi cân, vậy mà ngày đêm vẫn miệt mài phê duyệt văn kiện, dùng câu nói ấy để ca ngợi sự hy sinh của Người thì có gì là sai trái chứ?"
"Đúng thế, đúng thế! Năm ngoái tờ Nhân Dân Nhật Báo cũng từng trích dẫn cụm từ 'cúc cung tận tụy' để ca ngợi Tổng lý đấy thôi, chẳng lẽ Nhân Dân Nhật Báo cũng làm lẫn lộn lập trường giai cấp hay sao?"
"Còn cả cái tội danh 'trí thức hóa' này nữa. Chủ tịch Mao từng viết 'Đã là vách đá đóng băng trăm trượng, Vẫn có cành hoa khoe sắc tươi', cũng dùng thủ pháp tượng trưng đấy thôi, chẳng lẽ cũng bị chụp cho cái mũ xa rời quần chúng nhân dân chắc?"
Một nam sinh Khoa Hóa học lên tiếng, giọng điệu mang theo sự khách quan cẩn trọng: "Đêm qua phòng tám người chúng tôi đã mở một cuộc tranh luận riêng về bài tản văn này. Bốn người bạn xuất thân nông thôn đọc xong toàn bài thực sự rất khó thẩm thấu hết tầng ý nghĩa ẩn dụ phía sau; ba sinh viên thành thị đọc xong thì vô cùng xúc động; còn một bạn là con em cán bộ thì đánh giá bài viết này ngập tràn thi vị văn học. Ngẫm nghĩ kỹ lại, văn bản này quả thực tồn tại tầng lớp độc giả ngầm của nó. Tôn Thừa Chí chưa hẳn đã cố tình chụp mũ ai đâu, anh ta chỉ vạch trần một thực tế khách quan đang tồn tại mà thôi."
"Phương hướng văn nghệ phục vụ công nông binh là điều không cần bàn cãi, nhưng tôi cho rằng khi vận dụng vào thực tiễn không nên bị đơn giản hóa một cách thô bạo. Không phải quần chúng thích xem cái gì là mình cứ mù quáng viết cái đó, một mực hạ thấp chuẩn mực nghệ thuật để hùa theo xu nịnh thì đâu phải là phục vụ, mà trái lại chính là sự coi thường và xem nhẹ nhân dân."
"Tôi đồng tình với Tôn Thừa Chí, 'Nghe Băng' không nên đem sự đổi thay của thời đại ví von như băng tuyết tự nhiên tan chảy. Chuyển biến của xã hội làm sao có thể ngồi chờ sung rụng mà đến được? Đó là nhờ biết bao nhiêu con người đã đổ máu, đổ mồ hôi, kiên cường đấu tranh mới giành giật lại được. Băng tan thì chẳng cần ai phải trả giá, nhưng những năm tháng mà chúng ta vừa đi qua thấm đẫm biết bao máu, nước mắt và cay đắng của những người bình dị."
"Cậu chắc là chưa đọc kỹ nguyên văn rồi đúng không? Trong bài viết rõ ràng rành rành những bọt khí dưới đáy băng không ngừng cựa quậy trồi lên, những bọt khí ấy chính là biểu tượng cho hàng triệu triệu con người bình dị đang âm thầm kiên trì, tích tụ sức mạnh dưới áp lực nặng nề, ngồi chờ biến chuyển từ trên trời rơi xuống hồi nào chứ?"
……
Cứ như vậy, đám đông tụ tập trước bảng tin bất giác chia thành hai luồng ý kiến rạch ròi.
Một bộ phận sinh viên tán thành cách nhìn của Tôn Thừa Chí, cảm thấy viết bài tưởng niệm bậc vĩ nhân thì nhất định phải khắc họa đậm nét chặng đường cách mạng oanh liệt và công lao đấu tranh vĩ đại, không nên chìm đắm trong những cảm xúc hoài niệm riêng tư của tầng lớp trí thức bên bờ hồ ngắm băng, văn nghệ phải hướng về đại chúng công nông, không được chơi trò ẩn dụ hàm súc tối nghĩa.
Thế nhưng phần lớn tân sinh viên khóa 77 lại không chấp nhận cách lập luận giáo điều ấy. Họ đa phần đều là những người từng đích thân nếm trải những năm tháng thăng trầm đã qua, hoàn toàn thấu hiểu được nỗi niềm cảm xúc của thời đại ẩn giấu sau những lớp băng và bọt khí kia. Họ cho rằng những rung cảm chân thành của từng cá thể cũng mang sức mạnh to lớn không kém, và sự biểu đạt của văn học vốn dĩ không bao giờ chỉ có duy nhất một khuôn mẫu cố định.
Ban đầu chỉ là những lời trao đổi khe khẽ, nhưng rồi tiếng tranh luận ngày một lớn dần lên.
Người một câu, kẻ một lời, ai nấy đều giữ vững chính kiến của mình, chẳng ai chịu nhượng bộ ai. Người vây quanh xem mỗi lúc một thêm đông đảo, những sinh viên đang vội vã rảo bước đến nhà ăn, lên thư viện đều lục tục dừng bước đứng lại. Không ít người rút sổ tay ra, ghi chép lại những luận điểm cốt lõi trên tờ báo tường, sôi nổi trao đổi suy nghĩ của riêng mình.
Diệp Vũ khẽ nghiêng đầu nhìn Tô Dã bên cạnh, thấy Tô Dã đang mím chặt môi, ánh mắt sắc như dao đang dán chặt vào bài phê bình kia, rõ ràng Tô Dã đang vô cùng tức giận.
"Đi thôi." Diệp Vũ kéo tay Tô Dã lách ra khỏi đám đông.
"Em phải về viết một bài để đáp lại." Giọng nói của Tô Dã rất đỗi bình thản, nhưng Diệp Vũ nghe ra được, ẩn dưới sự bình thản ấy là một ngọn lửa đang nén chặt, "Anh ta bảo bài viết của anh 'xa rời nhân dân', bảo anh xem sự tan băng như việc thụ động ngồi chờ biến đổi. Đây hoàn toàn là sự bóp méo, hiểu sai lệch! Rõ ràng anh đã viết về những bọt khí dưới đáy băng đang gắng gượng trồi lên, viết về sự câm lặng và giọt nước mắt của người nông dân chất phác, thế mà dám bảo là xa rời nhân dân sao?"
"Em cảm thấy anh có nên đứng ra đáp lại không?" Diệp Vũ vừa bước đi vừa ôn tồn hỏi.
Tô Dã thoáng ngẩn người, rõ ràng không ngờ anh lại hỏi câu này: "Tất nhiên là anh nên đáp lại rồi. Bài viết này là của anh, không ai hiểu rõ điều anh muốn gửi gắm hơn chính bản thân anh cả."
"Thế nhưng nếu anh đứng ra đáp trả, thì cuộc thảo luận tiếp theo sẽ lập tức biến thành màn đối đầu giữa 'Diệp Vũ nói thế nào' và 'Tôn Thừa Chí nói ra sao'." Tốc độ nói của Diệp Vũ không hề nhanh, "Đến lúc đó, trọng tâm chú ý của mọi người sẽ không còn là bản thân thiên tản văn 'Nghe Băng' nữa, mà sẽ biến thành cuộc đấu khẩu ăn thua giữa hai cá nhân. Anh càng lên tiếng phản hồi nhiều, cuộc tranh luận này sẽ càng nhanh chóng biến thành cuộc chiến chia bè kết phái để đứng về phe nào. Anh không muốn điều đó xảy ra."
Tô Dã im lặng một hồi lâu: "Vậy anh định tính sao?"
"Anh muốn lắng nghe xem mọi người nói thế nào trước đã." Diệp Vũ nói, "Ý kiến của Tôn Thừa Chí có logic riêng của anh ta, mà những người ủng hộ anh, phản đối anh ta cũng đều có lý lẽ vững vàng của họ. Anh hy vọng để cho bài viết tự nó cất lên tiếng nói, để ngày càng có thêm nhiều người dùng góc nhìn của chính mình để tiếp cận và thảo luận về nó."
Tô Dã nhìn anh, trong ánh mắt vừa có sự thấu hiểu, vừa có lòng khâm phục, nhưng vẫn còn vương lại chút ấm ức không cam lòng: "Nhưng có những lời anh ta nói... em vẫn cứ cảm thấy anh cần phải giải thích cho rõ ràng."
"Vậy thì để em giải thích giùm anh đi." Diệp Vũ mỉm cười, "Chẳng phải em vừa bảo chuẩn bị viết bài rồi sao?"
Tô Dã bị câu nói đùa này làm cho nghẹn lời, khóe môi bất giác cong lên thành một nụ cười: "Thế lúc em viết xong, anh có chịu xem giúp em không?"
"Đương nhiên là phải xem rồi." Diệp Vũ thân mật vỗ vai cậu, "Đi thôi, lên lớp trước đã, tan học rồi hẵng viết."
……
Chỉ mới qua một buổi sáng ngắn ngủi, bên cạnh tủ kính Tam Giác Địa đã xuất hiện tờ báo tường phản bác đầu tiên. Tác giả chính là Hạ Tuệ Viện, ủy viên văn thể mỹ của lớp Báo chí 1, với tiêu đề: "Cũng bàn về 'Nghe Băng': Hàm súc không có nghĩa là xa rời nhân dân".
Tờ báo tường phản bác này vừa được dán lên chẳng khác nào mở toang cánh cổng đập xả lũ.
Chưa đầy nửa ngày sau, tờ thứ hai, thứ ba đã tới tấp kéo đến. Có bài đồng tình với Tôn Thừa Chí để bổ sung thêm luận điểm; cũng có bài đứng về phía Diệp Vũ, dùng mỹ học tản văn và trải nghiệm thời đại để phản biện đanh thép. Giấy trắng mực đen, từng tờ từng tờ dán san sát cạnh nhau, có tờ viết bằng bút máy, có tờ chép bằng bút lông, ken đặc phủ kín toàn bộ mảng tường trống xung quanh bảng thông báo.
Cơn sóng gió nhanh chóng lan rộng vượt ra ngoài phạm vi của Khoa Trung văn và Khoa Triết học.
Tô Dã đương nhiên không thể ngồi yên nhìn người khác tùy tiện chất vấn ngòi bút của Diệp Vũ, ngay buổi chiều tối hôm ấy cậu đã dán lên một tờ báo tường, bẻ gãy từng kẽ hở trong lập luận của Tôn Thừa Chí:
Thứ nhất, việc so sánh phẩm chất tinh thần không đồng nghĩa với sự đánh đồng bản chất giai cấp, trích dẫn câu "cúc cung tận tụy" chỉ là mượn một tấm gương nhân cách tận trung với chức trách để tham chiếu, hoàn toàn không làm lu mờ đi lý tưởng cao đẹp của người chiến sĩ cách mạng vô sản; thứ hai, cảm xúc của cá nhân tuyệt đối không phải là sự than thân trách phận vô cớ, nỗi đau thương tập thể của nhân dân lao động vốn dĩ được kết tinh từ vô vàn những rung cảm của từng cá thể, bờ vai run rẩy của người nông dân trên sân đập lúa chính là minh chứng hùng hồn nhất; thứ ba, những bọt khí dưới đáy băng tượng trưng cho sự kiên trì gìn giữ và âm thầm tích lũy sức mạnh của những con người bình dị trong nghịch cảnh, chứ không hề mang ý nghĩa thụ động ngồi chờ thời đại tự mình tan băng, sự đấu tranh của nhân dân cũng bao hàm cả sự kiên định gìn giữ trong câm lặng. Cuối bài viết, cậu khẳng định thẳng thắn rằng "Nghe Băng" đã mượn cái nhỏ để thấy cái lớn, mượn trải nghiệm cá nhân để phản chiếu tâm thức thời đại, là một tác phẩm chân thành và đầy sức mạnh.
Đinh Học Văn của Khoa Kinh tế cũng không chịu kém cạnh, anh đứng trên góc độ cấu trúc xã hội và tâm lý quần chúng để viết một bài báo tường sắc bén: Sự chuyển biến của xã hội không chỉ tồn tại duy nhất một hình thái đấu tranh công khai quyết liệt. Sự biến chuyển của quan hệ sản xuất và quan niệm tư tưởng, trong rất nhiều trường hợp lại bắt nguồn từ niềm hy vọng và sự kiên trì nhẫn nại ẩn sâu trong lòng những người bình thường dưới áp lực nặng nề, hệt như những bọt khí không ngừng tích tụ dưới đáy băng dày. Sức mạnh tinh thần tầng đáy ấy chính là mảnh đất màu mỡ nội tại không thể xem nhẹ của tiến trình phát triển lịch sử, không thể vì nó không biểu hiện ra thành những hành động phản kháng công khai mà vội vã quy chụp cho nó cái mác thụ động chờ đợi. Đồng thời anh cũng khách quan thừa nhận một phần quan điểm của đối phương: văn nghệ cần hướng về công nông. Thế nhưng đại chúng hóa không đồng nghĩa với việc vứt bỏ các hình tượng ẩn dụ nghệ thuật, quần chúng công nông cũng sở hữu một thế giới tinh thần vô cùng phong phú và tinh tế, không thể mặc định áp đặt rằng họ chỉ có thể đọc hiểu những câu từ nông cạn, thô thiển.
Lý Hồng Anh của Khoa Luật lại bước ra ngoài phạm vi văn bản đơn thuần, dùng tư duy pháp học sắc sảo để bàn về tính đa nguyên của các chuẩn mực đánh giá giá trị: Đánh giá văn nghệ không thể sử dụng một khuôn mẫu xơ cứng rạch ròi đen - trắng. Nếu như chỉ được phép dùng duy nhất một tiêu chuẩn để đo lường mọi sự vật trên đời, thì đó gọi là "vơ đũa cả nắm". Ngay trong xét xử tư pháp, pháp luật vẫn cho phép thẩm phán được thực thi quyền tự do nhận định trong khuôn khổ pháp lý, cớ sao đối với việc bình phẩm văn nghệ lại bắt buộc chỉ được tồn tại duy nhất một thước đo? Tưởng niệm bậc vĩ nhân, vừa có thể khắc họa công lao cách mạng vĩ đại ngút trời, nhưng cũng hoàn toàn nên dung nạp việc dựa vào trải nghiệm chân thực của bản thân để giãi bày niềm tiếc thương sâu sắc, văn nghệ không hề tồn tại một khuôn mẫu tiêu chuẩn mang tính cưỡng chế. Việc một mực ép buộc các tác phẩm lúc nào cũng phải hừng hực khí thế chiến đấu sẽ bóp chết đi những cảm xúc chân thực của từng cá nhân. Nền văn nghệ thực sự phục vụ nhân dân phải là nền văn nghệ biết bao dung với muôn vàn nỗi buồn vui đa dạng của quần chúng, chứ không phải chỉ mở lòng đón nhận duy nhất một thứ cảm xúc đã được định sẵn theo khuôn mẫu.
Ngoài ba người trong nhóm học tập năm xưa, còn có cả những sinh viên Khoa Lịch sử đứng từ góc độ nghiên cứu lịch sử để phân tích xem việc lấy phẩm chất của người xưa làm tham chiếu tinh thần liệu có đồng nghĩa với việc làm lẫn lộn ranh giới giai cấp hay không; sinh viên Khoa Ngôn ngữ phương Tây thì dẫn giải các lý luận văn nghệ nước ngoài để mổ xẻ mối quan hệ biện chứng giữa trải nghiệm cá nhân và tình cảm tập thể trong thể loại tản văn trữ tình...
Những sinh viên trẻ tuổi từ khắp các khoa viện mang theo bầu nhiệt huyết căng tràn lồng ngực, biến những suy tư trăn trở của mình thành từng dòng chữ, liên tục gửi tới Tam Giác Địa. Những thầy cô và bạn học đi ngang qua, bất kể là đứng ở phe tán thành hay phản đối, đều không kìm được dừng bước đứng lại đọc chăm chú một hồi lâu.
Thế nhưng vấn đề cũng từ đó mà nảy sinh. Không gian tủ kính có hạn, những tờ báo tường mới không ngừng được dán thêm lên, khiến cho những bài viết cũ bị che phủ tầng tầng lớp lớp; lại có thêm một số mẩu giấy mang cảm xúc quá khích bắt đầu len lỏi xuất hiện, lời lẽ ngày một thêm gay gắt, gay cấn, cá biệt có những con chữ đã bắt đầu mang hơi hướng của thói chụp mũ năm nào.
Không ít thầy cô giáo đi ngang qua chứng kiến cảnh tượng này, trong lòng bất giác dấy lên mối âu lo sâu sắc. Sinh viên say mê tư biện, tranh luận học thuật là điều đáng mừng, thế nhưng việc biến những bức tường công cộng thành nơi không ngừng dán những bài văn bút chiến đao to búa lớn thế này rất dễ trượt dài theo vết xe đổ của quá khứ.
……
Bình luận0
Chia sẻ cảm nhận của bạn về bộ truyện này
Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận.